WASHINGTON, Hoa Kỳ (NV) – Đoàn tàu hải cảnh của Trung Quốc xâm phạm vùng biển đặc quyền kinh tế nước khác ở Biển Đông trong suốt năm và không ngừng nghỉ trong phạm vi “đường Lưỡi Bò.”
Mới đây, tổ chức Sáng Kiến Minh Bạch Hàng Hải Á Châu (AMTI) thuộc Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) tại Washington có bản tường trình về hoạt động của hải cảnh (tức cảnh sát biển Trung Quốc) giai đoạn từ đầu Tháng Mười Hai, 2019 đến cuối Tháng Mười Một, 2020.
Tổ chức này dựa vào tài liệu ghi nhận sự hiện diện của hải cảnh Trung Quốc qua hệ thống tự động xác định vị trí toàn cầu – Automatic Identification System (AIS) – của chiếc tàu để chứng minh rằng Bắc Kinh liên tục cho lực lượng hải cảnh ở khu vực Biển Đông, gần những thực thể quan trọng sát rìa các vạch chủ quyền tưởng tượng “Lưỡi Bò” mà họ ngang ngược tuyên bố, bất chấp luật lệ quốc tế từng tham gia ký kết.
Sự hiện diện của các tàu hải cảnh gần như hàng ngày suốt cả năm không mấy khi vắng mặt trong giai đoạn kể trên, tương tự như năm trước đó. Chúng phát tín hiệu định vị (AIS) khi ở khu vực các thực thể hoặc bãi đá ngầm tuy không có lực lượng Trung Quốc chiếm đóng, nhưng điều đó cho người ta cảm tưởng họ muốn báo cho mọi người biết nơi này thuộc chủ quyền của họ.
AMTI cho hay trong khoảng thời gian 12 tháng bắt đầu từ 1 Tháng Mười Hai, 2019, Hải Cảnh Trung Quốc không những duy trì sự hiện diện thường trực ở Second Thomas Shoal, Luconia Shoals, và Scarborough Shoal mà họ còn gia tăng sự hiện diện khi đang xảy ra cao điểm đại dịch COVID-19.
Second Thomas Shoal (Việt Nam gọi là Bãi Cỏ Mây, Philippines gọi là Ayungin Shoal) chỉ cách đảo Palawan của Philippines105 hải lý (194km) và hiện do Hải Quân Philippines trấn giữ. Luconia Shoals là hai bãi đá ngầm cực nam của quần đảo Trường Sa. Còn Scarborough Shoal (Philippines gọi là Panatag Shoal, cách vịnh Subic của Philippines 198km).
Ít nhất là một tàu, nhưng thường là hai tàu hải cảnh Trung Quốc phát tín hiệu định vị từ bãi đá Scarborough 287 ngày trong số 366 ngày, gia tăng gấp bội so với 162 ngày của năm trước đó.
Tín hiệu định vị tự động của hải cảnh Trung Quốc phát đi từ Luconia Shoal và Second Thomas Shoal cũng gia tăng nhưng ít hơn. Hải cảnh Trung Quốc phát tín hiệu từ Luconia 279 ngày trong khi từ Second Thomas Shoal 232 ngày.
Hành vi của hải cảnh Trung Quốc cũng không thay đổi mấy so với năm trước. Chúng thỉnh thoảng thách đố hoạt động dầu khí của Malaysia gần Luconia Shoal.
Nhưng năm nay, đáng phải kể nhất là các hoạt động của Hải Cảnh Trung Quốc từ Tháng Bảy ở khu vực bãi Tư Chính (Vanguard bank) nơi Việt Nam đang khai thác dầu khí. Tàu Hải cảnh Trung Quốc phát tín hiệu định vị 137 ngày trong số 153 ngày giữa khoảng từ 1 Tháng Bảy đến 1 Tháng Mười Hai, 2020.
Khu vực này, năm 2019 đã từng xảy ra đối đầu căng thẳng giữa nhóm tàu khảo sát địa chất Trung Quốc có nhóm tàu Hải Cảnh lớn hộ tống, vửa ngang nhiên hoạt động tại vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam, vừa khiêu khích hoạt động khai thác và dò tìm dầu khí của Việt Nam ở khu vực.
Sau khi Hà Nội phải từ bỏ khoan tìm giếng mới ở lô dầu khí 6-1, khu vực có vẻ trầm lắng xuống vài tháng cho tới khi Bắc Kinh cho tàu Hải cảnh tuần tiễu thường xuyên trở lại từ đầu Tháng Bảy.
Theo AMTI, hoạt động của Hải cảnh Trung Quốc từ đó tập trung ở phía đông của lô 6-1 tại bãi Tư Chính. Việt Nam có một số Nhà Giàn DK1 (trạm dịch vụ kinh tế, khoa học và kỹ thuật – Dịch Vụ Khoa DK1) ở khu vực. Ngày 2 Tháng Mười Một, tàu Hải Cảnh 5204 tới chạy vòng quanh một trong những nhà giàn này chưa tới 5 hải lý. Rồi nó đổi hướng chạy tới tuần tiễu quanh giàn khai thác dầu khí ở lô 6-1.
Những trò khiêu khích này cũng na ná như trò tàu Hải Cảnh Trung Quốc khiêu khích hoạt động dầu khí của Malaysia ở khu vực Luconia Shoal.
Bản báo cáo của AMTI nói tàu 5204 hiện diện thường xuyên ở bãi Tư Chính nhờ tới lấy tiếp liệu ở đảo nhân tạo Đá Chữ Thập. Bởi vậy mà tàu này tuần tiễu khu vực bãi Tư Chính từ giữa Tháng Tám đến giờ ít khi có ngày gián đoạn.
Dữ liệu của tổ chức phát tín hiệu định vị tự động toàn cầu AIS cho thấy mức độ các tàu Hải Cảnh Trung Quốc hiện diện thường xuyên ở bãi Tư Chính, bãi Cỏ Mây, Luconia Shoal, Scarborough Shoal. Cho dù vậy, những gì kiểm đếm được có thể còn thiếu sót vì rất nhiều tàu Hải Cảnh Trung Quốc đã tắt máy phát tín hiệu định vị tự động để che giấu hành tung.
Thí dụ, dữ liệu AIS cho thấy không có tàu Hải cảnh nào của Trung Quốc tại khu vực Scarborough Shoal vào ngày 14 Tháng Năm, nhưng hình ảnh vệ tinh cho thấy hai tàu Hải cảnh lớp Zhaoyu-class hoạt động ở đó.
Về phía CSVN, nhu cầu khai thác dầu khí vô cùng quan trọng cho nền kinh tế trên thềm lục địa hiện đang bị Bắc Kinh nhất quyết cản trở. Trong khi đó, các nhà giàn DK1 thì nhỏ bé, trang bị vũ khí tự vệ không đủ đối địch. Liệu Hà Nội có dám tích cực đối phó với các tàu hải cảnh Trung Quốc hay không khi chúng mở ra các hướng tuần tiễu mới, AMTI nói đó là điều người ta đang để ý theo dõi. (TN) [kn]
