WASHINGTON, DC (NV) – Cựu Đại Sứ Nikki Haley, ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa, vào tối Thứ Tư, 27 Tháng Mười Hai, đã lờ đi yếu tố chế độ nô lệ là một trong những nguyên nhân chính gây ra cuộc Nội Chiến Mỹ, theo Reuters.
Trong buổi gặp gỡ cử tri theo dạng “town hall meeting” tại miền Bắc New Hampshire, một khán giả đã hỏi bà Haley rằng điều gì là nguyên nhân gây ra cuộc Nội Chiến.
Khi trả lời, bà Haley trước tiên ngừng một lúc và nói: “Đừng hỏi tôi một câu hỏi dễ dàng.”
Sau đó, cựu đại sứ nói thêm: “Ý tôi là, tôi nghĩ nguyên nhân của Nội Chiến về cơ bản là do chính phủ sẽ điều hành như thế nào, những gì dân chúng có thể và không thể làm, những quyền tự do mà mọi người có thể và không thể làm.”
Sau một vài lời qua lại, người đặt câu hỏi đưa ra nhận xét: “Bây giờ đã là năm 2023, tôi thật ngạc nhiên khi thấy câu trả lời của bà không hề đề cập đến từ ‘nô lệ.’”
Các bài học lịch sử Mỹ đều dạy rằng chế độ nô lệ là nguyên nhân chính của chiến tranh xảy ra từ năm 1861 đến năm 1865. Các tiểu bang miền Nam ly khai và phản đối nỗ lực của các tiểu bang miền Bắc nhằm giới hạn chế độ nô lệ.
Vào sáng Thứ Năm, bà Haley tìm cách “chữa cháy” trên chương trình truyền thanh radio địa phương, giải thích rằng: “Tất nhiên Nội Chiến xảy ra vì chế độ nô lệ, đó là câu trả lời dễ dàng. Vâng, tôi biết chứ, đó là về chế độ nô lệ. Tôi là người tiểu bang miền Nam.”
Nhưng bà Haley cũng bóng gió rằng câu hỏi không đến từ một cử tri đảng Cộng Hòa mà đến từ một người có động cơ gièm pha chính trị, cáo buộc ông Biden và phía Dân Chủ “gài người.”
Tuy nhiên, chính những đối thủ cùng đảng Cộng Hòa với cựu đại sứ mở các cuộc tấn công mạnh về câu trả lời bài học lịch sử Nội Chiến Mỹ bao gồm từ ông Donald Trump đến Thống Đốc Ron DeSantis của Florida.
Ông DeSantis, người đã xung đột với các đối thủ trong mùa Hè về các tiêu chuẩn giáo dục của Florida đối với việc dạy về chế độ nô lệ, đã chê bai bà Haley có “vấn đề với lịch sử cơ bản của Mỹ.”
“Không khó để xác định và thừa nhận vai trò của chế độ nô lệ trong Nội Chiến,” Thống Đốc DeSantis tuyên bố.
Ban tranh cử cựu Thống Đốc Chris Christie của New Jersey hứa sẽ đặt câu trả lời về Nội Chiến của bà lên hàng đầu và trung tâm.
“Bà Haley không nói ra điều đó không phải vì bà ngu, nhưng vì bà thông minh. Bà không muốn làm phật lòng những người không muốn nói ra sự thật,” ông Christie nhận xét.
Hiện nay, phe bảo thủ cánh hữu trong đảng Cộng Hòa tìm cách che đậy lịch sử chế độ nô lệ từng hiện hữu ở nước Mỹ. (MPL) [qd]
