BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Việt Nam và Trung Quốc vẫn chỉ cam kết “kiểm soát thỏa đáng bất đồng” vì lập trường ngược nhau đối với chủ quyền biển đảo tại Biển Đông.
Ông Nguyễn Phú Trọng, tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam, đã có cuộc họp với ông Tập Cận Bình, chủ tịch Trung Quốc, ngày 31 Tháng Mười. Ngày hôm sau, hai bên ra bản tuyên bố chung về những thỏa thuận đạt được trên nhiều mặt hợp tác để cùng bám vào nhau “kiên trì và phát triển chủ nghĩa xã hội.”
Bản tuyên bố chung vừa mới đưa ra, nhìn trên đại thể, không khác bao nhiêu so với bản tuyên bố chung mà hai bên công bố ngày 13 Tháng Mười Một, 2017, khi ông Tập Cận Bình thăm Hà Nội, họp với ông Nguyễn Phú Trọng, sau khi đã đến Đà Nẵng dự Diễn Đàn Kinh Tế APEC. Điều này chứng tỏ quan điểm và lập trường căn bản của hai bên trong tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông vẫn còn đó.
Bản tuyên bố chung ngày 1 Tháng Mười Một cho biết “hai bên trao đổi ý kiến chân thành, thẳng thắn về vấn đề trên biển” rằng “kiểm soát thỏa đáng bất đồng, duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông vô cùng quan trọng.” Bởi vậy thấy cần “nhất trí xử lý ổn thỏa vấn đề trên biển…”
Để đạt điều đó, bản tuyên bố chung viết là hai bên “đàm phán hữu nghị, tích cực bàn bạc về các biện pháp giải quyết mang tính quá độ, tạm thời mà không ảnh hưởng đến lập trường, chủ trương của mỗi bên; tìm kiếm giải pháp cơ bản lâu dài mà hai bên có thể chấp nhận được.”
Đi ngược lại bản tuyên bố chung năm 2017, người ta thấy cũng đã viết về vấn đề tranh chấp Biển Đông là “Hai bên đi sâu trao đổi ý kiên chân thành, thẳng thắn về vấn đề trên biển, nhất trí tiếp tục tuân thủ nhận thức chung quan trọng đạt được giữa lãnh đạo cấp cao hai đảng, hai nước và thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam-Trung Quốc” để “tìm kiếm giải pháp cơ bản và lâu dài mà hai bên có thể chấp nhận được.”
Trước khi ông Tập Cận Bình đến Hà Nội vào Tháng Mười Một, 2017, thì Tháng Sáu cùng năm này, Tướng Phạm Trường Long, phó Quân Ủy Trung Ương Trung Quốc, gặp cả ông Nguyễn Phú Trọng và ông Nguyễn Xuân Phúc, khi đó ông Phúc là thủ tướng, trước khi dự trù đến biên giới hai nước tham dự “giao lưu biên giới.”
Tuy nhiên ông Long không đi “giao lưu” mà đột ngột bỏ về Bắc Kinh. Báo chí Tây phương tiết lộ rằng Phạm Trường Long bỏ về nước sau khi đã đe dọa các lãnh đạo Việt Nam là nếu không dẹp bỏ các vụ dò tìm và khai thác dầu khí trong phạm vi “Lưỡi bò” thì Trung Quốc sẽ xua quân đánh chiếm các vị trí Việt Nam đang trấn giữ ở Trường Sa. Việt Nam đã dừng lại.
Năm 2020, trước áp lực của Trung Quốc, Việt Nam phải yêu cầu công ty dầu khí Rapsol chấm dứt ngang khoan tìm tại mỏ Cá Rồng Đỏ (lô 07/03, khu vực bồn trũng Nam Côn Sơn) và bồi thường cho họ khoảng $1 tỷ, theo tiết lộ của báo chí Anh.
Trung Quốc duy trì một lực lượng đông đảo các tàu Hải Cảnh, tàu dân quân biển trên Biển Đông, theo dõi chặt chẽ các hoạt động dò tìm và khai thác dầu khí của Việt Nam và các nước khác trong khu vực. Trung Quốc ngang ngược tuyên bố chủ quyền chiếm hơn 80% diện tích Biển Đông, nhiều khu vực lấn sâu vào các vùng biển đặc quyền kinh tế của nước khác, bất chấp phán quyết của tòa án quốc tế.
Trong bản tuyên bố chung ngày 1 Tháng Mười Một, Việt Nam và Trung Quốc “tiếp tục thúc đẩy thực hiện toàn diện hiệu quả Tuyên Bố Ứng Xử của Các Bên ở Biển Đông (DOC)” để sớm có “Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất.”
Bản tuyên bố chung còn kêu gọi “Kiểm soát tốt bất đồng trên biển, không có hành động làm phức tạp tình hình và mở rộng tranh chấp, duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông và thúc đẩy hợp tác trên biển.”
Bản tuyên bố chung năm 2017 cũng nói y chang như vậy. Nhưng từ năm 2014, Trung Quốc đưa hàng chục tàu nạo vét cát đá lòng biển bồi đắp thành bảy đảo nhân tạo khổng lồ tại Trường Sa mà họ đã cướp của Việt Nam từ năm 1988. Nay những đảo nhân tạo này đã trở thành những căn cứ quân sự quy mô, ngoài cảng biển, còn được trang bị từ viễn thông vệ tinh, radar, phi đạo cho máy bay chiến đấu, hỏa tiễn phòng không, hỏa tiễn tấn công tàu biển… nhằm khống chế toàn bộ Biển Đông.
Hà Nội cũng cơi nới một số đảo và bãi đá ngầm ở Trường Sa nhưng với quy mô rất nhỏ bé, không so sánh gì được với chương trình của Trung Quốc, theo các ghi nhận của tổ chức nghiên cứu CSIS ở Mỹ.
Trung Quốc cũng theo sát các hành động của phía Việt Nam và cho tổ chức SCSPI thỉnh thoảng cập nhật hoạt động của Việt Nam ở Trường Sa nhưng lờ tịt hoàn toàn các hành động bất hợp pháp của họ. Lời kêu gọi “không làm phức tạp tình hình và mở rộng tranh chấp” thì cứ nói trong khi trên thực tế lại khác. (TN) [qd]
