WASHINGTON, DC (NV) – Hôm Thứ Bảy, 31 Tháng Năm, Hoa Kỳ xác nhận đã gởi đến Iran văn bản đề nghị cho thỏa thuận nguyên tử giữa Tehran và Washington, nguồn tin Đài BBC cho hay.
Ngoại Trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết ông đã được người đồng nhiệm Oman Badr Albusaidi trình bày về “các điểm căn bản của một thỏa thuận với Mỹ” trong chuyến viếng thăm ngắn ngủi của giới chức này đến thủ đô Iran. Đề nghị này được ra sau khi có phúc trình từ cơ quan giám sát nguyên tử Liên Hiệp Quốc cho biết Iran vẫn tiếp tục tăng cường việc tinh luyện uranium, thành phần chính yếu trong tiến trình chế tạo võ khí hạch tâm.
Tham Vụ Báo Chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết vào hôm Thứ Bảy rằng điều quan trọng nhất là Tehran “nên chấp nhận” thỏa thuận được đề nghị, đồng thời nói rằng: “Tổng Thống Trump đã vạch rõ rằng Iran sẽ không bao giờ được quyền thủ đắc bom nguyên tử.” Theo lời bà Leavitt thì một đề nghị “chi tiết và có thể chấp nhận được” đã được đặc phái viên của Tổng Thống Mỹ Donald Trump, Steve Witkoff, gởi đến Iran.
Đề nghị của phía Mỹ “sẽ được đáp ứng thích nghi theo các nguyên tắc, lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân Iran,” Ngoại Trưởng Araghchi viết thế trên trang mạng X. Chi tiết cụ thể về thỏa thuận đó hiện vẫn chưa rõ ràng.
Đề nghị này, được BBC xác nhận, đã được đưa ra theo sau một bản phúc trình của Cơ Quan Nguyên Tử Năng Quốc Tế (IAEA) cho thấy Iran hiện đang sở hữu hơn 400 kg uranium được làm giàu đến 60% độ tinh luyện, tức là gần 90% mức độ tinh luyện cần thiết cho uranium được dùng trong tiến trình sản xuất võ khí.
Mức độ tinh luyện uranium này vượt xa mức độ tinh luyện năng lượng nguyên tử cần thiết cho việc sản xuất các sản phẩm để cho dân chúng sử dụng và dùng vào mục đích nghiên cứu. Mức độ đó cũng đủ để chế tạo khoảng 10 võ khí nguyên tử khi được tinh chế thêm chút nữa, biến Iran trở thành quốc gia không có võ khí nguyên tử duy nhất trên thế giới sản xuất chất uranium ở mức độ này.
Bản phúc trình của IAEA mở đường cho Mỹ, Anh, Pháp và Đức thúc đẩy hội đồng quản trị IAEA tuyên bố Iran đã vi phạm các nghĩa vụ của họ, đó là không phổ biến nguyên tử. Iran vẫn quả quyết rằng chương trình nguyên tử của mình là nhằm phục vụ cho hòa bình.
Vào hôm Thứ Bảy, các phương tiện truyền thông nhà nước Iran đã mô tả phúc trình của Cơ Quan Nguyên Tử Năng Quốc Tế là “do động lực chính trị thúc đẩy” với những “cáo buộc vô căn cứ.” Iran cho biết họ sẽ “thi hành các biện pháp thích nghi” để đối phó với bất cứ nỗ lực nào nhằm thực hiện hành vi chống lại Tehran tại cuộc họp của các nước thành viên IAEA.
Từ lâu, Hoa Kỳ đã tìm cách hạn chế sức mạnh nguyên tử của Iran. Các cuộc đàm phán giữa hai cường quốc Mỹ và Iran do Oman làm trung gian đã diễn ra từ dạo Tháng Tư đến nay. Cả hai bên đều bày tỏ niềm lạc quan trong suốt quá trình đàm phán nhưng họ vẫn còn chia rẽ về những vấn đề then chốt, trong đó có điểm thiết yếu là liệu Iran có quyền tiếp tục tinh luyện uranium chiếu theo bất cứ thỏa thuận nào trong tương lai hay không. (TTHN)
