SACRAMENTO, California (NV) – Khoảng 23 triệu cư dân California sẽ được nhận từ $200 đến $1,050, khoản tiền trợ cấp chi phí nhiên liệu và lạm phát, vừa được các nhà lập pháp tiểu bang chấp thuận, theo tổ chức bất vụ lợi CalMatters.
Khoản tiền trợ cấp này được nạp thẳng vào tài khoản ngân hàng khi khai thuế hoặc bằng thẻ “debit card,” dự trù gửi ra vào cuối Tháng Mười và kết thúc vào Tháng Giêng, 2023.
Nhưng các khoản tiền này lại không đến tay nhiều cư dân California có thu nhập thấp, trong đó có giới cao niên, người sống nhờ trợ cấp khuyết tật, và một số người có thu nhập thấp nhất xã hội.
Nguyên nhân là các khoản tiền tài trợ này được cung cấp dựa hồ sơ khai thuế của người nhận.
Theo nghiên cứu của Public Policy Institute of California, có khoảng 3 triệu cư dân California sinh sống trong các gia đình có thu nhập ít đến mức không phải nộp thuế. Uớc tính tỉ lệ nghèo của những người sống trong các gia đình không cần nộp thuế là 60%, theo nghiên cứu trên.
Cả Bộ Tài Chính và Sở Thuế California đều không biết chính xác có bao nhiêu người dân California sẽ không được hưởng khoản trợ cấp mới này.
Trong trường hợp ông Kerry Weber, một người đã nghỉ hưu ở San Diego, cùng vợ sống nhờ vào tiền An Sinh Xã Hội – một khoản trợ cấp “rất nhỏ” – cùng với các trợ cấp khuyết tật khác dành cho cựu chiến binh.
Ông Weber cho biết những khoản tiền này “ít hơn rất nhiều” mức thu nhập bắt buộc phải nộp thuế cho một cặp vợ chồng là $51,000, vì vậy ông và bà không nộp tờ khai thuế hàng năm.
Cũng như tất cả mọi người, tình trạng lạm phát đang bóp nghẹt khoản thu nhập cố định của hai vợ chồng ông Weber.
Nào là giá xăng tăng khiến các chuyến đi từ San Francisco đến Tahoe để thăm con ông tốn kém hơn, và số gỗ ông mua để đóng bàn cho cháu gái cũng có giá cao hơn nhiều.
“Người ta nói là: ‘Nghe này, ông không kiếm đủ tiền nên vợ chồng ông không phải nộp thuế thu nhập.’” ông Weber nói. “Thật tuyệt vời, tôi đồng ý 100% với điều này.”
“Nhưng họ còn nói thêm ‘mà ông cũng không đủ điều kiện nhận được bất kỳ khoản trợ cấp nào nữa,’” ông nói, và đến đây, ông Weber mới giật mình: “Ủa, chuyện gì kỳ vậy?”
Chuyện gì xảy ra đây?
Cơ quan lập pháp tiểu bang muốn tạo một chương trình trợ cấp cho những người không nộp thuế và không ghi danh các chương trình an sinh vừa được cấp thêm ngân sách. Nhưng sau khi thương lượng với chính phủ của Thống Đốc Gavin Newsom, đề nghị này không được đưa vào ngân sách cuối cùng.
Ông H.D. Palmer, phát ngôn viên Bộ Tài Chính California, cho biết ông không thể cung cấp chi tiết cụ thể tại sao đề nghị trên cuối cùng lại không được đưa vào ngân sách, nhưng đề nghị trên không được cả hai bên thỏa hiệp.
Đại diện của Thượng Nghị Sĩ Toni Atkins, thường vụ Thượng Viện California, và Dân Biểu Anthony Rendon, chủ tịch Hạ Viện, cho biết không ai tìm được cách điều phối các khoản trợ cấp này.
“Cơ cấu của chương trình trợ cấp phải được ba bên đàm phán như một phần trong kế hoạch ngân sách cuối cùng, và nhiều người lo lắng rằng không có cách nào hiệu quả và an toàn để thống nhất chương trình trợ cấp cho những người không đóng thuế,” theo tuyên bố từ văn phòng bà Atkins, nhà lập pháp Dân Chủ ở San Diego.
Cơ quan lập pháp “thực sự muốn hỗ trợ những người này, nhưng chúng tôi không biết làm sao để phân phối,” phát ngôn viên của ông Rendon, nhà lập pháp thuộc đảng Dân Chủ ở vùng South Gate, cho biết.
Ai đủ điều kiện nhận khoản trợ cấp mới?
Theo Sở Thuế California, các khoản trợ cấp này sẽ được chuyển đến cư dân đã nộp tờ khai thuế năm 2020, chậm nhất là vào Tháng Mười, 2021, để cơ quan này có thể tiến hành việc tính toán số tiền trợ cấp cho những người thọ thuế đủ điều kiện.
Nhưng ở California, những ai không có con hoặc người phụ thuộc mà có thu nhập thấp hơn $19,310, không bắt buộc phải nộp thuế thu nhập. Tiểu bang cũng không tính khoản trợ cấp hưu trí hoặc khuyết tật từ quỹ An Sinh Xã Hội là thu nhập. Vì thế, người nhận những trợ cấp này không phải khai thuế.
Các nhà lập pháp cố gắng hỗ trợ một số người có thu nhập thấp, vốn không phải nộp thuế, bằng cách tăng các khoản trợ cấp CalWorks, một chương trình dành cho các gia đình khó khăn, đồng thời tăng quyền lợi cho những người nhận Thu Nhập An Sinh Bổ Sung (Supplemental Security Income – SSI), một chương trình phúc lợi phụ được tiểu bang bổ sung dành cho người cao niên hoặc người khuyết tật cũng như những người không đủ tiêu chuẩn hoặc có các khoản trợ cấp An Sinh Xã Hội rất thấp.
Bà Trinh Phan, một luật sư cấp cao tập trung vào vấn đề an ninh kinh tế tại Justice in Aging, tổ chức ủng hộ người cao niên có thu nhập thấp, cho rằng hai chương trình trên là rất tốt, nhưng vẫn bỏ sót một số người có thu nhập thật thấp.
Ví dụ, một người chỉ đủ sống qua ngày bằng tiền Bảo Hiểm Người Khuyết Tật An Sinh Xã Hội (Social Security Disability Insurance – SSDI) sẽ không nhận được khoản trợ cấp từ CalWorks lẫn SSI. Họ có thu nhập thấp để không phải đóng thuế, nhưng nếu họ không có con thì sẽ không đủ điều kiện nhận trợ cấp CalWorks. Và nếu trợ cấp khuyết tật hiện tại của họ cao hơn $1,060.21 mỗi tháng, họ cũng không đủ điều kiện nhận trợ cấp SSI, bà Trinh cho biết.
Khoảng 1/4 người Mỹ trên 65 tuổi sống trong các gia đình có 90% thu nhập từ quỹ An Sinh Xã Hội, theo Sở Xã Hội. Trợ cấp trung bình của người nghỉ hưu ở California là khoảng $1,500 mỗi tháng, hoặc $18,000 mỗi năm. Trợ cấp trung bình của SSDI là khoảng $1,300 mỗi tháng, hoặc $15,600 mỗi năm.
Ông H.D. Palmer cho biết một số người dân California có thu nhập thấp sẽ không nhận được khoản trợ cấp, nhưng ông cũng nêu ra việc nhiều người không bắt buộc phải nộp thuế vẫn chấp nhận điều này, đôi khi để hưởng các phúc lợi khác trong hệ thống.
Ông Palmer cho biết vào năm 2020, có thêm 500,000 tờ khai thuế thu nhập thấp được nộp ở California “đủ điều kiện nhận khoản trợ cấp Golden State Stimulus hoặc thậm chí có thể là khoản trợ cấp cứu trợ liên bang.”
Ngoài ra, ông Palmer cũng chỉ ra các hình thức hỗ trợ tài chính khác trong ngân sách cho người có thu nhập rất thấp, chẳng hạn như $1.4 tỷ tiền hỗ trợ cho những người có hóa đơn điện nước chưa thanh toán.
Tuy nhiên, một số người vẫn chưa hài lòng.
“Điều này thật tệ,” bà Brooke Hamlin, 81 tuổi, sống nhờ trợ cấp hưu trí An Sinh Xã Hội ở San Rafael, chỉ trích. Bà cho biết thu nhập của bà chưa tới $20,000 mỗi năm, bà phải nhận phiếu thực phẩm và sống nhờ chương trình “Meals on Wheels.” “Chương trình này cố tình để những người nghèo nhất, thiếu thốn nhất không nhận được trợ cấp,” bà Hamlin nói.
Khó nhận được trợ cấp
Những người không đóng thuế và không thuộc chương trình phúc lợi do California điều hành sẽ khó có thể nhận được tài trợ của tiểu bang. Ông Jesse Rothstein, giáo sư kinh tế và chính sách công tại đại học UC Berkeley, cho biết tiểu bang không có dữ kiện về những người hưởng các phúc lợi an sinh xã hội do chính phủ liên bang quản trị.
“Chúng ta đang có thiếu sót trong việc tính số người nhận trợ cấp, và nhiều người trong số họ lại là những người dễ bị bất lợi nhất trong nền kinh tế,” ông Rothstein nói. Tuy nhiên, ông cho rằng, “chúng ta không có cơ chế để tiếp cận tất cả mọi người.” Trong số những lựa chọn, ông Rothstein cho rằng hệ thống thuế là lựa chọn tốt nhất.
Đó cũng là lựa chọn của các nhà lập pháp khi phân phối hai đợt trợ cấp Golden State Stimulus vào năm 2021. Sau kế hoạch đó, tiểu bang bị nhóm ủng hộ người khuyết tật và cao tuổi không đủ điều kiện nhận trợ cấp chỉ trích dữ dộ.
“Việc họ dùng hệ thống thuế một lần nữa trong năm nay là bằng chứng cho thấy không ai quan tâm đến những người cần giúp đỡ nhất,” bà Charis Hill, một người ủng hộ người khuyết tật sống ở Sacramento, cho biết.
Chính quyền California không có nhiều dữ kiện về người không nộp thuế.
Sở thuế tiểu bang cho biết họ không theo dõi số lượng cư dân không phải nộp thuế hoặc bao nhiêu người trong số này sống trong cảnh nghèo đói, theo văn bản trả lời cho tổ chức CalMatters. Phát ngôn viên sở thuế cho rằng không có cơ quan nào trong tiểu bang theo dõi những thông tin đó.
Ông Chris Hoene, tổng giám đốc tổ chức California Budget and Policy Center, cho biết sự khó khăn trong việc xác định những người đủ điều kiện nhận trợ cấp cho thấy những yếu kém trong hệ thống tiểu bang “cần được giải quyết theo mục tiêu lâu dài hơn,” nhằm giúp đỡ những người có thu nhập thấp hơn. Ông tin rằng một trong những giải pháp là cần nâng cao việc chia sẻ dữ kiện giữa chính phủ liên bang và các tiểu bang.
Tuy nhiên, với các lựa chọn đang được các nhà hoạch định chính sách cân nhắc, bao gồm việc cấp tiền cho chủ sở hữu xe hơi, như Thống Đốc Gavin Newsom đề nghị, và cắt giảm thuế xăng, ông Hoene cho rằng việc xác định điều kiện nhận trợ cấp dựa trên thu nhập là một giải pháp tốt. (MPL) [đ.d.]
