GOMA, Cộng Hòa Dân Chủ Congo (NV) – Mười ba binh sĩ phục vụ trong lực lượng gìn giữ hòa bình tại Cộng Hòa Dân Chủ Congo hy sinh trong các cuộc đụng độ với các quân nổi dậy M23.
Quân đội Nam Phi cho biết chín binh sĩ thiệt mạng trong lúc hỗ trợ đẩy lùi đợt tiến công do quân nổi dậy nhắm vào thành phố Goma, miền Đông Cộng Hòa Dân Chủ Congo, ngoài ra còn có ba người Malawi và một người Uruguay cũng tử trận, theo BBC.
Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đã nói chuyện với các nhà lãnh đạo của cả Cộng Hòa Dân Chủ Congo và Rwanda trong bối cảnh thế giới kêu gọi chấm dứt bạo lực.
Liên Hiệp Quốc đang cho tất cả nhân viên không quan trọng rút khỏi Goma, một thành phố hơn một triệu dân, do giao tranh ngày càng khốc liệt.
Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc triệu tập một cuộc họp ban đầu được ấn định diễn ra vào Thứ Hai, 20 Tháng Giêng nhằm tìm cách giải quyết các cuộc đụng độ đẫm máu, nhưng sau đó dời qua Chủ Nhật do xung đột ngày càng căng thẳng.
Lực lượng M23 kêu gọi quân đội Cộng Hòa Dân Chủ Congo đóng tại Goma đầu hàng để tránh đổ máu. Hiện thời Cộng Hòa Dân Chủ Congo cũng đã đoạn tuyệt bang giao với quốc gia láng giềng Rwanda, tố cáo nhà nước này chủ mưu cuộc nổi loạn.
Quyết định cắt đứt bang giao song phương diễn ra sau khi các chiến binh M23 hạ sát một thống đốc quân sự Congo đang thị sát khu vực tiền tuyến hôm Thứ Năm. Vào đầu Tháng Giêng, M23 còn chiếm được các thị trấn quan trọng ở miền Đông Cộng Hòa Dân Chủ Congo, gồm có Minova và Masisi.
Hôm Thứ Bảy, Macron kêu gọi chấm dứt giao tranh trong các cuộc điện đàm riêng biệt với các nhà lãnh đạo Cộng Hòa Dân Chủ Congo và Rwanda, văn phòng tổng thống Pháp cho biết.
Nhà lãnh đạo đứng đầu chính sách đối ngoại Liên Âu, Kaja Kallas, hối thúc M23 dừng tiến công và lên án việc Rwanda ủng hộ lực lượng này, theo hãng thông tấn AFP.
Tổng Thống Angola Joao Lourenco, nhà lãnh đạo đóng vai trò trung gian giữa Rwanda và Cộng Hòa Dân Chủ Congo tại Liên Minh Phi Châu, cũng lên án “những hành động vô trách nhiệm của M23 và những người ủng hộ” đồng thời kêu gọi “lập tức ngừng bắn” để bảo vệ mạng sống của thường dân.
M23 và quân đội Cộng Hòa Dân Chủ Congo giao tranh ngày càng quyết liệt từ đầu năm, thời điểm đó quân nổi dậy chiếm được nhiều lãnh thổ hơn bao giờ hết.
Trong năm nay, cuộc xung đột khiến hơn 400,000 người phải bỏ nhà cửa lánh nạn, theo Liên Hiệp Quốc.
Tuần trước, giới chức địa phương cho biết hơn 200 thường dân thiệt mạng tại các khu vực do M23 chiếm đóng, trong đó có các bệnh viện ở Goma, nơi đang điều trị cho hàng trăm bệnh nhân.
Martin Gordon, một giám mục Anh Giáo phụng vụ ở Goma, nói với BBC rằng giao tranh ở quốc gia này diễn ra “quá dai dẳng” và người dân “sẽ làm bất cứ điều gì để có được hòa bình.”
Một số quốc gia cũng kêu gọi công dân rời khỏi Goma trong vài ngày qua, gồm có Anh Quốc, Pháp, Đức và Hoa Kỳ.
Tổ Chức Theo Dõi Nhân Quyền HRW cũng cảnh cáo căng thẳng có thể ảnh hưởng tới thường dân khi quân đội Cộng Hòa Dân Chủ Congo đấu súng với quân nổi dậy M23. HRW cũng cáo buộc cả hai bên đều có hành vi lạm dụng thường dân nghiêm trọng.
Liên Hiệp Quốc cảnh cáo rằng xung đột đang ngày càng làm cuộc khủng hoảng nhân đạo trong khu vực thêm trầm trọng.
M23 chiếm quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ rộng lớn ở miền Đông Cộng Hòa Dân Chủ Congo, một quốc gia dồi dào khoáng sản, từ 2021. Hậu quả là hàng trăm ngàn người phải di tản.
Cộng Hòa Dân Chủ Congo và Liên Hiệp Quốc cho biết M23 là lực lượng được Rwanda hỗ trtrợ. Chính quyền Rwanda không công nhận cũng không chối bỏ tuyên bố này.
Rwanda từng nói rằng chính quyền Cộng Hòa Dân Chủ Congo đã làm việc với một số người chịu trách nhiệm cho cuộc diệt chủng năm 1994, khi đó Rwanda chống lại dân Tutsi và dân Hutu ôn hòa.
M23 được thành lập vào năm 2012 như một nhánh của một lực lượng nổi dậy khác, bề ngoài là bảo vệ dân Tutsi ở miền Đông Cộng Hòa Dân Chủ Congo, từ lâu nơi này luôn luôn phàn nàn về hành động đàn áp và kỳ thị.
Tuy nhiên, những người chỉ trích Rwanda thì tố cáo quốc gia này dùng M23 làm công cụ cướp bóc khoáng sản ở miền Đông Cộng Hòa Dân Chủ Congo, chẳng hạn như vàng, cobalt và tantalum. (TTHN)
