WASHINGTON, DC (NV) – Báo cáo hôm Thứ Tư, 10 Tháng Tám, của chính phủ chỉ ra rằng lạm phát tiêu dùng ở mức 8.5% vào Tháng Bảy là mức giảm mạnh so với tỷ lệ lạm phát 9.1% hồi Tháng Sáu, nhưng vẫn khá cao. Những dấu hiệu hỗn loạn của tình hình lạm phát khiến các nhà kinh tế cho hay còn quá sớm để dự báo là giá cả có sẽ tiếp tục giảm xuống hay không, theo AP.
Hồi tháng trước, người tiêu dùng nhẹ nhõm hơn khi giá cả không tăng trong Tháng Sáu sau 25 tháng tăng liên tiếp. Các nhà kinh tế nói rằng vẫn còn quá sớm để nói đợt lạm phát này đã tới đỉnh. Mặc dù giá nhiên liệu giảm, nhưng các chi phí khác như giá nhà ở vẫn cao. Điều này có nghĩa phải mất một chặng đường dài nữa mới tiến gần mức lạm phát 2% hằng năm mà Ngân Hàng Trung Ương (Fed) mong đợi.
Lạm phát đang thay đổi theo chiều hướng nào?
Rất khó để nói, vì dấu hiệu hiện nay khá hỗn loạn.
Giá xăng đang trên đà giảm, và giá các loại hàng hóa khác cũng sẽ không tăng nhanh. Giá sữa, gà và trứng đang giảm trong những tuần gần đây, theo Capital Economics. Giá lúa mì, bắp, đậu nành cũng giảm. Những vướng mắc trong chuỗi cung ứng đang được cải thiện, điều này sẽ giảm chi phí đồ đạc, xe hơi và các loại hàng hóa khác.
Ngoài ra, tỷ lệ người Mỹ dự đoán lạm phát xảy ra cũng giảm hồi tháng trước, có thể là vì giá xăng giảm. Đây là dấu hiệu tốt, vì nếu nhiều người tin rằng lạm phát sẽ tăng, họ lại càng có khả năng thực hiện những việc như yêu cầu mức lương cao hơn, từ đó kéo theo giá cả lại tăng.
Có dấu hiệu nào cho thấy lạm phát sẽ tiếp tục cao không?
Khá nhiều. Lạm phát là phó sản của các xu hướng kinh tế rộng hơn, chứ không chỉ đơn thuần là các ngành kỹ nghệ riêng lẻ bị ảnh hưởng của tình trạng thiếu nguồn cung cấp hay các vấn đề nào khác.
Một xu hướng có thể khiến Fed đau đầu là các công ty vẫn đang thuê nhân công với tốc độ chóng mặt và sẵn sàng trả thêm tiền. Từ Tháng Tư đến Tháng Sáu, lương công nhân tăng 1.6%, gần với mức cao nhất trong hai thập niên, vào hồi mùa Thu năm ngoái.
Khi tiền lương tăng cao, các doanh nghiệp sẽ tăng giá để bù trừ chi phí. Nếu người lao động có năng suất làm việc cao hơn, thì công ty có thể không tăng giá vì chi phí được tính trong phần lao động hiệu quả này.
Tuy nhiên xu hướng trong năm nay không được như vậy. Năng suất làm việc lao dốc còn tiền lương đang tăng mạnh. Như vậy tức là giá cả sẽ bị đội lên cao hơn. Mà khi giá cao thì lạm phát cũng sẽ tiếp tục kéo dài.
Ông Peter Hooper, người đứng đầu lãnh vực kinh tế tại Deutsche Bank Securities, cho biết chi phí tiền lương hiện nay vượt xa so với thời kỳ lạm phát kỷ lục đầu những năm 1980. Vòng xoáy giá cả – tiền lương này sẽ khiến việc giảm lạm phát khó khăn hơn.
Điều gì gây nên lạm phát?
Trong đại dịch, các doanh nghiệp phải đóng cửa, cắt giảm nhân viên hoặc không nhập hàng hóa. Nhưng thay vì chìm trong suy thoái kéo dài, nền kinh tế phục hồi nhanh chóng bất ngờ từ những khoản trợ giúp lớn của chính phủ và biện pháp can thiệp của Fed.
Khi đó, các doanh nghiệp đột nhiên phải tranh giành nhân lực để đáp ứng nhu cầu kinh doanh. Các cảng và bãi vận chuyển hàng hóa không thể hoạt động trơn tru. Chuỗi cung ứng toàn cầu bị mắc kẹt.
Nhu cầu tăng và nguồn cung giảm đồng nghĩa với việc chi phí tăng vọt. Và các doanh nghiệp sẽ đội giá lên để bù đắp vào chi phí.
Cũng có một số chuyên gia đổ lỗi đây là do chương trình trợ giúp trị giá $1,900 tỷ của Tổng Thống Joe Biden với số tiền $1,400 cho hầu hết gia đình vì làm nền kinh tế nóng lên quá nhanh. Những người khác đổ lỗi cho nguồn cung cấp bị thiếu hụt. Một số khác nghĩ rằng vì Fed giữ lãi suất ở mức gần 0 quá lâu, khiến nhiều người đi vay tiêu xài mà không bận tâm, làm giá cổ phiếu, nhà ở và các tài sản khác đều tăng.
Giá cao ảnh hưởng như thế nào đến người tiêu dùng?
Giá cao ảnh hưởng đến hầu hết mọi người, ngay cả khi được tăng lương. Nếu điều chỉnh theo lạm phát thì tiền lương Tháng Bảy giảm 3.6% so với năm trước.
Những gia đình có thu nhập thấp lại càng bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Họ thường có xu hướng chi tiêu nhiều hơn thu thập, đặc biệt khi những mặt hàng tăng giá trong 18 tháng qua là những mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, năng lượng và tiền thuê nhà. Họ cũng không có khả năng mua hàng số lượng lớn để tiết kiệm chi phí. (V.Giang) [qd]
