HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Khó giữ chân được các hãng dầu quốc tế theo nhau bỏ chạy tại Việt Nam vì Trung Quốc ngày càng gia tăng áp lực quá nặng trực tiếp lên nhà cầm quyền CSVN.
Theo một bài phân tích hôm Thứ Hai, 18 Tháng Tám, của Petroleum Economist (PE), một tổ chức chuyên về cung cấp thông tin chuyên môn cho kỹ nghệ dầu khí quốc tế, hiện Trung Quốc đang gia tăng áp lực trực tiếp lên nhà cầm quyền CSVN về các hoạt động của các công ty quốc tế tìm kiếm và khai thác dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam.
Chính vì vậy, CSVN đối diện với khả năng các hãng dầu quốc tế có thể bỏ chạy hết mà trong những tháng vừa qua, người ta đã thấy một số công ty đã phải chạy rồi khi Bắc Kinh lấy cái vạch “lưỡi bò” đe dọa hoạt động từ dò tìm đến khai thác dầu khí trên các vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Từ đầu năm đến nay, công ty Nga Rosneft đã phải bỏ ngang kế hoạch dò tìm tại bãi Tư Chính (khu vực lô 6-1) trong khi hai công ty Rapsol (Tây Ban Nha) và Mubadala (United Arab Emirates) tức hai đối tác tham gia tại dự án Cá Rồng Đỏ (lô 136-3) đã trả lại cho phía đối tác Việt Nam quyền khai thác tại đây sau khi đã được bồi thường số tiền thiệt hại khoảng $1 tỷ.
Công ty Rapsol loan báo ngày 12 Tháng Sáu là họ từ bỏ 51.75% trị giá cổ phần tại lô 7-3 và các lô 135-136 tại Việt Nam. Họ tiết lộ việc chuyển nhượng lại tài sản đó không làm thiệt hại gì đến tài chính của công ty nên được hiểu là họ đã được bồi thường đẹp đẽ.
Theo phân tích của PE, việc Rapsol bỏ chạy là cú đánh rất nặng đối với Việt Nam trong khi Hà Nội hy vọng sự hiện diện hoạt động rộng lớn của công ty ở ngoài khơi, trong khi Trung Quốc ít hiện diện, có thể giúp CSVN cách ly được với các đe dọa từ Bắc Kinh.
Tuy nhiên, những dấu hiệu trắc trở đầu tiên xuất hiện năm 2017 khi tập đoàn dầu khí quốc doanh Petro Vietnam (PVN) ra lệnh cho Rapsol ngừng khoan tìm tại các lô 135-136/3. Rồi đến Tháng Ba, 2018, lại thấy có lệnh hủy bỏ dò tìm tại một mỏ thuộc lô Cá Rồng Đỏ (136/3) trước các áp lực chính trị rất mạnh mà người ta hiểu không gì khác hơn là từ gã khổng lồ phương Bắc.
Giới phân tích thời sự nhìn thấy có sự thay đổi rất mạnh trong cách Bắc Kinh áp lực Hà Nội.
“Trước kia, Trung Quốc ép các công ty dầu khí phải lựa chọn, hoặc là các vụ tìm ra được dầu khí thương mại có đáng để phiêu lưu hay không, thay vì trực tiếp thách đố họ. Bắc Kinh đã để cho các công ty lựa chọn quyết định,” theo nhà phân tích Bill Hayton rất nhiều hiểu biết về tình hình khu vực. “Bây giờ, Bắc Kinh trực tiếp đe dọa Hà Nội, hậu thuẫn với các chiến hạm đưa đến khu vực tìm kiếm và khai thác. Điều này đã buộc CSVN phải yêu cầu các công ty dầu khí quốc tế rút đi, dẫn đến việc phải bồi thường những số tiền rất lớn.”
Kế hoạch phá của Bắc Kinh mạnh đến nỗi những công ty như Rosneft của Nga, hoạt động tại Việt Nam với tư thế khác với các công ty Tây phương cũng bị áp lực dữ dội.
Rosneft tham gia khai thác khí đốt và khí hóa lỏng tại hai lô 6.1 và 5.3/11. Tháng Bảy vừa qua, thấy có tin Bắc Kinh đòi Hà Nội chấm dứt hoạt động của Rosneft tại lô 6.1 (Lan Đỏ) vì dính cái vạch chủ quyền “lưỡi bò” dù hoàn toàn nằm trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Cái đáng buồn cười ở đây là Rosneft chuẩn bị khoan tìm tại chính khu vực họ đã hoạt động khai thác từ 18 năm qua, có khác chăng là tại vị trí cái giếng sâu hơn.
Hồi năm 2011, công ty Exxon-Mobil của Mỹ đã tìm thấy một lượng khí đốt lớn tại lô 118 (Cá Voi Xanh) mà họ nắm 64% cổ phần. Tháng Sáu vừa qua, Hà Nội loan báo Exxon-Mobil sẵn sàng đầu tư nhiều tỷ đô la để xây dựng một số nhà máy điện khí, một dấu hiệu cho thấy CSVN rất tha thiết muốn các công ty Mỹ tham dự.
Hà Nội tin rằng mỏ khí này nằm ngoài, tuy bên cạnh cái vạch “lưỡi bò,” có thể thoát áp lực trực tiếp của Bắc Kinh. Tuy vậy, cân nhắc lợi ích tài chính hơn là yếu tố địa chính trị có thể cản trở khai thác mỏ Cá Voi Xanh. Tin tức từng cho biết giá cả khai thác và bán khí đốt vẫn chưa được hai bên thỏa thuận. Một nhà phân tích cho rằng vì vậy mà dự án có vẻ tiến triển rất chậm chạp.
Exxon-Mobil đã từng đàm phán với PVN về giá bán khí đốt mỏ Cá Voi Xanh suốt mấy năm qua trong khi có những áp lực từ khối cổ đông công ty vẫn áp lực mạnh đòi bán cổ phần mỏ này. Một trong những lý do là trị giá tài sản và lợi ích của Exxon-Mobil ở Cá Voi Xanh tuy lớn ở Việt Nam nhưng lại khá nhỏ trong chuỗi tài sản và lợi ích khắp nơi của họ.
Đã từng phải bồi thường số tiền khổng lồ cả tỉ đô la cho liên doanh Repsol-Mubadala, Hà Nội có thể phải đề nghị rộng rãi để giữ được Exxon-Mobil ở lại.
“Nếu Exxon-Mobil bỏ chạy sẽ làm Hà Nội xấu mặt nên buộc họ phải cho Exxon-Mobil một hợp đồng tốt nhất có thể trong những hoàn cảnh như thế này,” theo ý kiến ông Hayton.
Giữa những tin xấu về các công ty dò tìm và khai thác dầu khí quốc tế theo nhau bỏ chạy, mới ngày 27 Tháng Bảy vừa qua, công ty Eni (Italy) loan báo tin tức phấn khởi là họ đã tìm thấy một lượng khí đốt và khí hóa lỏng tại mỏ Kèn Bầu, lô dầu khí 114, phía Đông tỉnh Quảng Trị 65 km hoàn toàn không dính gì tới cái “lưỡi bò.”
Theo tin Petro Vietnam loan báo: “Tháng Năm, 2019, nhà điều hành thực hiện giếng khoan thăm dò thứ nhất, 114 KB-1X. Đến 29 Tháng Hai, 2020, họ bắt đầu giếng khoan thẩm lượng thứ hai, 114 KB-2X, đến 29 Tháng Bảy, 2020, thì kết thúc (khoan 150 ngày).”
Kết quả cả hai giếng khoan này ước tính từ 7,000 đến 9,000 tỷ foot khối khí đốt, tương đương 200 đến 255 tỷ mét khối khí tại chỗ và khoảng từ 400 đến 500 triệu thùng khí ngưng tụ (condensate).
Sự thử thách hiện nay của Hà Nội là đối diện với tình hình biến động nhanh chóng trên Biển Đông với nhiều hoàn cảnh không thể lường trước được. Hệ quả, giữ chân được các đại công ty dò tìm và khai thác dầu khí quốc tế trước các áp lực của Bắc Kinh không phải dễ. (TN) [qd]
