Văn Lan/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Buổi ra mắt sách “Kỷ Yếu Triển Lãm và Hội Thảo Phan Thanh Giản” vừa được Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Phan Thanh Giản-Đoàn Thị Điểm và Hội Đồng Hương Cần Thơ Nam California tổ chức tại Viện Việt Học, Westminster, vào chiều Chủ Nhật, 20 Tháng Mười Một.
Buổi ra mắt sách có sự tham dự của các giáo sư Phạm Phú Minh, Đỗ Quý Toàn, Nguyễn Trung Quân, Phạm Thị Lệ Hương, nhà báo Phan Thanh Tâm, cùng cựu học sinh các trường Phan Thanh Giản, Đoàn Thị Điểm Cần Thơ, Hội Đồng Hương Cần Thơ và đồng hương vùng Little Saigon.
Quyển kỷ yếu có 366 trang, gồm các bài vở, tin tức, tài liệu, liên quan đến cụ Phan Thanh Giản, vị quan tiến sĩ đầu triều nhà Nguyễn, đã làm quan trong ba triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị, và Tự Đức. Ông là người ký Hòa Ước 1862 sau đó Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, và ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ vào năm 1867 trong thời điểm đó, cả triều đình không ai làm gì hơn được.
Đồng thời, quyển kỷ yếu tóm tắt lại tất cả những sinh hoạt, triển lãm, những bài thuyết trình về cụ Phan Thanh Giản của các diễn giả. Người đọc có thể thấy cả một sự sắp xếp công phu qua các giai đoạn thời gian, yêu cầu nhà nước Việt Nam hiện nay trả lại tên trường Phan Thanh Giản như cũ, các thư từ gởi đến các vị lãnh đạo cao cấp của Việt Nam, kể cả những công văn của Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam- Viện Sử Học đánh giá cao về công lao của cụ Phan, xứng đáng được tôn vinh bằng nhiều hình thức khác nhau, cũng như phản bác về ông.
Đặc biệt trong quyển kỷ yếu có phần Thư Tịch rất phong phú, tổng hợp những tài liệu của nhiều nhà nghiên cứu viết về Phan Thanh Giản, ở các nguồn trong nước cũng như ở nhiều thư viện ở hải ngoại, để các nhà nghiên cứu về chủ đề này có một cái nhìn đầy đủ và sáng suốt qua những tài liệu dù khen hay chê, trên quan điểm trung thực tự do của người đọc và viết, hầu làm sáng tỏ sự thật trong sự nghiệp và nhân cách của một vị công thần triều Nguyễn.
Thư Tịch chia làm bốn phần: 1/Giới thiệu Thư Tịch Phan Thanh Giản. 2/Tiểu sử Phan Thanh Giản. 3/Tài liệu của Phan Thanh Giản. 4/Tài liệu viết về Phan Thanh Giản.
Giáo Sư Đỗ Quý Toàn cho rằng nói đến nhân vật Phan Thanh Giản thì hành động tự tử của cụ được nhiều người ngưỡng mộ, nhưng vì chế độ Cộng Sản miền Bắc xuyên tạc, mạ lỵ và tìm cách bôi nhọ cụ Phan, đó là vấn đề chính trị.
Ông dẫn chứng việc Luật Sư Winston Phan Đào Nguyên đã trình bày rất rõ công và tội của cụ Phan Thanh Giản. Khi nói đến cụ Phan, phải nói đến giai đoạn lịch sử, đó là giai đoạn suy vong của đất nước Việt Nam từ thời Tự Đức, từ vua tới quan đều bất lực, không nhìn thấy thời cuộc, không biết thế giới đã thay đổi, không lo gì đến tương lai, phải nói là vô trách nhiệm! Phải đặt cụ Phan trong thời kỳ suy vong của đất nước, là những sĩ phu có trách nhiệm biết rằng khi không giữ được đất nước, họ đã chọn cái chết để “đền nợ nước.”
“Cái chết đầu tiên của Phan Thanh Giản giúp cảnh tỉnh giới lãnh đạo đất nước, và để giúp dân tộc Việt Nam tự tin chính mình vì có những người dám chết như vậy, chứng tỏ là một dân tộc bất khuất, đứng vững ngàn năm. Tưởng niệm Phan Thanh Giản là để nhớ đến lịch sử bất khuất của dân tộc, khi đất nước suy yếu nhất vẫn có những người hành động rất dũng cảm,” Giáo Sư Toàn nói.
Trong phần trình bày, Giáo Sư Phạm Phú Minh dẫn bài điếu văn Phan Thanh Giản của Phạm Phú Thứ, là phó sứ cùng đi trong chuyến đi Pháp thương lượng để chuộc lại ba tỉnh miền Đông, nguyên tác bằng Hán văn, đã được nhà biên khảo Nguyễn Duy Chính phiên âm, ghi chú và dịch sang tiếng Việt.
“Trong khi bản án rất nặng Phan Thanh Giản đã nhận lãnh từ nhà vua và triều đình Huế, đưa đến cái chết bi tráng của cụ Phan, lại có một tiếng nói cất lên để bênh vực ông, đi ngược lại hẳn với những khẳng định từ tầng lớp tối cao của đất nước, đó là một sự kiện bất thường trong chế độ phong kiến,” Giáo Sư Phạm Phú Minh đặt vấn đề.
Ông khẳng định: “Bài điếu văn này của Phạm Phú Thứ là một bài chính luận viết về chính trị, chứ không phải là bài văn tế cúng kiến gì cả. Đó chỉ là một cái cớ để bênh vực Phan Thanh Giản mà thôi.”
Giáo Sư Phạm Phú Minh nói thêm: “Dân tộc chúng ta biết những giá trị của chính mình, không cần dựa vào những ‘lên án’ hay ‘xét lại’ của những kẻ dùng một lý thuyết ngoại lai nào đó làm tiêu chuẩn để ‘đánh giá’ những nhân vật lịch sử của chúng ta. Những màn kịch tàn bạo hay giả dối trong lâu dài sẽ bị lịch sử vất bỏ, nhưng Phan Thanh Giản luôn luôn nằm trong lòng kính trọng và thương yêu của cả dân tộc Việt Nam.”
Giáo Sư Nguyễn Trung Quân thì cho rằng: “Về sự thật, các sử gia miền Bắc Việt Nam sau Hiệp Định Geneve chia đôi đất nước từ năm 1945 đến 1975, nhất là sử gia hàng đầu Trần Huy Liệu thường lệch lạc, đặt sự thật lịch sử thấp ở dưới nhu cầu chánh trị của đảng mà ông là đảng viên. Hậu quả của hành động xuyên tạc sự thật lịch sử này là đa số dân miền Bắc, từ ngày đất nước bị chia cắt đều hiểu biết sai lầm về nhân vật lịch sử Phan Thanh Giản.”
Luật Sư Winston Phan Đào Nguyên nói: “Những bịa đặt hay những điều ngụy tạo, cho dù có khéo léo che đậy cỡ nào, thì cuối cùng chúng cũng sẽ lòi ra dưới ánh sáng. Mà cây cao thì nào sợ gió lớn. Cho nên một người có tầm cở như Phan Thanh Giản, thì dù cho tay ‘sứ thần’ hậu sinh đó có xuyên tạc lịch sử cách nào đi nữa để hạ bệ, rốt cuộc cũng chỉ làm cho vị ‘quan Phan’ trở nên cao cả hơn mà thôi.”
Bác Sĩ Mindy Hà, cựu học sinh Trung Học Phan Thanh Giản Cần Thơ, hội trưởng Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Phan Thanh Giản-Đoàn Thị Điểm Cần Thơ, và cũng là hội trưởng Hội Đồng Hương Cần Thơ tại Nam California, chia sẻ: “Cố Giáo Sư Bùi Văn Bảo đã từng nói ‘Chỉ sợ đàn con quên Việt Ngữ/ Đừng lo lũ trẻ kém Anh Văn’ thật đúng với tình trạng hiện nay trên xứ Mỹ, khi giúp các em cháu sinh ra và lớn lên tại hải ngoại hiểu biết về lịch sử nước nhà. Khi ‘Tiếng Việt còn, văn hóa còn thì người Việt còn,’ tôi kêu gọi đồng hương tích cực trong việc giúp con cháu mình, ngoài việc cho con cháu học thêm tiếng Việt, nói chuyện bằng tiếng Việt ở nhà, nên hướng dẫn các em tìm hiểu lịch sử Việt bằng hình ảnh hấp dẫn hơn, giải thích thêm những tiếng Việt nào mà các em chưa hiểu.”
Bà Lương Thị Hằng, cựu thư ký Hội Việt Mỹ Cần Thơ trước 1975, dù đã 90 tuổi vẫn đến tham dự buổi ra mắt sách kỷ yếu, và ngồi nghe suốt buổi hội thảo về cụ Phan Thanh Giản. “Cần phải giúp con cháu mình hiểu biết về sử Việt nhiều hơn, khi tiếng Việt có thể mở ra những cánh cửa lịch sử nước nhà qua những tài liệu sách vở xưa để lại. Chỉ cần ông bà cha mẹ để ý tới con cháu trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy tiếng Việt, thì tôi tin chắc rằng sẽ có ích rất nhiều cho các thế hệ cháu con mình, còn giữ được tiếng Việt và hiểu được lịch sử Việt, là còn người Việt,” bà chia sẻ.
Buổi ra mắt sách kỷ yếu vẫn sôi nổi khi người tham dự vẫn còn vây quanh các diễn giả để hỏi han, chất vấn về cụ Phan Thanh Giản, tới hôm nay vẫn còn là một vấn đề luôn canh cánh bên lòng với người dân Việt, bởi vì trong lòng họ vẫn tôn thờ cụ Phan như một tấm gương sáng muôn đời. [qd]
