KABUL, Afghanistan (NV) – Hơn 80 phụ nữ Afghanistan tháo chạy khỏi Taliban để tìm con đường học vấn cao hơn tại Oman có thể phải quay về Afghanistan sau khi chính quyền Tổng Thống Donald Trump mạnh tay giảm bớt các chương trình viện trợ ngoại quốc.
Cơ Quan Phát Triển Quốc Tế Hoa Kỳ USAID là đơn vị tài trợ cho học bổng của phụ nữ Afghanistan nhưng nay nguồn viện trợ đột ngột bị chấm dứt sau lệnh đóng băng do Tổng Thống Trump ban hành từ lúc tái xuất Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Giêng.
“Thật đau lòng,” một sinh viên ẩn danh nói với BBC. “Ai nấy cũng ngỡ ngàng và khóc lóc. Chúng tôi nhận được thông báo rằng chúng tôi phải quay về Afghanistan trong hai tuần tới.”
Từ lúc giành lại quyền lực cách đây gần bốn năm, Taliban bắt đầu đặt ra các yêu sách hà khắc nhắm vào phụ nữ, trong đó có cả cấm họ đi học đại học.
Hành động đóng băng viện trợ do chính quyền Trump đề ra đang đối diện với các trở ngại pháp lý, nhưng hàng ngàn chương trình nhân đạo trên khắp thế giới cũng bị chấm dứt khi Tòa Bạch Ốc giải thể USAID và cắt đứt hàng chục tỷ Mỹ kim trong nguồn ngân sách.
Các sinh viên đang học tập tại Oman cho biết nhà chức trách đang lập kế hoạch đưa họ quay về Afghanistan và kêu gọi cộng đồng quốc tế “can thiệp khẩn cấp.”
BBC xem xét bức điện thư gửi cho 82 sinh viên trong đó nói rằng học bổng tài trợ cho họ đã “bị đình chỉ” do chương trình và nguồn tài trợ tại USAID bị bãi bỏ.
Trang tin tức truyền thông của USAID vẫn không hoạt động. BBC cũng đã liên lạc với Bộ Ngoại Giao để yêu cầu bình luận.
Thành phần nữ sinh viên Afghanistan học tập tại Oman đang đối diện với việc buộc phải quay về quê hương. Họ đang theo học các chương trình cử nhân và cao học nhờ nguồn tài trợ từ Quỹ Học Bổng Dành Cho Phụ Nữ WSE, một chương trình do USAID khởi sự năm 2018.
WSE cung cấp học bổng cho phụ nữ Afghanistan trong các ngành Khoa Học, Kỹ Nghệ, Kỹ Thuật, Toán Học, vốn là các lãnh vực Taliban cấm phụ nữ tham gia.
Tuổi đời của phần lớn nữ sinh viên Afghanistan tại Oman là 20, đủ điều kiện nhận học bổng vào năm 2021 trước khi Taliban tái chiếm Afghanistan. Nhiều người tiếp tục học tại các trường đại học Afghanistan cho tới Tháng Mười Hai 2022, thời điểm Taliban bắt đầu cấm phụ nữ vào đại học.
Sau 18 tháng lay lắt, các nữ sinh viên bèn trốn qua Pakistan vào Tháng Chín 2024.
Sau đó, USAID giúp đỡ họ xin thị thực tới Oman, nhờ vậy mà họ có cơ hội đặt chân tới quốc gia Trung Đông từ Tháng Mười tới Tháng Mười Một 2024.
Sau khi tái chiếm Afghanistan, Taliban tiến hành đàn áp những người phụ nữ biểu tình đòi quyền đi học và đi làm, nhiều nhà hoạt động còn bị đánh đập, tống vào tù và hăm dọa.
“Xác chết vất vơ vất vưởng” là những gì phụ nữ Afghanistan tự mô tả chính họ dưới chính sách cai trị tàn bạo của chế độ.
Chính quyền Taliban cho biết họ cũng cố gắng giải quyết vấn đề giáo dục cho phụ nữ, nhưng cũng đứng về phía mệnh lệnh do thủ lãnh tối cao đưa ra, nói rằng việc cấm đoán “phù hợp với luật Hồi Giáo Sharia.”
“Afghanistan đang chịu ách thống trị của một chế độ kỳ thị phái tính, trong đó phụ nữ lần lượt bị loại trừ ra khỏi các quyền căn bản, kể cả giáo dục,” một sinh viên cho biết.
Tháng Hai vừa qua, Phó Phát Ngôn Viên Báo Chí Tòa Bạch Ốc Anna Kelly đổ lỗi rằng chính vì quân đội Hoa Kỳ rút quân khỏi quốc gia này dưới thời Đảng Dân Chủ, phụ nữ Afghanistan mới lâm vào tình cảnh như hiện nay. “Phụ nữ Afghanistan đang gánh chịu khổ ải vì cựu Tổng Thống Joe Biden rút quân ồ ạt, lợi dụng thời cơ đó, Taliban liền tái chiếm và áp đặt các lề luật theo Hồi Giáo Sharia có từ thời trung cổ,” Kelly nói tới Washington Post.
Chính quyền Trump ban hành quyết định giảm bớt viện trợ và Bộ Hiệu Quả Chính Phủ DOGE do Elon Musk điều hành chịu trách nhiệm thực thi. (TTHN)
