Trí Tạ, dân biểu California, Địa Hạt 70
Lần đầu tiên kể từ khi lập quốc vào năm 1948, chính quyền Israel tổ chức một chuyến công du dành cho 250 nhà lập pháp thuộc 50 tiểu bang Hoa Kỳ từ ngày 13 đến ngày 18 Tháng Chín. Đây là chuyến công du lớn nhất, mang tên “50 States One Israel,” do Israel bảo trợ, sau vụ tấn công của Hamas ngày 7 Tháng Mười, 2023, làm 1,200 thường dân và binh sĩ Israel thiệt mạng.
Chiếc máy bay của hãng hàng không EL AL chở 250 chính khách của 50 tiểu bang xuất phát từ thành phố New York và đáp xuống thành phố Tel Aviv vào buổi tối Chủ Nhật, 14 Tháng Chín, bắt đầu cho cuộc gặp gỡ giữa phái đoàn và chính quyền cũng như người dân Israel.
Ngày Thứ Hai, 15 Tháng Chín, là ngày bận nhất vì phái đoàn được hướng dẫn đi thăm thánh địa Jerusalem vào buổi sáng, trung tâm tưởng niệm những nạn nhân bị diệt chủng (Holocaust) trong Thế Chiến II, vào buổi trưa, và sau đó là buổi gặp gỡ với Thủ Tướng Benjamin Netanyahu và Ngoại Trưởng Gideon Sa’ar vào tiệc buổi chiều.
Thánh địa Jerusalem, có những bức tường Ottaman bao bọc, vẫn luôn được xem là nơi linh thiêng của ba tôn giáo: Do Thái, Thiên Chúa, và Hồi Giáo. Đối với Thiên Chúa Giáo, nhà thờ Holy Sepulchre được lưu truyền là nơi mà Chúa từng bị đóng đinh, chôn cất, và sống lại. Nơi đây thu hút hàng triệu du khách đến viếng thăm và hành hương hàng năm. Bức tường phía Tây (Western Wall), hay còn gọi là bức tường Than Khóc (Wailing Wall), là thánh tích còn lại của Đền Thờ Thứ Hai của người Do Thái, nơi thiêng liêng luôn nhắc nhở về sự kiên định và sinh tồn của dân tộc này.
Cũng cần phải nói thêm, thánh địa Jerusalem từng được Israel công nhận là thủ đô thông qua một nghị quyết vào năm 1980, nhưng điều này gặp sự phản đối mạnh mẽ của nhiều quốc gia trên thế giới, trong khi thành phố Tel Aviv được thế giới xem là thủ đô của nước này. Mãi cho đến năm 2017, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng Thống Donald Trump của Mỹ chính thức lên tiếng công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, đồng thời dời tòa đại sứ Hoa Kỳ về vùng đất này.
Trung tâm tưởng niệm Yad Vashem tạo cho mọi người sự xúc động vì bao gồm đài tưởng niệm, bảo tàng, và trung tâm nghiên cứu ghi lại thời điểm lịch sử 6 triệu người Do Thái bị nhà độc tài Adolf Hitler của chế độ Đức Quốc Xã thảm sát. Nhiều đoạn phim sống động cũng như tài liệu và di vật giúp các thế hệ sau hiểu được tội ác diệt chủng của Đức Quốc Xã.
Buổi gặp gỡ với các nhà lãnh đạo hàng đầu của Israel vào cuối ngày diễn ra suôn sẻ với những bài phát biểu của Thủ Tướng Netanyahu, Ngoại Trưởng Sa’ar, và Chủ Tịch Quốc Hội Amir Ohana. Tất cả các bài diễn văn đều nói lên sự tàn nhẫn của Hamas khi sát hại thường dân vô tội của Israel qua biến cố ngày 7 Tháng Mười, 2024, khiến quốc gia này phải phản ứng. Thông điệp chung của buổi gặp gỡ giữa giới lập pháp Hoa Kỳ và đại diện chính quyền Israel khá rõ rệt: Israel cần Mỹ và Mỹ cần Israel.
Ngày Thứ Ba, 16 Tháng Chín, là ngày buồn và lắng đọng nhất trong chuyến công du vì các nhà lập pháp Mỹ đến thăm những ngôi làng và địa điểm mà thường dân Israel bị Hamas giết hại. Các thị trấn nhỏ như Nahal Oz, Be’eri, Kfar Aza, và Nir Oz với dân số chỉ vài trăm người trở thành những nơi được thế giới quan tâm vì xảy ra vụ thảm sát. Nhiều ngôi nhà bị thiêu rụi sau khi cả gia đình bị quân Hamas hành quyết. Một số người sống sót vẫn không khỏi bàng hoàng vì những gì đã xảy ra quá khủng khiếp cho họ. Buổi trưa cùng ngày, phái đoàn được hướng dẫn tham dự lễ trồng cây để thể hiện mối bang giao thân thiết giữa hai quốc gia. Một điều khiến phái đoàn Mỹ ấn tượng nhất là nhiều nữ chiến binh Israel, tuổi chỉ đôi mươi, sinh ra tại Mỹ, nhưng đã tình nguyện trở về gia nhập quân đội Israel. Hiến Pháp Israel chỉ bắt buộc những thanh niên nam nữ sinh sống tại đất nước này, đến tuổi 18 phải gia nhập quân đội để bảo vệ đất nước, nhưng không áp dụng cho người gốc Do Thái sinh ra ở các quốc gia khác.
Ngày Thứ Tư, 17 Tháng Chín, phái đoàn được hướng dẫn tham quan hai công ty khoa học kỹ thuật và thông tin hàng đầu của Israel là Peres Center for Peace & Innovation và Start-Up Nation Central, hai công ty giúp cho quốc gia này trở nên nổi tiếng với phát minh trong kỹ nghệ AI. Cuối ngày là buổi tiệc gặp gỡ Tổng Thống Isaac Herzog. Trong hệ thống chính quyền Do Thái, vai trò của tổng thống là đại diện cao nhất của quốc gia, cũng như tạo hòa giải giữa các đảng phái chính trị trong chính quyền, trong khi thủ tướng có quyền hành pháp. Ngành lập pháp của Israel giống các quốc gia Âu Châu, theo thể thức đại nghị (parliament), nghĩa là đảng nào có nhiều ghế nhất trong quốc hội thì người đứng đầu của đảng đó sẽ có nhiều cơ hội làm thủ tướng.
Ngày Thứ Năm, 18 Tháng Chín, phái đoàn được đưa đến địa danh Peduel trên đồi Samaria, thuộc Tây Ngạn (West Bank). Samaria từng là thủ đô của Vương Quốc Do Thái vào thế kỷ thứ 8 trước Công Nguyên và nay trở thành khu tranh chấp vì những căng thẳng giữa Hamas và Israel. Một số diễn giả sống tại vùng này chia sẻ rằng họ từng có người thân bị Hamas giết, tuy nhiên, họ vẫn quyết định ở lại và sẵn sàng chấp nhận hiểm nguy có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Buổi gặp gỡ với đại sứ Hoa Kỳ tại Israel là ông Mike Huckabee cùng ngày cũng là cuộc họp cuối cùng trong chuyến công du. Với lối trình bày thẳng thắn và kinh nghiệm nhiều lần đến Israel trong hơn 50 năm qua, ông Huckabee tạo sự hào hứng cho các dân cử Mỹ. Ông cho biết Israel là quốc gia có nhiều người Mỹ sinh sống nhất, khoảng 700,000 người.
Các chính khách Mỹ cũng trải nghiệm về sự nguy hiểm rình rập hàng giờ xảy ra tại Israel. Khi phái đoàn ra phi trường tại Tel Aviv cùng ngày để bay về Mỹ thì hệ thống còi hụ vang lên khiến mọi người phải tạm bỏ lại hành lý tại sảnh đường phi trường và được hướng dẫn xuống các tầng dưới cùng để trú ẩn. Chính quyền Isarel cho biết còi hụ thường báo động cho biết tên lửa được bắn từ các nhóm Houthi tại Yemen hay Hamas tại Palestine và đây là điều thường xuyên xảy ra tại Israel.
Chuyến công du gần một tuần tại Israel giúp cho các nhà lập pháp Hoa Kỳ hiểu được nguyên nhân khiến dân tộc này trở nên mạnh mẽ và thịnh vượng dù rằng họ từng bị diệt chủng, phải sống rải rác khắp nơi không có mảnh đất cố định. Nhưng họ đã thành lập quốc gia ba năm sau Thế Chiến II và trở nên một trong những quốc gia hùng mạnh trong vùng cũng như là đồng minh chiến lược quan trọng nhất của Hoa Kỳ. Mâu thuẫn giữa Hamas hay Palestine với Israel sẽ tiếp tục và khó có hồi kết, tuy nhiên, nhiều thế hệ của dân tộc Do Thái vẫn trở về và cầm súng bảo vệ đất nước họ. [đ.d.]
