LOS ANGELES, California (NV) – Việc lựa chọn loại xăng dựa theo chỉ số octan có thể không phải là lựa chọn tốt nhất cho xe hoặc túi tiền. Trong khi một số loại xe có thể chạy tốt hơn nhờ xăng cao cấp thì những loại xe còn lại có thể sử dụng xăng thường mà không bị giảm hiệu suất.
Bài viết này giải thích các chỉ số octan khác nhau, vì sao một số loại xăng lại có giá hơn và chủ xe nên sử dụng loại xăng nào cho xe của mình, theo Kelley Blue Book.
Chỉ số octan là gì?
Chỉ số octan là phép đo độ ổn định của xăng. Số octan cao hơn có nghĩa là độ ổn định xăng cao hơn. Độ ổn định cao hơn cho thấy khả năng chống cháy nổ của xăng cũng như khả năng chống lại hiện tượng “tiếng gõ” hoặc “tiếng ping” của xăng trong quá trình đốt cháy, do hỗn hợp xăng không khí trong động cơ phát nổ sớm hơn dự trù.
Động cơ xăng nén và đốt cháy hỗn hợp không khí–xăng bằng tia lửa. Trong những điều kiện nhất định, hỗn hợp xăng-không xăng có thể bốc cháy sớm, tạo ra tiếng gõ trong động cơ. Những mẫu xe mới có cảm biến ngăn chặn hiện tượng này.
Chỉ số octan của xăng được tính bằng cách lấy trung bình hai chỉ số: số octan nghiên cứu (RON) trong điều kiện không tải và số octan của động cơ (MON) trong điều kiện động cơ tăng tốc. Chủ xe có thể nhận thấy công thức này hiển thị ở các nút màu vàng trên máy bơm xăng, (R+M)/2.
Các con số lớn hơn trên nhãn dán bơm xăng cho biết chỉ số octan của các loại xăng khác nhau. Thông thường, các trạm xăng thường kinh doanh ba loại xăng dưới đây:
-Xăng thông thường là loại xăng có chỉ số octan thấp nhất, thường ở mức 87.
-Xăng trung cấp là xăng có mức octan ở tầm trung, thường ở mức 89.
-Xăng cao cấp có chỉ số octan cao nhất, thường dao động ở các mức 91-94.
Một số công ty quảng cáo xăng của họ dưới những cái tên như “Super Premium”, “Ultra” hoặc “Ultimate,” nhưng tất cả đều đề cập đến chỉ số octan của xăng.
Loại xăng nào là tốt nhất cho xe?
Quy tắc cơ bản của việc bảo trì xe là tuân theo các hướng dẫn sử dụng của chủ xe. Bảng hướng dẫn cũng sẽ cho biết mức octan tối thiểu cho xe và liệu xăng cao cấp có được khuyên dùng hoặc bắt buộc dùng hay không?
Xăng khuyên dùng và xăng bắt buộc dùng
Những chiếc xe chỉ dùng xăng cao cấp thường có thông báo ở nắp xăng và đôi khi là trên bảng đồng hồ đo xăng, nhằm nhắc nhở người lái xe đổ đúng loại xăng.
Nếu hướng dẫn sử dụng chỉ khuyên dùng một loại xăng, chủ xe không bắt buộc phải đổ xăng đó cho xe.
Nhìn chung, hãy làm theo những gì được nêu trong sách hướng dẫn, đồng thời chú ý khi đổ xăng và chọn loại xăng phù hợp cho xe.
Xăng có chỉ số octan cao hơn có thể cần thiết cho động cơ có tỷ số nén lớn hơn hoặc cần tăng áp để bơm không khí vào trong xi lanh. Việc sử dụng xăng cao cấp trong trường hợp này cho phép các động cơ có công suất cao tạo ra nhiều năng lượng hơn từ hỗn hợp khí nén-xăng. Động cơ có độ nén cao có thể yêu cầu xăng có chỉ số octan cao để bảo đảm hỗn hợp không bị bốc cháy sớm hơn dự trù.
Ngược lại, sử dụng xăng có chỉ số octan thấp hơn mức đề nghị của hãng xe có thể làm giảm hiệu suất và gây ra hư hỏng lâu dài cho động cơ và hệ thống kiểm soát khí thải. Ngoài ra, xe cũng có thể bị mất hiệu lực bảo hành.
Dùng xăng có chỉ số octan cao hơn
Nếu xe chỉ dùng xăng có chỉ số octan thông thường, chủ xe vẫn có thể sử dụng các loại xăng có chỉ số octan cao hơn một cách bình thường. Nhưng trong điều kiện lái xe thông thường, việc đổ xăng có chỉ số octan cao hơn mức đề nghị hầu như không mang lại lợi ích nào. Tuy nhiên, nếu có một chiếc xe cũ đang gặp phải hiện tượng “tiếng gõ,” hãy đổ xăng cao cấp một vài lần để vấn đề đó.
Ngoài ra, đừng hoảng sợ nếu vô tình đổ đầy bình xăng có chỉ số octan thấp hơn hoặc lớn hơn mức hãng xe đề nghị.
Tuy nhiên, một trường hợp đáng lo ngại là khi chủ xe đổ nhầm dầu diesel vào xe xăng hoặc ngược lại.
Tuy điều này không phổ biến, nhưng không phải là không thể xảy ra. Khi vô tình đổ dầu diesel vào bình xăng, chủ xe phải bỏ tiền cho dịch vụ lọc rửa bình xăng và làm sạch đường ống dẫn xăng trong động cơ. Tương tự, việc đổ xăng trong động cơ diesel có thể gây hỏng máy bơm, bộ lọc và kim phun dầu.
Xăng hỗn hợp là gì?
E85 là loại xăng được thiết kế cho “xe dùng xăng hỗn hợp,” gồm 85% etanol và 15% xăng. Máy bơm xăng E85 được dán nhãn chú thích rõ ràng tại các trạm xăng và thường có đầu phun màu vàng. Xe chạy bằng xăng hỗn hợp thường có nắp xăng màu vàng. Xe dùng xăng hỗn hợp có thể sử dụng xăng ở bất kỳ mức octan nào nhưng dùng xăng E85 cho một chiếc xe bình thường có thể gây hư hại.
Hầu hết các gói bảo hiểm sẽ không hỗ trợ bồi thường nếu chủ xe vô tình đổ sai loại xăng. Tuy nhiên, một số công ty bảo hiểm cung cấp gói bảo hiểm sai sót cho chủ xe. Vì vậy, hãy kiểm tra thông tin này với công ty bảo hiểm. Hãy nhớ chú ý đến loại máy bơm xăng, tránh để mất tập trung và nắm rõ xe mình cần xăng gì.
Xăng E15
Xăng E15 là xăng được pha trộn với 15% etanol và chỉ được bán tại khoảng 2,500 trạm xăng ở 30 tiểu bang. Xăng E15 thường có giá thấp hơn khoảng 10 cent/gallon so xăng không chì thông thường.
E15 thường không được bán trong những tháng nóng vì hàm lượng etanol cao hơn có thể gây nhiều khói trong thời tiết nóng. Tuy nhiên, Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Mỹ đã ban hành lệnh miễn trừ khẩn cấp Tháng Tư, 2022, để bán xăng E15 vào mùa Hè để đối phó với tình trạng giá xăng tăng cao.
Dầu diesel
Dầu diesel là thuật ngữ chung cho nhiên liệu chưng cất từ dầu mỏ. Động cơ xăng và động cơ diesel có cách vận hành khác nhau và do đó sử dụng nhiên liệu khác nhau. Dầu diesel được sử dụng trong các loại xe sử dụng động cơ đánh lửa nén, trong khi động cơ xăng được kích nổ bằng tia lửa điện. Nhìn chung, động cơ diesel hoạt động hiệu quả hơn và cung cấp lực mô-men xoắn lớn hơn, cần thiết để vận chuyển trọng tải nặng, tuy tạo ra ít mã lực hơn so với động cơ xăng.
Ngày nay, thị trường xe diesel ở Mỹ tương đối nhỏ. Tuy nhiên, nhiều xe pickup hạng nặng và một số xe tải vẫn có phiên bản trang bị động cơ diesel tăng áp mang lại khả năng vận chuyển thương mại, leo địa hình hoặc dùng để kéo thuyền và xe cắm trại.
Ngoài ra, động cơ diesel có khả năng sử dụng dầu diesel sinh học được sản xuất từ dầu thực vật thô, dầu ăn cũ và mỡ động vật phế thải.
Xăng không chứa ethanol
Xăng không chứa etanol là xăng không được pha trộn với etanol và không được bán ở mọi trạm đổ xăng. Do sử dụng xăng tinh khiết, khả năng tiết kiệm xăng cũng tăng, nhưng cũng do đó mà có giá cao hơn so với các loại xăng etanol.
Sử dụng xăng không chứa etanol trong xe sẽ không gây hại cho động cơ. Chủ xe có thể dùng hỗn hợp giữa xăng không chứa etanol với các loại xăng etanol.
Xăng dùng cho thiết bị điện
Một số trạm xăng quảng cáo xăng 90 octan không chứa etanol là “xăng dành cho thiết bị điện” hoặc xăng REC-90. Nhiều người thích dùng xăng không chứa etanol cho động cơ thuyền hoặc động cơ nhỏ trong máy cắt cỏ, máy thổi tuyết, máy cưa, máy phát điện, máy bơm và các loại máy móc tương tự.
Tại sao một số loại xăng lại có giá cao hơn những loại xăng khác?
Sự khác biệt đáng chú ý nhất giữa các loại xăng là giá thành, và nhiều người tiêu dùng thường tự hỏi tại sao các loại xăng cao cấp hơn lại có giá cao hơn. Nguyên nhân là do các chất phụ gia và thành phần được sử dụng để tăng chỉ số octan thường có chi phí sản xuất tốn kém hơn.
Tại thời điểm bài viết này được đăng, giá trung bình của xăng không chì thông thường ở Mỹ là $3.83/gallon, và một gallon xăng trung cấp có giá $4.26/gallon, theo Hiệp Hội Xe Hơi Mỹ (AAA). Trong khi đó, xăng cao cấp có thể tăng 74 cent, chạm mức trung bình $4.57/gallon.
Điều đó có nghĩa là mỗi người phải tốn nhiều hơn $11.10 để đổ đầy một bình xăng cao cấp 15 gallon so với xăng thông thường.
Xăng có octan cao hơn có đáng bỏ tiền hay không?
Việc sử dụng xăng cao cấp chỉ đáng tiền nếu xe yêu cầu xăng có chỉ số octan cao, ví dụ như xăng trung cấp hoặc cao cấp. Nếu không, bạn đang lãng phí tiền bạc.
Một số hướng dẫn sử dụng chỉ ra rằng xăng có chỉ số octan cao hơn sẽ giúp cho xe chạy tốt hơn hoặc tiết kiệm hơn. Tuy nhiên, việc giá xăng cao cấp tăng cũng không giúp chủ xe tiết kiệm tiền hơn bao nhiêu.
Yếu tố quyết định giá xăng dầu
Có nhiều yếu tố quyết định giá xăng dầu. Nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu và nhu cầu đi nghỉ mát có thể làm tăng giá xăng lên tới 15 cent/gallon trong những tháng mùa Hè. Ngoài ra, việc pha trộn xăng theo mùa cũng góp phần tăng chênh lệch giá giữa mùa này sang mùa tiếp theo.
Trong những tháng nóng, xăng nhiều khả năng sẽ bị bốc hơi khỏi hệ thống xăng trong xe. Để đối phó với tình trạng này, các nhà máy lọc dầu sản xuất hỗn hợp xăng dùng trong mùa Hè với độ bay hơi thấp hơn. Việc pha trộn xăng tùy theo quy định từng tiểu bang, và có thể khiến giá xăng tăng thêm tới 15 cent/gallon do nhu cầu tăng, tùy thuộc vào khu vực.
Thời tiết mát mẻ hơn khiến giá xăng thấp từ Tháng Chín đến Tháng Tư do sản xuất hỗn hợp xăng dùng trong mùa Đông thường rẻ hơn. Giá xăng vào những tháng này có thể giảm tới 30 cent/gallon khi các trạm xăng chuyển sang bán xăng mùa Đông và nhiều người ở gần nhà hơn. (AXT) [qd]
