PORT-AU-PRINCE, Haiti (NV) – Các cuộc tấn công của băng đảng gần các phi trường quốc tế và nội địa ở thủ đô Haiti làm một sĩ quan cảnh sát bị thương và phi cơ thì trúng đạn trên đường băng hôm Thứ Năm, 29 Tháng Hai khiến hai hãng hàng không Hoa Kỳ phải hủy các chuyến bay từ Miami và Fort Lauderdale, báo Miami Herald đưa tin.
Bạo lực bùng nổ nhắm vào các đồn cảnh sát và một đại lý bán xe hơi mà lãnh sự quán Jamaica cũng đồng thời tọa lạc. Từ sáng sớm, một băng nhóm có võ trang đánh sập bức tường bao quanh Học Viện Cảnh Sát Quốc Gia Haiti, cách Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ ở thủ đô Port-au-Prince không xa. Cho tới giữa buổi sáng, các cuộc tấn công lan rộng hơn và có tiếng súng vang lên ngay phía Bắc phi trường.
Ít nhất một sĩ quan Cảnh Sát Quốc Gia Haiti trúng đạn trong cuộc đấu súng giữa các thành viên băng đảng và cảnh sát, trong nỗ lực vãn hồi bạo lực. Một nhân viên phi trường nói với Miami Herald rằng viên cảnh sát đó đã đi bệnh viện.
Vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng, một chuyến bay của hãng hàng không JetBlue Airways đi tới New York đang chuẩn bị cất cánh từ Phi Trường Quốc Tế Toussaint Louverture. Mặc dù phi cơ cố gắng khởi hành như không có chuyện gì xảy ra nhưng cả Spirit Airlines và American Airlines đều hủy các chuyến bay của họ từ Phi Trường Quốc Tế Fort Lauderdale-Hollywood và Phi Trường Quốc Tế Miami tới Port-au-Prince.
“Các chuyến bay thường nhật” của Hoa Kỳ giữa Miami và Port-au-Prince “bị đình hoãn” do “tình trạng bất ổn dân sự,” phát ngôn viên Laura Masvidal nói với Miami Herald. “Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi tình hình, đặt tiêu chuẩn an ninh và an toàn lên hàng đầu và sẽ sửa đổi lịch trình nếu cần.”
Spirit Airlines không trả lời yêu cầu bình luận của Herald. Một hãng hàng không tọa lạc tại Haiti, Sunrise Airways, xác nhận rằng họ cũng hủy các chuyến bay do “có vài phi cơ bị trúng đạn lạc,” phát ngôn viên Stéphanie Armand cho biết trong một bức điện thư.
Một trong những chiếc phi cơ bị lạc đạn là Airbus 320 của Sunrise Airways dự trù bay tới Havana, dính đạn khi đang đậu tại trạm quốc tế. Đoạn phim cho thấy một công nhân đang kiểm tra thiệt hại ở phần bụng gần đuôi phi cơ.
“Sau vụ giao tranh bùng nổ trong hôm nay gần ngã tư Rita, gây nguy hiểm cho hành khách ở trạm Guy Malary và làm hư hỏng vài phi cơ, Sunrise Airways quyết định tạm dừng tất cả các chuyến bay cho tới khi có thông báo mới, nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách, các nhân viên mặt đất, và phi cơ,” Sunrise Airways cho biết trong một tuyên bố.
Một viên đạn bắn xuyên qua cửa sổ và một cái ghế ở phi trường nội địa Guy Malary, làm cho các chuyến bay phải đình hoãn cho tới khi vụ nổ súng vãn hồi. Các chuyến bay nội địa và chuyến bay trực thăng của Liên Hiệp Quốc đều cất cánh từ phi trường đó.
Đại Lý Xe Hơi Sun Auto, nơi lãnh sự quán Jamaica tọa lạc ở miền Đông thủ đô, trong khu vực do thủ lãnh băng đảng Vitel’homme Innocent kiểm soát, cũng bị tấn công. Tháng Sáu năm ngoái, một cuộc tấn công nhắm vào đại lý xe hơi buộc chính phủ Jamaica phải đình hoãn các công việc lãnh sự tại Haiti. Mức độ thiệt hại lần này vẫn chưa rõ vì chiều Thứ Năm cảnh sát vẫn chưa ứng cứu. Các băng nhóm cũng tấn công một đồn cảnh sát tại Portal Léogâne, ở rìa phía Nam thủ đô, nơi có xe cộ bị phóng hỏa.
Một phát ngôn viên Cảnh Sát Quốc Gia Haiti không trả lời yêu cầu bình luận của Mami Herald và không thể liên lạc với ủy viên cảnh sát đảm trách ứng cứu phi trường để đưa ra bình luận. Chiều tối Thứ Năm, nghiệp đoàn cảnh sát SYNAPOHA thông báo trên X, từng là Twitter, có bốn sĩ quan thiệt mạng trong một cuộc tấn công nhắm vào đồn cảnh sát Bon Repos cách phi trường không xa.
Các cuộc tấn công võ trang làm cho các nhân viên phi trường, học sinh và người dân phải tháo chạy tới nơi an toàn. Các vụ tấn công trùng với dịp đánh dấu 20 năm cuộc đảo chánh đẫm máu ngày 29 Tháng Hai, 2004, buộc Tổng Thống Jean-Bertrand Aristide phải từ bỏ quyền lực, mở ra sứ mệnh gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc nhằm ổn định Haiti.
Bạo lực nổ ra khi Thủ Tướng Henry tới Nairobi trong chuyến viếng thăm cấp quốc gia và chỉ vài giờ sau khi các nhà lãnh đạo Cộng Đồng Caribbean tuyên bố vào cuối ngày Thứ Tư rằng Thủ Tướng cam kết tổ chức bầu cử không trễ hơn ngày 31 Tháng Tám 2025. Henry được cho là cũng đưa ra cam kết sau khi tham gia thảo luận hàng giờ đồng hồ với các nhà lãnh đạo trong khối gồm có 15 thành viên và đại diện của Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Liên Hiệp Quốc và Vương Quốc Anh về tình trạng bế tắc chính trị đang diễn ra tại Haiti. Thông báo của Cộng Đồng Caribbean, tên khác là CARICOM, ngay lập tức làm dấy lên lo ngại rằng Haiti có thể rơi vào khủng hoảng mới.
Đầu Tháng Hai, sau khi Thủ Tướng Henry không giữ được lời hứa hẹn khác – đó là từ chức vào ngày 7 Tháng Hai năm 2024 – hàng ngàn dân Haiti đổ xuống đường kêu gọi ông từ chức. Ngày Henry từ chức phụ thuộc vào việc Haiti có đủ an toàn để tổ chức tổng tuyển cử hay không.
Tháng Mười vừa qua, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc phê chuẩn khai triển phái đoàn Hỗ Trợ An Ninh Đa Quốc Gia có võ trang do Kenya dẫn đầu để giúp Cảnh Sát Quốc Gia Haiti thu phục các băng đảng. Tuy nhiên, sứ mệnh này bị đình trệ do những thủ tục pháp lý ở Kenya sau khi Tối Cao Pháp Viện Nairobi không cho Tổng Thống William Ruto điều động 1,000 sĩ quan cảnh sát Nairobi tới Haiti để giúp triệt tiêu các băng đảng. Trong chuyến viếng thăm Nairobi, Henry hy vọng sẽ giải quyết được vài trở ngại pháp lý nhưng vẫn chưa chắc chắn liệu sứ mệnh có thể tiếp tục hay không và chừng nào thì thực hiện được.
Hôm Thứ Năm, Liên Hiệp Quốc nhận được thông báo chính thức từ quốc gia Benin ở Tây Phi về ý định đóng góp nhân lực cho sứ mệnh đa quốc gia. Stéphane Dujarric, phát ngôn viên Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres, cho biết Liên Hiệp Quốc nhận được thông báo từ Bahamas, Bangladesh, Barbados, Benin và Chad về cam kết điều động lực lượng an ninh cho phái bộ võ trang.
Một nguồn quỹ ủy thác của Liên Hiệp Quốc cũng được thành lập để chi trả cho sứ mệnh và nhận được $78 triệu tiền cam kết. (TTHN)
