Tư Ngộ/Người Việt
HƯNG YÊN, Việt Nam (NV) – Cái bắt tay giữa tư bản đỏ Việt Nam và tư bản Mỹ đang đẩy hàng ngàn nông dân Việt Nam tại huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, vào đường cụt với tương lai mờ mịt.
Hãng tin Reuters hôm Chủ Nhật, 10 Tháng Tám, có một ký sự ngắn về dự án sân golf và khu đô thị phức hợp ở tỉnh Hưng Yên, quê ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN. Trong đó, họ dựa trên các tài liệu chính thức của nhà cầm quyền và các cuộc phỏng vấn giới nông dân mất đất tại địa phương, nêu ra các sự thật phũ phàng.
Ông Eric Trump, con trai thứ của ông Donald Trump – tổng thống Mỹ, và vợ đến khu đất gần 1,000 hécta thuộc huyện Khoái Châu dự lễ khởi công ngày 21 Tháng Năm cho “Dự án khu phức hợp đô thị, du lịch sinh thái, sân golf Khoái Châu, Hưng Yên.” Đây là dự án liên doanh giữa tập đoàn gia đình tổng thống Mỹ và công ty Kinh Bắc của đại gia Đặng Thành Tâm.
Ngay trong ngày 21 Tháng Năm, báo New York Times đã có một bản tin ký sự về dự án này. NYT nêu ra những chi tiết rất bất thường về thủ tục pháp lý bị “rút gọn” tức trái luật pháp Việt Nam, hợp tác đầu tư pha trộn với ảnh hưởng chính trị và thương mại. Một bên là công ty kinh doanh của gia đình một ông tổng thống. Một bên là đại gia đầu tư từ địa ốc đến chứng khoán, em trai của bà Đặng Thị Hoàng Yến, mất chức đại biểu Quốc Hội vì “khai lý lịch không chính xác,” nay định cư tại Mỹ dưới tên Maya Dangelas.
Theo bài viết của Reuters, ban đầu, sau khi loan báo “thu hồi” đất của nông dân, giá tiền đền bù cho hàng ngàn gia đình nông dân tổng cộng lên hơn $500 triệu. Nay chủ đầu tư (qua chính quyền địa phương) lại không muốn trả nhiều như vậy mà với giá rẻ hơn nhiều cho mỗi mét vuông đất bị thu hồi.
Không thấy Reuters nói trước kia mỗi mét vuông đất được định giá bao nhiêu, nhưng nay thì chỉ được định giá từ $12 tới $30 cho mỗi mét vuông đất tùy địa điểm. Nguồn tin thuật lời một bà nông dân tên Hương, chủ một diện tích vườn ươm cây nhỏ bé 200 mét vuông, tính ra bà chỉ được đền bù tổng cộng khoảng $2,400, ít hơn tiền lương công nhân thành phố làm trong một năm.
“Dân cả làng tôi đều lo lắng với dự án này vì người ta lấy đất của chúng tôi làm chúng tôi thất nghiệp,” bà Hương, 50 tuổi, được Reuters dẫn lời. Số tiền được đền bù không đủ để mua một miếng đất và nền nhà ở tương đương ở địa phương khác vì những nơi đó đắt đỏ hơn. Ngay ở Hưng Yên, sau khi dự án sân golf có dính gia đình ông Trump được loan báo, giá đất tại địa phương đã tăng gấp năm lần.
Nhằm xoa dịu phần nào sự phẫn nộ của nông dân mất đất khi hạ thấp giá đền bù, theo Reuters đưa tin, họ sẽ được cấp thêm gạo để sống, từ hai tháng đến 12 tháng tùy trường hợp. Nhưng ăn hết số gạo này và cả số tiền được đền bù thì họ sẽ ra sao với hai bàn tay trắng? Đây là vấn nạn xảy ra cho giới nông dân Việt Nam từ Bắc chí Nam, suốt bao năm qua, nạn nhân của các dự án thu hồi đất rồi đền bù kiểu cướp ngày.
Hàng trăm hàng ngàn các vụ biểu tình tập thể, khiếu kiện vì đất đai xảy ra mấy chục năm qua, một số trong nhiều vụ cưỡng chế đất nổi tiếng trên thế giới như xảy ra tại Dương Nội, Hà Đông, năm 2014, và nhất là Đồng Tâm, Mỹ Đức, ngày 9 Tháng Giêng 2020, đều là các khu vực ngoại thành Hà Nội. Đại gia đình nông dân Lê Đình Kình ở xã Đồng Tâm, người trưởng tộc thì bị bắn chết, hai con thì án tử hình, cháu nội thì án chung thân.
Cho đến khi khởi công dự án, người ta không biết gia đình ông Trump đã đổ vào dự án này bao nhiêu tiền. Tuy nhiên Reuters dẫn các tài liệu họ có được cho hay, họ cho mượn tên tuổi danh hiệu “Trump” để lấy $5 triệu rồi khi dự án bắt đầu khai thác thương mại, công ty Trump sẽ là người điều hành. Một hình thức “tay không bắt giặc” mà giới “chạy dự án” tại Việt Nam vẫn đề cập.
Khi dự án sân golf Hưng Yên khởi công, nhà cầm quyền Việt Nam đang hối hả điều đình với Mỹ để hạ thấp thuế quan đối ứng bị ông Trump đẩy lên tới 46%. Nếu điều đình thất bại, nền kinh tế của Việt Nam coi như bị siết cổ. Chấp thuận cho dự án khởi công trong sáu tháng khi bỏ qua các thủ tục cần phải có, rõ ràng nhà cầm quyền tự ngồi xổm lên luật lệ của mình.
Chẳng vậy mà khi phát biểu ở ngày khởi công dự án trên, ông Phạm Minh Chính, thủ tướng, nói rằng tác động chính trị của dự án này là “có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy quan hệ Việt Nam và Mỹ ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả; khẳng định niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các nhà đầu tư Mỹ với Việt Nam,” báo Dân Việt ngày 23 Tháng Năm và các báo khác đưa tin.
Không những thế, khi phát biểu trong buổi lễ khởi công, ông Chính nói nông dân sẽ được đền bù xứng đáng nhưng như Reuters dẫn ra, họ sẽ bị bắt chẹt mà không có cách nào chống lại. Reuters dẫn lời một nông dân khác tên Đỗ Đình Hương nói: “Chúng tôi không có quyền điều đình giá biểu đền bù. Thật nhục nhã.” Rồi đây “Với những người nông dân như chúng tôi làm gì để sống sau này?”
Cả đời họ đã gắn bó với canh tác ruộng đất suốt bao đời qua để sống, không biết làm gì khác. Đền bù cho dân thì rẻ mạt nhưng khi những mảnh đất này có những tòa biệt thự, khu đô thị mọc lên thì giá đất ở đây sẽ vọt lên hàng trăm lần. Tiền lời ấy vào túi ai? Quan chức trên dưới có được “cám ơn” mấy chục phần trăm không? Đây là chuyện thường ngày ở huyện tại Việt Nam mà.
Hồi Tháng Năm, NYT viết rằng sân golf cho gia đình ông Trump đẻ ra những tiền lệ xấu trong khi các bất mãn của nông dân bị cướp đất sẽ bùng vỡ không biết lúc nào vì họ bị đẩy vào đường cùng. [qd]
