Vann Phan/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – “Nửa Đêm Biên Giới” là một bản tình ca thời chiến tranh chống Cộng Sản tại miền Nam Việt Nam cách nay hơn nửa thế kỷ của tác giả Anh Bằng, một trong những nhạc sĩ gạo cội của dòng nhạc tình mùa chinh chiến thời bấy giờ.
Đây là là tâm tình của một anh chiến sĩ Cộng Hòa từ chốn biên thùy nơi anh đang “ôm súng canh rừng sâu” trong những đêm chờ giặc mà chạnh lòng nhớ thương người mẹ già nơi quê nhà xa xôi ấy.
“Mẹ ơi biên cương giờ đây/ Trời không mưa nhưng nhiều mây/ Nửa đêm nghe chim muông hú trong rừng hoang/ Nghe gió rung cây đổ lá vàng/ Sương xuống mênh mang.” Trong bóng đêm âm u mây mờ, sương phủ, con nghe rõ cả tiếng chim kêu cùng tiếng hú của thú rừng giữa tiếng gió rít qua ngàn cây, kẽ lá, làm rơi rụng bao chiếc lá vàng cuối Thu.
Rồi vọng từ chốn xa, xa xăm là những tiếng khèn, tiếng cồn của các bản Thượng, khi nhặt, khi khoan như đếm nhịp cầm canh đến buồn não nuột. Bất giác, con chạnh lòng nhớ đến mẹ hiền bên mái tranh xưa, ngày nào con còn cất tiếng hát nghêu ngao để tạo niềm vui cho thôn nghèo mùa ly loạn, và đó chính là những kỷ niệm vừa buồn vừa đẹp biết bao: “Khèn trong buôn xa cồn vang/ Nhịp chiêng tiêu sơ nhặt khoan/ Tưởng nhớ đến những phút sống bên mẹ yêu/ Con hát ca vui lều tranh nghèo/ Ôi đẹp làm sao!”
Nhưng trong đêm thanh, cảnh vắng nơi quê nhà hiu quạnh, lòng mẹ hiền lại dạt dào niềm thương yêu đứa con trai đã lên đường tòng quân, ra đi xa mái tranh thân yêu, xa bến xưa cô liêu với hình bóng quê nghèo. Và giờ này, nơi rừng sâu núi thẳm, có lẽ đứa con yêu của mẹ đang ngồi ôm súng canh giặc thù ở đầu non, cuối ghềnh mà không một tiếng than van, vì hiểu rằng đất nước còn thì xóm làng còn, đất nước mất thì xóm làng cũng mất theo luôn: “Đêm nay quê nhà/ Mẹ hiền còn thương đứa con đi chốn xa mờ/ Không than không sầu/ Đầu non cuối ghềnh/ Ôm cây súng canh rừng sâu”…
Mẹ còn nhớ không, con vui bước lên đường, không than, không sầu cũng chỉ vì nước non mình vẫn đợi chờ những người trai hùng giữa lúc muôn quân đang reo lửa khói tung ngập màu cờ. Tuy thế, trước cảnh núi đồi âm u, suối rừng vi vu với khói lam u huyền lững lờ buồn trên thôn vắng, làm sao con khỏi chạnh lòng nhớ thương mẹ già nơi quê nhà xa xôi đang vò võ đợi chờ ngày đứa con thân yêu quay gót trở về làng xưa, nhất là trong những đêm thâu có tiếng dế mèn nỉ non, ray rứt đến não nuột: “Con vui sông hồ/ Vì yêu giống nòi mà dặn lòng đi tranh đấu/ Thương ai dãi dầu/ Nắng sớm mưa chiều/ Có con dế mèn nỉ non ru canh thâu.”
Và mẹ ơi! Lúc quê hương mình đang lầm than vì giặc thù xâm lấn thì thân trai ra đi nợ nước đôi vai gánh nặng âu cũng là lẽ thường. Và giờ đây, khi ngồi bên vọng gác dưới sương khuya rơi trắng cả núi rừng, con vẫn biết nơi quê nhà mẹ già đang chờ tin con qua những chiến công mà con có được trên đường diệt giặc thù, để rồi chợt nghe tim ấm giữa xa xôi: “Mẹ ơi quê hương lầm than/ Làm trai hai vai nợ mang/ Ngồi đây trong sương khuya trắng trên đầu non/ Con biết quê xa mẹ mong chờ/ Tin chiến công con.”
Và cho dù thời gian chờ đợi ngày về đoàn viên với gia đình khi nước non đã sạch bóng quân xâm lược vẫn còn dài, và cho dù dãy Trường Sơn có cách trở đôi đường nhưng con vẫn không hề nản chí, sờn lòng, bởi vì bên tai con và cả trong tâm khảm con lúc nào cũng vang vọng tiếng mẹ hiền khuyên con hãy yêu nước như yêu mẹ mình đó vậy, cho dù con có phải băng suối, qua rừng chập chùng bên những đêm dài lạnh lùng đi nữa: “Thời gian không phai lòng son/ Trường Sơn không ngăn tình con/ Ngày nao con ra đi nhớ câu mẹ khuyên/ Yêu nước như yêu mẹ hãy còn/ Giữ trong linh hồn!”
***
Miền Nam Việt Nam và chính thể Cộng Hòa Việt Nam tuy chỉ tồn tại vỏn vẹn có 21 năm trong dòng lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc nhưng hàng triệu con dân miền Nam đã phải đổ biết bao nhiêu xương máu để giữ cho quê mẹ được tồn tại cho đến khi đắm chìm dưới làn sóng Đỏ.
Họ là những chàng trai thế hệ đã lên đường giúp núi sông, hàng hàng lớp lớp chưa về. Họ là những người anh của đàn em nhỏ và những người con của mẹ giữ quê hương, với niềm hy vọng rằng quê nghèo mai sẽ tươi mầm sống. Tiêu biểu cho lớp trai hùng đó chính là người con trai của mẹ trong nhạc phẩm “Nửa Đêm Biên Giới” của Anh Bằng.
Nhạc sĩ Anh Bằng, tên thật là Trần An Bường, quê ở Thanh Hóa nhưng ra Hà Nội học hành trước khi cùng gia đình di cư vào Nam sau Hiệp Định Geneva năm 1954.
Năm 1957, chàng trai này nhập ngũ và phục vụ trong Liên Đoàn Công Binh Việt Nam Cộng Hòa. Nhờ tài viết kịch và trình diễn kịch, Anh Bằng cùng các chiến hữu Công Binh được cử đi trình diễn văn nghệ tại nhiều đơn vị quân đội từ Quảng Trị cho tới Bình Định, để rồi sau đó được thuyên chuyển về phục vụ trong ngành Chiến Tranh Tâm Lý thời Đệ Nhất Cộng Hòa cho đến khi giải ngũ vào năm 1962.
Từ năm 1969 trở đi, Anh Bằng cùng hai nhạc sĩ Lê Dinh và Minh Kỳ lập nên nhóm Lê Minh Bằng để vừa sáng tác nhạc vừa dạy nhạc, và nhóm này đã đào tạo được những ca sĩ nổi tiếng như Trang Mỹ Dung, Kim Loan, Trúc Mai, Giáng Thu… Nhóm này cũng thành lập ban nhạc Sóng Mới chuyên trình diễn trên đài Phát Thanh Sài Gòn.
Năm 1975, sau ngày Miền Nam Tự Do mất vào tay Cộng Sản, nhạc sĩ Anh Bằng sang định cư tại Hoa Kỳ, nơi ông thành lập một trung tâm băng nhạc lấy tên là Lê Minh Bằng, sau đổi thành Trung Tâm Dạ Lan. Rồi đến năm 1988, nhạc sĩ Anh Bằng thành lập Trung Tâm Asia, do ái nữ Thy Vân của ông làm quản lý cùng với sự cộng tác về kỹ thuật của nhạc sĩ Trúc Hồ.
Các sáng tác của Anh Bằng rất đa dạng, đặc biệt là những ca khúc phổ thơ và những nhạc phẩm ngoại quốc được ông chuyển sang lời Việt: “Căn Nhà Ngoại Ô,” “Nó,” “Nỗi Lòng Người Đi,” “Nửa Đêm Biên Giới,” “Sầu Lẻ Bóng,” “Giấc Ngủ Cô Đơn” (với Lê Dinh), “Lẻ Bóng” (với Lê Dinh), “Vọng Gác Lưng Đồi” (với Minh Kỳ), “Anh Biết Em Đi Chẳng Trở Về” (thơ Thái Can), “Anh Còn Nợ Em” (thơ Phạm Thành Tài), “Chuyện Giàn Thiên Lý” (thơ Yên Thao), “Khúc Thụy Du” (thơ Du Tử Lê), “Nếu Vắng Anh” (thơ Nguyên Sa), “Trúc Đào” (thơ Nguyễn Tất Nhiên)…
Nhạc sĩ Anh Bằng qua đời ngày 12 Tháng Mười Một, 2015, tại Orange County, miền Nam California, thọ 89 tuổi. (Vann Phan) [qd]
Nhạc phẩm “Nửa Đêm Biên Giới” của Anh Bằng
Mẹ ơi biên cương giờ đây
Trời không mưa nhưng nhiều mây
Nửa đêm nghe chim muông hú trong rừng hoang
Nghe gió rung cây đổ lá vàng
Sương xuống mênh mang
Khèn trong buôn xa cồn vang
Nhịp chiêng tiêu sơ nhặt khoan
Tưởng nhớ đến những phút sống bên mẹ yêu
Con hát ca vui lều tranh nghèo
Ôi đẹp làm sao!
Đ.K.:
Đêm nay quê nhà
Mẹ hiền còn thương đứa con đi chốn xa mờ
Không than không sầu
Đầu non cuối ghềnh
Ôm cây súng canh rừng sâu
Con vui sông hồ
Vì yêu giống nòi mà dặn lòng đi tranh đấu
Thương ai dãi dầu
Nắng sớm mưa chiều
Có con dế mèn nỉ non ru canh thâu
Mẹ ơi quê hương lầm than
Làm trai hai vai nợ mang
Ngồi đây trong sương khuya trắng trên đầu non
Con biết quê xa mẹ mong chờ
Tin chiến công con
Thời gian không phai lòng son
Trường Sơn không ngăn tình con
Ngày nao con ra đi nhớ câu mẹ khuyên
Yêu nước như yêu mẹ hãy còn
Giữ trong linh hồn!
