PHÚ THỌ, Việt Nam (NV) – Chùa Phổ Quang 800 tuổi – Di Sản Văn Hóa Bảo Vật Quốc Gia – ở xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, sau vụ cháy rất yếu, không còn khả năng chịu lực, các tài sản và hiện vật bị nhiều hư hại.
Theo báo VNExpress, trong văn bản gửi tỉnh Phú Thọ hôm 4 Tháng Mười Một, Bộ Văn Hóa-Thể Thao và Du Lịch dẫn kết quả kiểm tra hiện trường vụ cháy chùa Phổ Quang (hay còn gọi chùa Xuân Lũng) ở xã Xuân Lũng, từ Cục Di Sản Văn Hóa, Bảo Tàng Lịch Sử Quốc Gia, Viện Bảo Tồn Di Tích, đánh giá phần hoành, rui, cửa gỗ của Tam Bảo (hạng mục chính của chùa) bị cháy toàn bộ.
Ngoài ra, tường xây gạch đỏ mặt ngoài có vết nứt, mặt trong đã hư hỏng, đặc biệt là phần ống muống, hậu cung. Toàn bộ cột bị đã cháy bề mặt. Hoành, rui, các cấu kiện vì mái, hệ thống cửa bị cháy. Chân tảng bị bong vỡ, hư hỏng hết.
Về “bảo vật quốc gia” là bàn thờ Phật bằng đá (bệ đá hoa sen) toàn bộ bề mặt bàn thờ bị ám khói đen, đài sen bị gãy vỡ hai góc bên trái (cả cánh sen trên và dưới), bên phải có một vết nứt lớn. Phần thân và đế bàn thờ một số chỗ bị sứt vỡ, tách lớp, một số vị trí còn bị biến đổi về mặt hóa học.
Ngoài ra, hầu hết tượng đất hư hỏng, đã mất hoàn toàn lớp sơn thếp, bị rơi gãy các bộ phận, một số tượng bề mặt bị mềm. Tượng gỗ đã cháy hoàn toàn, bị than hóa.
Từ đánh giá trên, Bộ Văn Hóa đề nghị tỉnh Phú Thọ “bao che công trình, nhưng không căng bạt trực tiếp lên do kết cấu công trình đã rất yếu.”
Về lâu dài, Bộ Văn Hóa cho rằng “cần nghiên cứu, đánh giá một cách khoa học, thận trọng, kỹ lưỡng cấu trúc vật liệu để đề nghị giải pháp bảo quản, tu bổ.”
Theo bản tin của báo Pháp Luật TP.HCM hôm 26 Tháng Mười, ba ngày sau vụ cháy, chùa Phổ Quang tiết lộ sự việc xảy ra trong lúc Đại Đức Thích Định Tuệ, trụ trì chùa này, đang phải đi “giáo dưỡng” tại Trung Tâm Phật Giáo Hùng Vương, nhưng không cho biết thêm chi tiết.
Lâu nay, khái niệm “giáo dưỡng” ở Việt Nam là để chỉ việc giáo dục bắt buộc, cải tạo người chưa thành niên từ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi có hành vi vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Do vậy không rõ vì sao sư Thích Định Tuệ lại bị chính quyền địa phương ép đi “giáo dưỡng” dài ngày.
Một bản tin của báo Đại Đoàn Kết hôm 26 Tháng Mười cho biết, chùa Phổ Quang từ nhiều tháng nay không có sư trụ trì. Hằng ngày, chùa được những người do chính quyền xã Xuân Lũng và Giáo Hội Phật Giáo Huyện Lâm Thao sắp xếp quét dọn, coi sóc, hương khói trong lúc “chưa có sư về chùa Phổ Quang.”
Bộ Văn Hóa đề nghị Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Phú Thọ “sớm có kết luận nguyên nhân cháy chùa để làm rõ trách nhiệm; tiếp tục đánh giá, kiểm đếm, bảo vệ tối đa các cấu trúc và thành phần của di tích còn tồn tại.”
Chùa Phổ Quang xây dựng cách đây hơn 800 năm khoảng đầu thời Trần, trải qua nhiều lần tu sửa. Lần tu sửa lớn nhất vào đầu thế kỷ 17.
Chùa lưu giữ nhiều di vật, cổ vật có giá trị, đặc biệt là bàn thờ Phật bằng đá hoa sen từ thời Trần – một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lý-Trần với niên đại tạo tác “Xương Phù thập niên – Tức Xương Phù năm thứ 10 – năm 1388, triều vua Trần Phế Đế” được công nhận “Bảo vật quốc gia” hồi năm 2021.
Ngoài ra, chùa còn lưu giữ hơn 30 pho tượng gỗ và đất có giá trị. (Tr.N) [qd]
