BÀ RỊA-VŨNG TÀU, Việt Nam (NV) – Trong 21 năm qua dân làng biển Phước Hải, huyện Đất Đỏ, đã chôn cất hàng trăm cá voi tại nghĩa địa rộng 2,000 mét vuông, thờ cúng và chịu tang như cha mẹ.
Tuy hầu hết các tỉnh ven biển Việt Nam đều có nghĩa địa hoặc đền thờ cá Ông (cá voi), nhưng nghĩa địa cá Ông ở làng chài thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ, Bà Rịa – Vũng Tàu, là lớn nhất được Trung Tâm Sách Kỷ Lục xác lập “Nghĩa địa cá Ông lớn nhất Việt Nam” hồi năm 2011.
Báo VNExpress mô tả, nghĩa địa nằm mép bờ biển, bao quanh là rừng phi lao cao ngút ngàn. Tính từ khi thành lập hồi năm 1999, đến nay nơi này đã chôn 455 cá Ông.
Giữa nghĩa địa là đền hình lục giác thờ cá Ông. Bên trong đền lục giác thờ hình ảnh, tượng và xương cá Ông. Đây là nơi ngư dân đến chiêm bái trước mỗi chuyến đi biển. Họ cầu mong chuyến đi may mắn, thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang.
Bên phải nghĩa địa hiện có hơn 60 ngôi mộ cá được chôn cất từ vài tháng đến gần ba năm qua. Mỗi ngôi mộ ngoài bát nhang đều được dựng bia ghi “Nam Hải chi mộ,” ngày tháng Ông lụy. Mặt sau là tên người “chịu tang,” tức người đầu tiên phát hiện cá Ông luỵ.
Nói với báo VNExpress, ông Danh Hường (70 tuổi), người chăm sóc nghĩa địa, cho biết mỗi năm có hàng chục Ông lụy, nhiều nhất là vào các tháng đầu năm và khi chủ ghe phát hiện đều phải nhanh chóng đưa vào bờ.
Ngư dân làng chài lâu đời này xem cá voi là hiện thân của linh thiêng, may mắn. Họ gọi tôn kính là cá Ông. Từ lâu việc chôn cất và thờ cúng cá Ông không chỉ mang yếu tố tâm linh mà đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của cư dân miền biển. Cá Ông chết gọi là “lụy.” Tương truyền, người đầu tiên phát hiện cá Ông lụy được coi là con trai cả, phải chịu tang như đối với ông bà, cha mẹ.
Hàng ngày, đều có người dân đến nghĩa địa cúng bái. Chị Nguyễn Thị Ngọc Uyên (30 tuổi) đến mộ Ông cầu xin bình an, may mắn cho chồng và những người anh em trong gia đình đang đánh bắt trên vùng biển Côn Đảo.
“Năm ngoái, tàu của gia đình tôi đưa hai Ông vào chôn cất và chịu tang. Ngoài làm giỗ 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu thì hàng tháng chúng tôi đều dâng hoa, trái cây thắp nhang cúng Ông,” chị Uyên cho biết.
Kế bên nghĩa địa là Dinh Ông Nam Hải (Ngọc Lăng Nam Hải) được xây cất khá quy mô, có từ thời vua Gia Long. Ông Nguyễn Ngọc Thế, vạn trưởng Dinh Ông Nam Hải, cho biết trước đây Ông được chôn cất trong khuôn viên Dinh này.
Song, 21 năm trước lo ngại ô nhiễm môi trường khi cư dân ngày càng đông đúc, dân làng đã khai khẩn đất hoang lập nghĩa địa như hiện nay. Sau ba năm, chủ ghe sẽ làm lễ bốc cốt rồi thỉnh Ông đưa vào Dinh Nam Hải cách nghĩa địa gần 1 cây số để thờ tự và được “xả tang.”
Bên trong dinh có thờ bộ xương cá voi dài gần 2 mét, được sơn bóng, cùng hai tượng cá được đặt trang trọng trong dinh. 24 năm trước, con cá voi này còn sống dạt vào bờ biển Phước Hải. Trong ba ngày, ngư dân ba lần đưa ra cá biển thật xa nhưng cá vẫn quay vào nên khiêng về nghĩa địa chôn cất.
Kể về chuyện ly kỳ liên quan đến cá Ông ở Phước Hải, ông Thế nhớ lại 44 năm đi biển thì hai lần bị sóng nhấn chìm tàu. “Những lần đó nghĩ không còn cơ hội sống. Vái Ông xong tàu nổi lên một chút, rồi được cứu,” ông Thế nói.
Sau khi giao lại tàu cá cho con tiếp quản, hàng ngày ông Thế đến dinh quét dọn, lau chùi để cầu Ông giúp con mình và người dân làng chài.
Hàng năm vào ngày 16 Tháng Hai âm lịch, làng chài Phước Hải tổ chức lễ Nghinh Ông long trọng, thu hút khách thập phương từ Sài Gòn và các tỉnh lân cận về tham dự. (Tr.N) [kn]
