ĐỒNG THÁP, Việt Nam (NV) – Xu hướng người trẻ rời bỏ nông nghiệp khiến nhiều mảnh vườn, thửa ruộng ở miền Tây đối diện nguy cơ không có thế hệ kế thừa.
Dù miền Tây là “vựa” nông sản lớn nhất Việt Nam, chiếm 50% sản lượng lúa, 65% thủy sản nuôi trồng và đóng góp 17% GDP… Song, việc thiếu vắng lực lượng trẻ kế thừa khiến nông nghiệp đối diện nguy cơ tụt hậu, khó ứng dụng công nghệ cao và duy trì vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế.
Nói với báo VNExpress hôm 2 Tháng Chín, ông Nguyễn Văn Mách, 63 tuổi, ở huyện Cao Lãnh trước đây, nay là Đồng Tháp, cho biết tự ông quản lý 1.2 hécta xoài cát chu tại xã Mỹ Thọ, bởi vì ba người con của ông đều không muốn theo nghề nông. Mỗi tháng, ông mất gần chục ngày phun thuốc, rải phân, vài ngày cắt cỏ, thêm thời gian tỉa nhánh, dọn dẹp vườn…
“Làm vườn ngày nào cũng có việc. Vài năm nữa, tôi không làm nổi cũng phải buông, nhưng con cháu thì không ai mặn mà. Vườn cũng khó bán,” ông Mách buồn bã nói.
Cách đó không xa, ông Trần Phú Hậu, 62 tuổi, cũng trong cảnh một mình cáng đáng mảnh vườn 5,000 mét vuông, do cả ba người con đều chọn làm công nhân, buôn bán. Hiện vườn mang lại khoảng 150 triệu đồng ($5,693) mỗi năm, đủ sinh hoạt cho hai vợ chồng già. Dự tính vài năm nữa, khi sức khỏe yếu, ông Hậu sẽ cho thuê vườn, chấp nhận thu nhập giảm.
“Tụi nhỏ bảo làm nông cực, thu nhập bấp bênh, trong khi đi làm ở xưởng có lương đều, có bảo hiểm, lương hưu,” ông Hậu cho biết.
Không ít nông dân miền Tây như ông Mách, ông Hậu không có người kế nghiệp.
Theo các lão nông, lao động thời vụ ngày càng khan hiếm, không thể thuê người làm cho mọi công đoạn. Trong khi vườn cây manh mún, nhiều mương rạch khiến máy móc khó áp dụng đồng bộ. Muốn dùng công nghệ cao như ở ngoại quốc, nông dân phải đồng loạt trồng mới, cải tạo toàn bộ vườn, điều kiện mà ít gia đình làm được.
Theo Tổng Cục Thống Kê, giai đoạn 2011-2021, lao động nông nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long giảm từ 5.1 triệu xuống 3.6 triệu người, chỉ còn chiếm 40% lực lượng lao động. Đặc biệt, lao động trẻ dưới 30 tuổi sụt giảm mạnh, trong khi nhóm trên 40 tuổi chiếm gần 60% và tiếp tục gia tăng.
Một khảo sát tại Đại Học Cần Thơ và Đại Học An Giang với gần 450 sinh viên có gia đình làm nông nghiệp, cho thấy chỉ 20% dự định gắn bó lĩnh vực này, dưới 3% muốn trực tiếp sản xuất.
Theo các chuyên gia, việc thiếu vắng lực lượng trẻ kế thừa khiến nông nghiệp ở miền Tây nói riêng và Việt Nam nói chung đối diện nguy cơ tụt hậu, khó ứng dụng công nghệ cao và duy trì vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế.
Chưa hết, nông nghiệp miền Tây còn đối mặt tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, trong khi phần lớn nông dân ứng phó theo kinh nghiệm, mang tính tự phát, tuổi lại cao, trình độ học phổ thông… nên khó tiếp cận công nghệ sản xuất hiện đại.
Theo nhiều chuyên gia, muốn phát triển mạnh, nông nghiệp phải dựa vào tri thức, khoa học công nghệ. Nếu thiếu thế hệ trẻ có trình độ, việc chuyển đổi sẽ rất chậm.
Tuy nhiên, muốn giữ chân lớp trẻ, nông nghiệp ở Việt Nam phải trở thành một nghề hấp dẫn với thu nhập ổn định, cơ hội thăng tiến và được bảo vệ bằng hệ thống chính sách an sinh tương tự công nghiệp, dịch vụ. (Tr.N) [qd]
