SACRAMENTO, California (NV) – Các nhà hoạt động y tế, nghiệp đoàn lao động và các nhà lập pháp cấp tiến đang kêu gọi Thống Đốc Gavin Newsom và Quốc Hội California tìm cách mới để kiếm tiền lo bảo hiểm y tế cho người có thu nhập thấp.
Theo CalMatters hôm Thứ Năm, 15 Tháng Giêng, những người này lập ra liên đoàn “Đấu Tranh cho Sức Khỏe,” đến Quốc Hội California để kêu các nhà lập pháp và Thống Đốc Newsom tìm cách để bù lại những phần ngân sách cho y tế bị Tổng Thống Donald Trump cắt giảm.
Việc tìm cách bù đắp hàng tỷ đô la cho các dịch vụ xã hội bị cắt sẽ là vấn đề chính của năm 2026 và của mùa bầu cử giữa kỳ.
Một nghiệp đoàn muốn theo đuổi thuế về tài sản gây tranh cãi để bù lại cho những khoản cắt giảm, còn những nhà lập pháp Dân Chủ cấp tiến thì đang suy nghĩ về thuế tập đoàn.
Nếu các nhà lập pháp đưa ra dự luật về thuế tập đoàn, điều đó có thể chia rẽ đảng Dân Chủ, và đảng này rất nhạy cảm về những tố cáo California đóng thuế quá nhiều trong khi các lãnh đạo mới tuyên bố phải giảm giá cả cho cư dân.
Trong năm cuối của nhiệm kỳ, ông Newsom phải đắn đo giữa hai lựa chọn: tăng thuế hay để mất phúc lợi cho hàng triệu người khuyết tật và có thu nhập thấp. Tuy chính quyền Newsom nói ông Trump là người đưa ra cắt giảm liên bang, nhưng các nhà hoạt động y tế nói rõ họ sẽ thúc đẩy ông giúp đỡ ngăn chặn mất bảo hiểm.
Ông đã bị họ giận dữ vì không nói về tiền bù đắp cho những phần bị cắt giảm trong khi đưa ra đề nghị về ngân sách mới, trong khi ngân sách đó công nhận mấy chục ngàn người sẽ mất bảo hiểm và sẽ có ít dịch vụ hơn để tiết kiệm.
Trong năm 2026, California sẽ không cho người nhập cư trái phép ghi danh cho Medi-Cal nữa, tuy bị nhiều người cấp tiến và nhà hoạt động y tế phản đối.
Phân tích của thống đốc cho thấy có khoảng 522,000 người sẽ mất Medi-Cal trong tài khóa 2026-2027, rồi có thể tăng lên 1.8 triệu người trong tương lai. Chính quyền Newsom cho biết tiểu bang không có đủ tiền để cấp bảo hiểm cho những người mất điều kiện vì luật liên bang mới.
Một nghiệp đoàn kêu gọi đưa thuế tài sản, bắt các tỷ phú đóng thuế nhiều hơn, lên phiếu bầu cho cư dân quyết định. Thuế đó sẽ bù lại được số tiền $30 tỷ mà tiểu bang mất mỗi năm từ luật thuế với ngân sách mới của Tổng Thống Trump. Những người ủng hộ cho rằng một lần đánh thuế 5% có thể tạo ra $100 tỷ cho hệ thống y tế của California, và 10% của số tiền đó sẽ dành cho các trường công lập.
Tuy nhiên, ông Newsom đang chống lại đề nghị đang gây xôn xao ở Sacramento và Silicon Valley đó.
Đề nghị thuế đó có nhiều người phản đối. Hai nhà sáng lập của Google là Larry Page và Sergey Brin đưa nhiều doanh nghiệp ra khỏi California trong khi nhiều tập đoàn khác đe dọa bỏ ra khỏi tiểu bang. Các chuyên gia chiến lược của ông Newsom đang tìm cách đánh bại đề nghị đó trong các nghiệp đoàn đã thu được gần 900,000 chữ ký để đưa lên phiếu bầu vào Tháng Mười Một.
Ông Newsom, một người từng nhiều lần chống đối đánh thuế người giàu có, nói với Politico, đang đích thân kêu gọi những người ủng hộ thuế đó bỏ đi đề nghị vì sợ những tập đoàn lớn sẽ ra khỏi California. Ông cũng từng có quan hệ cá nhân lâu năm với các tập đoàn công nghệ sẽ bị đánh thuế, nên muốn giữ họ, vì họ sẽ là những mạnh thường quân nếu ông muốn tranh cử tổng thống sau khi mãn nhiệm thống đốc.
Kể cả những người cấp tiến từng thúc đẩy ông Newsom kiếm thêm lợi nhuận để củng cố Medi-Cal cũng không muốn đánh thuế người giàu có, và đa số chỉ đợi rồi theo dõi tình hình. Họ không chỉ trích sự chống đối của thống đốc, có thể là suy nghĩ ông sẽ sẵn sàng tìm cách khác để có tiền cho y tế.
Ông Izzy Gardon, phát ngôn viên của Thống Đốc Newsom, không bình luận về việc ông sẽ cân nhắc các đề nghị về thuế khác.
Các nhà hoạt động về y tế cho biết họ sẽ đấu tranh để Quốc Hội California ưu tiên hàng đầu cho việc thay thế trợ cấp liên bang. Các nhà lập pháp cấp tiến, dẫn đầu nỗ lực chống đối đề nghị cắt giảm của ông Newsom, cũng cho hay họ sẽ giúp đỡ những nhà hoạt động.
Dân Biểu Mia Bonta, chủ tịch Y Tế Hạ Viện, đề nghị tiểu bang nên đánh thuế những tập đoàn trả lương cho nhân viên thấp đến mức họ cần nhờ chính phủ cấp bảo hiểm. Tuy nhiên, bà chưa đưa ra dự luật nào, và các nhà hoạt động đang hy vọng có nhiều cách hơn. (TL) [kn]
