HUẾ, Việt Nam (NV) – Di tích lăng điện Thoại Thánh ở thành phố Huế đổ nát, hoang tàn, biến thành nơi chăn thả trâu, bò của người dân địa phương.
Lăng điện Thoại Thánh là nơi yên nghỉ và thờ tự Hiếu Khang Hoàng Hậu, tục danh Nguyễn Thị Hoàn (1736-1811), mẹ Vua Gia Long – vị hoàng đế đầu tiên của triều Nguyễn.
Theo ghi nhận của báo Dân Trí hôm 2 Tháng Bảy, lăng và điện Thoại Thánh được xây dựng từ năm 1811, nằm trong quần thể lăng Vua Gia Long, trên dãy núi Thiên Thọ, làng Định Môn, nay thuộc phường Kim Long, thành phố Huế.
Đây là lăng mộ của một hoàng thái hậu được xây dựng sớm nhất dưới triều Nguyễn, là công trình kiến trúc lăng tẩm tương đối quy cách, có giá trị cao về nghệ thuật kiến trúc và trang trí.
Đáng nói, tuy đã được tôn tạo, tu bổ với tổng kinh phí 39 tỷ đồng ($1.49 triệu), song khu vực cổng trước của điện Thoại Thánh vẫn nhếch nhác.
Theo đó, lăng điện Thoại Thánh nằm trong một vòng thành dài 108 mét, rộng 63 mét. Chánh điện vốn gần giống điện Minh Thành, nơi thờ Vua Gia Long và các hoàng hậu, có kiểu nhà kép, trước sau còn có tả hữu tòng viện, tả hữu tòng tự.
Trải qua thời gian tồn tại và các biến thiên lịch sử, hiện cả hai di tích đều xuống cấp, hư hỏng nặng, nhất là tại điện Thoại Thánh, nhiều công trình chính đã đổ nát, thành phế tích chỉ còn lại phần móng. Xung quanh các nền móng, cỏ dại mọc um tùm, mặt bằng bị đào xới ngổn ngang nhiều chỗ.
Trong khi đó, khu vực phía sau điện Thoại Thánh nay thành nơi chăn thả trâu, bò của người dân địa phương.
Chính điện, nơi đặt án thờ bà Hiếu Khang Hoàng hậu Nguyễn Thị Hoàn bị sụp đổ từ lâu, nay chỉ còn lại nền móng, xà bần bị vứt ngổn ngang.
Theo lãnh đạo Trung Tâm Bảo Tồn Di Tích Cố Đô Huế, hồi năm 2024, Hội Đồng Nhân Dân Tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã thông qua chủ trương tiếp tục đầu tư dự án tu bổ, phục hồi khu lăng điện Thoại Thánh với kinh phí trên 73 tỷ đồng ($2.78 triệu).
Dự kiến, công trình sẽ triển khai theo kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030. (Tr.N) [qd]
