KABUL, Afghanistan (NV) – Nhiều quốc gia đang hối hả di tản nhân viên ngoại giao cũng như công dân khỏi Afghanistan giữa lúc Taliban tiến gần đến thủ đô Kabul, theo BBC hôm Thứ Sáu, 13 Tháng Tám.
Hôm Thứ Sáu, nhóm phiến quân chiếm được Pul-e-Alam, thủ phủ tỉnh Loghar, chỉ cách Kabul 50 dặm.
Ông Antonio Guterres, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, cho hay tình hình ở Afghanistan đang vượt khỏi tầm kiểm soát, và dân thường sẽ lãnh hậu quả tàn khốc.
Đến nay, 250,000 người dân Afghanistan phải bỏ nhà cửa chạy lánh nạn.
Taliban tiến nhanh giữa lúc Mỹ và các nước khác rút quân khỏi Afghanistan sau 20 năm hoạt động ở đó. Đà tiến của Taliban khiến người ta lo sợ tiến bộ về nhân quyền đạt được từ khi nhóm phiến quân này bị lật đổ vào năm 2001 có thể nhanh chóng tiêu tan.
Dưới thời Taliban cai trị Afghanistan những năm 1990, phụ nữ buộc phải mặc “burka” che kín người, trẻ em gái trên 10 tuổi ít được đi học, và phiến quân sử dụng nhiều kiểu trừng phạt tàn bạo, như xử tử trước công chúng.
Theo tin tình báo mới nhất của Mỹ, Taliban có thể tìm cách tiến công thủ đô Kabul trong vòng 30 ngày tới.
Tòa Đại Sứ Mỹ ở Kabul ra lệnh nhân viên tiêu hủy tài liệu nhạy cảm, gồm hồ sơ và thiết bị mà có nguy cơ được dùng làm công cụ tuyên truyền, như cờ.
Hoa Kỳ đang điều khoảng 3,000 quân đến giúp di tản nhân viên ngoại giao của nươc này. Phần lớn số quân này sẽ đến Afghanistan vào cuối tuần. Hoa Kỳ dự tính đưa hàng ngàn người ra khỏi Kabul bằng phi cơ một ngày.
Anh đang gửi 600 quân đến di tản công dân Anh cũng như cựu nhân viên người Afghanistan. Anh cho biết sẽ giảm số nhân viên ở Tòa Đại Sứ nước này xuống mức thấp nhất. Nước Đức cũng vậy.
Đan Mạch và Na Uy thì đóng cửa hoàn toàn Tòa Đại Sứ.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc kêu gọi Taliban chấm dứt giao tranh, đồng thời hối thúc cộng đồng quốc tế tuyên bố rõ ràng rằng dùng vũ lực quân sự giành quyền lực là không thể chấp nhận.
“Càng ngày giao tranh càng gây thiệt hại nặng nề cho phụ nữ và trẻ em. Tiếp tục giao tranh ở đô thị nghĩa là tiếp tục chết chóc, mà dân thường là người phải trả giá đắt nhất,” ông Guterres nói.
Lương thực, thiết bị y tế và thuốc men đang cạn dần, còn cơ sở hạ tầng hệ trọng, như trường học và bệnh viện, đã bị phá hủy, ông Guterres cho biết. Liên Hiệp Quốc kêu gọi các quốc gia láng giềng mở cửa biên giới để người dân Afghanistan chạy sang lánh nạn.
Chỉ trong một tháng qua, hơn 1,000 dân thường thiệt mạng ở Afghanistan, Liên Hiệp Quốc loan báo.
Mấy ngày qua, trại dã chiến mọc lên khắp ngoại ô thủ đô Kabul, trong khi nhiều người đến thành phố này lánh nạn phải ngủ ngoài đường.
Trong số những người đổ đến Kabul mấy ngày gần đây có khoảng 72,000 đứa trẻ, theo tổ chức Save the Children.
Trong diễn biến liên quan, Canada tuyên bố dự tính giúp tái định cư hơn 20,000 người Afghanistan dễ bị rủi ro, như nữ lãnh đạo, nhân viên hoạt động về nhân quyền, và ký giả. (Th.Long) [qd]
