SANTA ANA, California (NV) – Báo cáo “County Land Transactions: Will the Public Notice?” (tạm dịch: Bán đất quận hạt: Công chúng có được biết không?) của Đại Bồi Thẩm Đoàn Orange County (OCGJ) liên quan cuộc điều tra một vụ bán đất công ở Newport Beach cho thấy nhiều sai phạm xảy ra bao gồm cả việc Hội Đồng Giám Sát Orange County đã không thông báo thích đáng cho các bên liên quan, trong đó có các cơ quan quản trị cấp tiểu bang như California Coastal Commission.
Trong bản báo cáo, OCGJ nhấn mạnh sự can thiệp của một chính trị gia quyền lực trong vụ bán đất công này: “Chúng tôi lo ngại rằng sự can thiệp của một cựu giám sát viên Orange County đã gây ảnh hưởng trên thủ tục vụ mua bán đất công này.”
Thoạt đầu, chính quyền Orange County không xúc tiến chuyện bán đất công này, nhưng đại bồi thẩm đoàn phát hiện: “Tuy nhiên, sau sự can thiệp và vận động tích cực của cựu giám sát viên Địa Hạt 2, vụ bán đất được tiến hành,” trang tin Daily Pilot của nhật báo The Los Angeles Times tường thuật.
Cựu giám sát viên Địa Hạt 2 là bà Michelle Steel (Cộng Hoà), hiện nay là dân biểu liên bang, đang tranh cử với ứng cử viên Jay Chen (Dân Chủ) để giành chiếc ghế đại diện Địa Hạt 45 của California tại Hạ Viện Hoa Kỳ. Đây là địa hạt mới được vẽ lại sau cuộc thống kê dân số 2020.
Vụ bán đất ở khu vực bảo tồn Newport Beach Back Bay Reserve
“Một số tài sản quý giá nhất của Orange County là các bãi biển công cộng, khu bảo tồn thiên nhiên, các công viên, và khu giải trí cho công chúng. Trước việc cư dân tố cáo thoả thuận bán, và gần sắp bán, đất công viên cho tư nhân, OCGJ mở cuộc điều tra các thủ tục về thương vụ này,” đoạn mở đầu trong báo cáo của OCGJ viết như trên.
Thửa đất trong vụ điều tra này, được đánh mã số APN 439-051-14, rộng 13,675 sqft, thuộc khu vực đất công viên bảo tồn Newport Beach Back Bay Reserve.
Thửa đất này, được giới chức Orange County bán với giá $13,000, nằm sát con đường mòn dành cho người đi bộ, đi xe đạp, hoặc cưỡi ngựa, và một phía tiếp giáp với đất của một nhà tài trợ chính trị giàu có.
Theo báo mạng Voice of OC, nhà tài trợ chính trị này là ông Buck Johns, một người giàu có theo đảng Cộng Hòa có đóng góp tài chính cho các giám sát viên Orange County để họ tranh cử các chức vụ địa phương và liên bang.
Ông Johns thường đóng góp tài chính cho bà Steel khi bà tranh chức giám sát viên, và đóng góp ít nhất $5,600 trực tiếp vào quỹ tranh cử Quốc Hội của bà trong năm 2019, vẫn theo Voice of OC.
Nếu thêm vào thửa đất này, toàn bộ bất động sản của ông Johns sẽ tăng lên đáng kể.
Hiện nay, thửa đất được gia đình ông Johns dựng hàng rào chung quanh, theo báo cáo.
Nguyên thủy, thửa đất này thuộc phần đất mà công ty Irvine Co. tặng cư dân Orange County để làm công viên.
Toàn bộ phần đất này, qua một nghị quyết, được Orange County tuyên bố là đất công, gọi là Newport Beach Back Bay Reserve.
Chính phủ tiểu bang công nhận khu vực này là đất công và chính quyền Orange County cho tiểu bang thuê làm công viên.
Bán đất rẻ, thiếu sót trong việc thông báo công khai, rộng rãi cho cư dân
Đại bồi thẩm đoàn quyết định điều tra sự việc sau khi nhận được tố cáo của cư dân về việc bán đất công viên cho tư nhân.
Orange County sở hữu khoảng 80,000 mẫu đất công viên.
Các chính quyền địa phương có thể bán đất công cho tư nhân, tuy nhiên phải được thông báo rộng rãi cho công chúng và các cơ quan quản trị liên hệ.
Việc tiến hành bán đất cần “cẩn thận xem xét kỹ lưỡng để không xảy ra tình trạng mất đất công có giá trị và chống lại những thoả thuận chính trị khuất tất,” theo OCGJ.
“Việc thông báo nên bao gồm gửi thư cho cư dân, mô tả rõ ràng, chính xác bất động sản cùng các chi tiết khác, nhằm đưa thông tin chính xác cho công chúng, đặc biệt cho các công dân bị việc mua bán đất ảnh hưởng,” OCGJ viết tiếp: “Thông tin nên được công bố trên các trang web phù hợp và cần được hiển thị theo thể thức dễ dàng cho những ai quan tâm.”
OCGJ kết luận chính quyền Orange County, mà đứng đầu là Hội Đồng Giám Sát, thiếu công khai thông báo vụ bán đất này cho cư dân.
Theo luật, chính quyền Orange County phải công bố việc bán đất công trên một tờ báo, trong trường hợp này, giới chức quận hạt chọn đăng trên nhật báo OC Reporter.
Tuy nhiên, đại bồi thẩm đoàn ghi nhận việc thông báo trên tờ OC Reporter, chỉ chuyên làm việc công báo pháp lý (legal notice), thay vì đăng trên nhật báo Orange County Register hoặc Daily Pilot, là không đủ để cho số đông cư dân biết.
Ngoài ra, OCGJ lưu ý thông báo của chính quyền Orange County “chỉ mang thuần ngôn ngữ pháp lý” và bất động sản được bán chỉ diễn tả bằng “số hiệu lô đất” cùng các thuật ngữ nhận dạng kỹ thuật, do đó, một cư dân bình thường không thể nhận biết.
Bà Molly Nichelson, phát ngôn viên Orange County, từ chối bình luận về báo cáo.
Sự can thiệp của bà Michelle Steel
Báo cáo của OCGJ nhận định cơ quan quản trị đất công tại Orange County là CEO Real Estate luôn rất tích cực trong việc bảo tồn đất công viên, thường “xếp xó” những đề nghị của tư nhân mua lại đất công.
CEO Real Estate hoạt động dưới sự chỉ đạo và phải báo cáo cho tổng quản trị Orange County và Hội Đồng Giám Sát Orange County (BOS).
“Tuy nhiên, công bằng mà nói, những giám sát viên có ảnh hưởng đáng kể khi đưa ra các quyết định về đất công nằm trong địa hạt của họ, và cuối cùng BOS chỉ đạo các hành động của cơ quan CEO Real Estate,” OCGJ nhận định.
“Trong hầu hết các trường hợp, khi tư nhân đề nghị mua đất công, cơ quan CEO Real Esate với quan điểm bảo vệ đất công, thường ‘bỏ xó’ các đề nghị đó. Tuy nhiên, dưới sự can thiệp và ảnh hưởng mạnh của cựu giám sát viên Địa Hạt 2, đề nghị mua đất công đó được tiến hành,” báo cáo viết.
Giám sát viên đại diện Địa Hạt 2 lúc đó là bà Michelle Steel.
“Với sự can thiệp của giám sát viên Địa Hạt 2 khi đó, các thủ tục để thực hiện việc bán đất không bị ngăn cản, bất chấp các quy định và hạn chế trước đó, và ngay cả thoả thuận của BOS với Uỷ Ban Đất Đai California quy định rằng phần đất đó được ủy thác cho Cơ Quan Giải Trí và Tiêu Khiển Tiểu Bang (State’s Department of Fish and Game),” OCGJ báo cáo.
Ngoài ra, báo cáo của OCGJ còn cho biết ngay cả việc thẩm định giá trị của thửa đất, chỉ có $13,000, lại do chính người mua thực hiện. Thế nhưng, dù với mức định giá rẻ như thế, BOS đã bỏ phiếu cho phép tiến hành vụ mua bán đất công này hồi Tháng Giêng, 2021.
Năm thành viên của BOS lúc đó là ông Andrew Đỗ (Địa Hạt 1), bà Michelle Steel (Địa Hạt 2), ông Don Wagner (Địa Hạt 3), ông Doug Chaffee (Địa Hạt 4), và bà Lisa Bartlett (Địa Hạt 5).
Thêm vào đó, OCGJ cho biết trong hồ sơ xin chuẩn thuận bán đất được đệ trình cho các giám sát viên không hề đề cập đến nghị quyết của BOS tiền nhiệm, chỉ định khu đất sẽ vĩnh viễn là tài sản công cộng.
Vụ bán đất công bất thành
Theo lịch trình, BOS bỏ phiếu để chấp thuận vụ bán đất vào Tháng Tư, 2021, tuy nhiên kế hoạch bán đất này bất thành, vì bà Katrina Foley (Dân Chủ), tân giám sát viên Địa Hạt 2, ngăn cản.
Bà Foley đắc cử vào BOS thay thế bà Steel, sau khi bà Steel được bầu vào Hạ Viện Hoa Kỳ.
OCGJ lưu ý rằng nếu bà Steel vẫn còn giữ vị trí giám sát viên thì “việc bán mảnh đất này rất có thể đã hoàn tất.”
Nhật báo Người Việt có liên lạc với nhân viên của Dân Biểu Michelle Steel để có phản hồi, nhưng khi bài báo lên khuôn, chưa được bà hồi âm.
Theo báo cáo của đại bồi thẩm đoàn, khi có một bản kiến nghị với chữ ký của ít nhất 200 cư dân, BOS buộc phải dừng việc bán hoặc đưa ra bỏ phiếu công khai.
Đơn kiến nghị phản đối việc bán đất thu thập được khoảng 1,300 chữ ký khiến việc mua bán không được tiến hành.
Tuy nhiên, vấn đề hàng rào mà gia đình nọ dựng lên bao quanh thửa đất công không được nhắc đến.
“Bằng cách cho phép duy trì hàng rào do tư nhân dựng lên bao quanh thửa đất, BOS mặc nhiên cho phép tư nhân ‘tư hữu hóa’ thửa đất công này một cách không chính đáng và thể hiện vai trò không phù hợp với sự tín nhiệm của công chúng,” OCGJ đề nghị BOS ra lệnh dỡ bỏ hàng rào trước cuối năm. (MPL) [đ.d.]
