BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Trung Quốc kêu gọi các nước ASEAN chống lại sự can thiệp của các “thế lực bên ngoài” trong vấn đề tranh chấp Biển Đông.
Đây là chủ trương Bắc Kinh luôn luôn đưa ra để thúc giục các nước đang có tranh chấp chủ quyền biển đảo với họ trên Biển Đông. Nó được lập lại hôm Thứ Hai, 25 Tháng Bảy, khi Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị lại có dịp tuyên truyền.
Ông Vương Nghị đọc bài diễn văn khai mạc buổi hội thảo trực tuyến nhân dịp 20 năm ra đời bản Tuyên Bố Ứng Xử trên Biển Đông (Declaration of Conduct) (DOC) mà Trung Quốc và các nước ASEAN ký tại thủ đô Cambodia ngày 4 Tháng Mười Một, 2002.
Tân Hoa Xã tường thuật sự kiện vừa kể với lời lẽ tương đối tử tế ôn hòa khi ông ta được thuật lời kêu gọi “giữ hòa bình và ổn định tại Biển Đông là các điều kiện tiên quyết để khu vực phát triển.” Đồng thời kêu gọi các bên liên quan “dồn mọi nỗ lực dẫn đến thỏa thuận ôn hòa và quản lý tranh chấp, chống mọi lời nói và hành động dẫn đến căng thẳng và kích động tranh chấp ở khu vực.”
Tuy nhiên, tờ South China Morning Post ở Hồng Kông nêu ra những chi tiết mà Tân Hoa Xã lờ đi. Ông VƯợng Nghị không nói trắng ra là đả kích Mỹ và các đồng minh của Mỹ, chỉ bâng quơ nói rằng Biển Đông không phải là một thứ đấu trường giác đấu để các cường quốc đến tranh hùng (fighting arena).
Hai tuần trước, ngày 11 Tháng Bảy, khi đến thủ đô Indonesia phát biểu với Thư Ký Đoàn của Hiệp Hội ASEAN, ông Vương Nghị đã thúc giục những nước này nên tránh để người khác sử dụng như những “con cờ” của các cường quốc thế giới mà ông ta cáo buộc có mục đích nhắm biến đổi địa chính trị ở khu vực.
Tuy ký với ASEAN bản DOC cam kết nhiều điều nhưng Trung Quốc làm ngược lại. Trung Quốc đã không giữ nguyên trạng mà bồi đắp bảy bãi đá ngầm, cướp của Việt Nam năm 1988, thành bảy đảo nhân tạo rộng lớn. Trên đó họ đã xây dựng các căn cứ quân sự quy mô, tham vọng khống chế toàn bộ khu vực Biển Đông, nơi có $5 ngàn tỷ hàng hóa qua lại hàng năm.
Quần đảo Hoàng Sa cướp của Việt Nam từ năm 1974 cũng được Trung Quốc cơi nới mở rộng và xây dựng thành những pháo đài quân sự to lớn.
Những điểm chính yếu của bản tuyên bố DOC mà ASEAN ký với Trung Quốc gồm: Kêu gọi các bên kềm chế, giải quyết các tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình; tôn trọng công ước quốc tế về luật biển (UNCLOS); giữ nguyên trạng Biển Đông, không lấn chiếm thêm; đàm phán xây dựng một Bộ Quy Tắc Ứng xử COD (Code of Conducts) để tránh xung đột võ trang.
Mấy năm trước, khi bị thúc giục đàm phán ký kết COC, Bắc Kinh hơn một lần nói sẽ ký khi tới lúc “chín mùi.” Khi hiểu ra là Bắc Kinh cố tình trì hoãn sau khi đã biến các bãi đá ngầm thành đảo nhân tạo và xây dựng lực lượng quân sự hùng mạnh, tân tiến, họ mới hô hào đàm phán thì đã muộn.
Bây giờ, ngoài mặt thì thúc giục đàm phán nhưng lại đòi những điều kiện các nước khác không chấp nhận được nên bản COD khó lòng đạt được.
Từ đầu năm 2022 đến nay, Trung Quốc đã tổ chức hàng chục cuộc tập trận quy mô trên Biển Đông, gồm cả một số cuộc tập trận tại quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam vẫn tuyên bố chủ quyền, và tập trận ngay trong Vịnh Bắc Bộ.
Trung Quốc tập trận khoe cơ bắp không kém cạnh ai thì liền liền như vậy nhưng nói với mọi người tham dự hội thảo trực tuyến hôm Thứ Hai, ông Vương Nghị lại bắn tiếng nói với Mỹ và đồng minh là “nếu anh tới vì hòa bình và hợp tác thì hoan nghênh, còn nếu anh đến để cản trở hay phá hoại thì hãy đi đi,” SCMP tường thuật.
Các cuộc đàm phán cho bộ COD mới chỉ đạt được một bản dự thảo căn bản vào năm 2019, dự trù phải đạt được thỏa thuận cuối cùng vào cuối năm 2021 nhưng đến giờ, đã quá nửa năm 2022, vẫn không có. (TN) [kn]
