Đoan Trang/Người Việt
IRVINE, California (NV) – “Sau thảm họa Formosa, xây dựng lại những cộng đồng ven biển” là chủ đề của hội thảo dành cho giới học thuật, do Khoa Nhân Loại Học thuộc đại học UCI phối hợp với Hội Công Lý Cho Nạn Nhân Formosa (JFFV) tổ chức vào chiều Thứ Năm, 3 Tháng Ba, trong khuôn viên trường tại đại học.
Có hơn 150 khách tham dự hội thảo, trong đó hơn 100 người từ Âu Châu, Úc Châu, Á Châu, Mỹ Châu, họp qua Zoom.
Nhiều khả năng thắng kiện
Mở đầu hội thảo, Giáo Sư Kim Fortune, thuộc Khoa Nhân Loại Học, đại học UCI, đặt vấn đề: “Những lo ngại về ô nhiễm và sự biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng. Trong khi ngành công nghiệp hóa dầu toàn cầu đang phát triển, khiến những tác hại môi trường lan rộng. Sự phát triển ‘hỗn hợp’ này ảnh hưởng đến các cộng đồng toàn thế giới. Buổi hội thảo này sẽ nhấn mạnh những tác hại do hoạt động của Formosa Plastics Corporation tại Đài Loan, Việt Nam, và Hoa Kỳ, chú trọng đến các cộng đồng ven biển.”
Bà Triều Giang-Nancy Bùi, hội phó JFFV, cho biết trong hơn ba năm qua, JFFV đại diện cho 7,875 nguyên đơn tại Việt Nam theo đuổi vụ kiện 24 bị đơn của công ty Formosa để đòi công lý cho ngư dân miền Trung Việt Nam.
Tháng Năm và Tháng Sáu, 2019, JFFV được ba tổ hợp luật sư chuyên về môi trường và nhân quyền giúp kiện Formosa tại ba nơi: Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, Tòa Án Liên Bang Hoa Kỳ (New Jersey), và Tòa Án Đài Loan.
Vụ kiện sẽ còn kéo dài nhiều năm và tốn rất nhiều ngân quỹ, với chi phí hơn $500,000.
Đến nay, qua bốn lần gây quỹ, nhưng JFFV vẫn chưa đủ để thanh toán số tiền lớn như vậy.
Tại hội thảo, Luật Sư Phillippe Larochelle từ Montreal, Canada, cho biết có nhiều khả năng thắng kiện.
“Những thiệt hại môi trường ở Đài Loan, Việt Nam là rất rõ ràng. Đã có hàng ngàn người chịu đựng nỗi thống khổ do Formosa gây ra,” ông nói.
Linh Mục Nguyễn Văn Hùng từ Đài Loan chia sẻ kinh nghiệm của ông khi làm việc với JFFV gần sáu năm qua.
Ông kể rằng ông từng tiếp xúc với nhiều cư dân Việt sinh sống và làm việc ở vùng bị ảnh hưởng tại ba tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
“Tôi cũng gặp 15 nạn nhân là ngư phủ Việt ở Đài Loan,” ông cho biết. “Hầu hết những ngư phủ này cho biết họ rất đau lòng khi chứng kiến tình trạng cá chết và nổi lềnh bềnh trên biển từ năm 2016,” Linh Mục Hùng nói.
Từ đó, vị linh mục này bắt đầu tổ chức các cuộc biểu tình ở Đài Bắc, Đài Loan, tổ chức họp báo và liên lạc với các linh mục trong nước để quy trách nhiệm cho chính phủ Việt Nam, trước thảm họa môi trường biển làm ảnh hưởng đến cuộc sống và tương lai của hàng ngàn con người.
“Cá chết, ngư dân không còn cá để đánh bắt, nhiều người rứt ruột bỏ xứ ra đi. Họ buộc phải rời khỏi quê hương của mình ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, để xuôi xuống miền Nam, tìm công ăn việc làm,” Linh Mục Hùng nói.
Ông Paul Jobin, nhà xã hội học tại Học Viện Sinica ở Đài Loan, cho biết môi trường biển ở Đài Loan cũng bị đe dọa nặng nề. Ông cho rằng những viên nhựa nhỏ được phát hiện ở Mailiao rất nguy hiểm, vì chúng thải ra các chất độc hại, khiến cho tình trạng ô nhiễm đất, nước thêm trầm trọng, có thể phá vỡ hoạt động trong cơ thể động vật và ảnh hưởng tới hệ sinh sản của chúng.
Kêu gọi mọi người tiếp tay đòi lại công lý
Ông Nguyễn Văn Khanh, cựu giám đốc Ban Việt Ngữ đài Á Châu Tự Do (RFA), từ thủ đô Washington, DC, bay sang California chỉ để tham dự hội thảo, nói: “Tôi có mặt tại đây vì tôi là người Việt Nam, câu chuyện Formosa là câu chuyện của nước Việt Nam và tất cả mọi người phải tiếp tay để đòi lại công bằng cho nạn nhân. Đó cũng chính là lý do tại sao tôi tham gia những hoạt động của tổ chức JFFV để đấu tranh cho công lý từ những ngày đầu tiên.”
“Nhiều người lo ngại, liệu vụ kiện có thành công hay không? Theo tôi, chúng ta đừng nên đặt câu hỏi thành công hay thất bại, mà hãy nghĩ, nếu chúng ta không làm thì ai sẽ làm điều này cho chúng ta?” ông Khanh nói.
Cô Anna Leholland, sinh viên tiến sĩ về môi trường, đại học UCI, cho biết: “Tôi rất quan tâm đến vấn đề môi trường của thế giới và Việt Nam. Trong 10 tuần qua, Giáo Sư Kim Fortune nói với tôi rất nhiều về thảm họa môi trường do Formosa gây ra. Tôi cảm thấy thất vọng, và buồn khi xem những hình ảnh và phim làm về Hà Tĩnh.”
Tuy là hội thảo dành cho giới học thuật, chuyên gia, nhưng một số cư dân gốc Việt cũng đến tham dự, để tỏ ý ủng hộ công việc này của JFFV.
Ông Dương Tâm, cư dân Santa Ana, Orange County, cho biết: “Người Việt khắp nơi trên thế giới, không chỉ riêng ở California hay nước Mỹ, ai cũng quan tâm đến công lý trong vụ Formosa, đến hoàn cảnh của đất nước mình. Việt Nam đang đi vào một ngõ khốn cùng, do thành phần lãnh đạo CSVN.”
“Vấn đề đặt ra là làm sao mọi người dân ở ‘vùng Formosa’ đều được đền bù một cách chính đáng, đồng thời lấy lại quyền làm người của mình. Nên trong cuộc hội thảo hôm nay, nhân danh là người dân Việt bình thường, tôi muốn góp một tiếng nói nhỏ bé trong công cuộc này, nói lên nguyện vọng và ước mơ cho quyền nhân sinh, mà trời đất ban tặng cho con người,” ông Tâm nói.
Thị Trưởng Trí Tạ của Westminster, nơi có đông đảo cư dân gốc Việt sinh sống, bày tỏ niềm tin tưởng rằng những cố gắng trong việc đấu tranh như hoạt động của JFFV sẽ tìm được công lý cho Việt Nam.
Cũng theo bà Nancy Bùi, mặc dù trên báo chí, Formosa cho biết đã đền cho ngư dân miền Trung $500 triệu, nhưng JFFV không tìm thấy số tiền này trong các bản báo cáo tài chánh hàng năm của công ty.
Việc đấu tranh đòi công lý cho môi trường biển và nạn nhân của thảm họa môi trường do công ty Formosa gây ra vào năm 2016 tại miền Trung Việt Nam là một cuộc đấu tranh lâu dài về mặt pháp lý, cần tạo dư luận thế giới, bà Nancy cho biết thêm.
Ngoài ra, đại học UCI và JFFV còn phối hợp thực hiện thư khố (archives), ghi chép, phổ biến, và lưu trữ mọi sự kiện liên quan đến thảm họa môi trường này, để giúp những nhà nghiên cứu cũng như công chúng tìm hiểu về thảm họa này, vì đó là nguồn tin trung thực đáng tin cậy.
Kết thúc hội thảo, ban tổ chức chiếu lại phim tài liệu “RED SEA, Vietnam’s Modern Disaster” do JFFV thực hiện với sự hợp tác của đại học UCI, nói về thảm họa môi trường do công ty Formosa gây ra tại các tỉnh miền Trung Việt Nam năm 2016 và những hệ quả của nó.
Bộ phim gióng lên tiếng nói để thế giới hiểu, cảm thông và đứng về phía nạn nhân, lên án những bất công do sự tham lam và vô trách nhiệm của các đại công ty đa quốc gia gây ra cho người dân khó nghèo “thấp cổ bé họng.” [đ.d.]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
