QUEBEC, Canada (NV) – Một loạt các cuộc bổ nhiệm và những tuyên bố của những người đứng đầu các công ty gần đây làm dấy lên tranh cãi về vị trí của tiếng Pháp ở Canada, khiến Thủ Tướng Justin Trudeau phải lên tiếng, theo AFP hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Tư.
Câu hỏi về việc liệu những người đứng đầu các công ty Canada có nên nói song ngữ Anh – Pháp hay không đã nhận được rất nhiều sự quan tâm kể từ mùa Thu năm ngoái, khi ông Michael Rousseau, chủ tịch Air Canada, nói rằng mình không có thời gian học tiếng Pháp. Sau đó ông phải công khai xin lỗi vì phát biểu này.
Trong khi đó, ở CN, công ty hỏa xa lớn nhất Canada, hiện tại không còn giám đốc nào có thể nói được tiếng Pháp.
Theo luật của Canada, các doanh nghiệp nhà nước chẳng hạn như CN và Air Canada, cũng như các phi trường và cơ quan chính quyền liên bang, được yêu cầu cung cấp dịch vụ bằng cả tiếng Pháp và tiếng Anh cho khách hàng.
Trước tình hình ở CN, ông Trudeau bày tỏ sự thất vọng và yêu cầu các bộ trưởng có trách nhiệm phải bảo đảm CN làm việc nhanh chóng để giải quyết tình trạng này.
Những tranh cãi gần đây là lời nhắc nhở về vị trí bấp bênh của tiếng Pháp tại Canada.
Tiếng Pháp được hiến pháp Canada công nhận là ngôn ngữ chính thức từ năm 1982. Dân số Canada hiện tại là khoảng 37 triệu người, trong đó có tám triệu người có thể nói tiếng Pháp. Tuy nhiên theo một số người ủng hộ tiếng Pháp ở Canada, chính phủ không làm được như kỳ vọng.
Ông Stephane Beaulac, giáo sư luật và đồng giám đốc của cơ quan Quan Sát Quốc Gia Về Quyền Ngôn Ngữ thuộc đại học University of Montreal, gọi ông Trudeau là kẻ “đạo đức giả.”
Theo ông Beaulac, vị thủ tướng này thể hiện sự quan tâm đến tình hình của CN, nhưng năm ngoái lại bổ nhiệm một người không nói tiếng Pháp làm toàn quyền Canada. Nhân vật này, bà Mary Simon, người bản địa đầu tiên được bổ nhiệm làm toàn quyền Canada, chỉ nói được tiếng Anh và tiếng Inuit.
Trong tuần này, giám đốc tổ chức Ngôn Ngữ Chính Thức của Canada cũng khiển trách văn phòng thủ tướng vì không để phụ đề hoặc lồng tiếng Pháp vào các video trên Facebook.
Theo một cuộc thăm dò dư luận gần đây, hơn 90 % người Canada rất ủng hộ việc sử dụng song ngữ, xem đó là một phần của văn hóa Canada. Tuy nhiên chưa đến 20 phần trăm thông thạo hai ngôn ngữ.
Bà Stephanie Chouinard, giáo sư khoa học chính trị tại đại học Royal Military College của Canada cho biết mọi người thích được phục vụ bằng ngôn ngữ ưa thích, vì không phải ai cũng biết hai thứ tiếng. Tuy nhiên theo bà, từ năm 2019 người Canada chờ đợi sự hiện đại hóa của Đạo Luật Ngôn Ngữ Chính Thức.
Còn theo ông Beaulac, trong một thời gian dài, việc ủng hộ tiếng Pháp bị xem là “ủng hộ ly khai.”
Ông Frederic Berard, giáo sư luật ngôn ngữ, cho biết “mọi người giận dữ và sốc trước tình hình của CN và sự giận dữ đó là chính đáng.” Tuy nhiên theo ông, hiện nay tình trạng tương tự khá hiếm, đặc biệt là ở Quebec. (V.Giang) [kn]
