GIA LAI, Việt Nam (NV) – Không tìm được “tiếng nói chung” về việc mua bán giữa nông dân và thương lái dù đã nhận “cọc” tiền tỷ, 500 sào dưa hấu ở xã Ia Mơ, tỉnh Gia Lai, đến kỳ thu hoạch bị bỏ phế hư thối, cho trâu bò tới ăn.
Ghi nhận của báo Pháp Luật TP.HCM hôm 25 Tháng Hai, hàng trăm tấn dưa hấu ngoài đồng ở xã Ia Mơ quá thời gian thu hoạch bị thối rữa, khô héo, nhiều quả nặng từ 4-6 kg trở thành thức ăn cho trâu bò, chim chuột.
Ông Lâm Văn Sáu ở xã Tây Sơn, chủ ruộng dưa, cho biết hồi Tháng Mười Một, 2025, ông cùng người thân thuê gần 25 hécta đất (khoảng 500 sào) tại xã Ia Mơ với giá 21 triệu đồng ($803)/hécta để trồng dưa hấu bán Tết.
Trong lúc trồng, bà Trần Thị Nhung ở xã Hoài Nhơn, tỉnh Gia Lai, đại diện cho nhóm thương lái đến thương lượng và chốt hợp đồng mua trọn ruộng dưa với “giá không bớt” là 17 triệu đồng ($650)/sào (500 mét vuông) và chuyển tiền đặt cọc trước 7.5 tỷ đồng ($287,062) cho tổng giá trị cả ruộng dưa là 8.5 tỷ đồng ($325,337).
Theo ước tính ban đầu, mỗi sào có năng suất 2.5 tấn thì diện tích 500 sào sẽ thu hoạch khoảng 1,250 tấn dưa hấu.
Thế nhưng, một tháng sau khi ký hợp đồng, phía bên mua phát hiện lượng dưa trên thực tế không đạt yêu cầu, chỉ khoảng 500 kg/sào, nghĩa là năng suất chỉ đạt 20%, thấp hơn nhiều so với lúc ước lượng ban đầu.
“Thời điểm cam kết, dưa mới ra nụ, chưa có trái và nhà vườn cam kết dưa có năng suất 2.5 tấn/sào, nhưng thực tế chỉ khoảng 500 kg/sào,” bà Nhung cho biết.
Bên mua yêu cầu thay đổi lại hình thức mua bán từ “mua nguyên lô” sang “mua theo kg” trên thực tế.
Thế nhưng, yêu cầu trên không được nhóm nông dân trồng dưa chấp nhận.
“Khi phát hiện sự việc không đúng, chúng tôi đã nhiều lần liên hệ để thương lượng nhưng phía nhà vườn không hợp tác,” bà Nhung nói thêm.
Đến Tháng Giêng, 2026, khi dưa hấu đến kỳ thu hoạch, hai bên vẫn chưa thống nhất phương án mua bán, trong khi phía chủ ruộng dưa đã nhận tiền rồi nên họ cứ bỏ mặc dưa chín rục ngoài ruộng, còn thương lái cũng không tới thu hoạch khiến hàng trăm tấn dưa bị bỏ lại ngoài đồng, hư hỏng.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, phó chủ tịch xã Ia Mơ, cho biết: “Thấy hàng trăm tấn dưa hấu không thu hoạch, bị vứt đầy đồng như vậy thì rất là tiếc. Do số tiền rất lớn, liên quan hợp đồng mua bán nên chúng tôi đã hướng dẫn khởi kiện ra tòa giải quyết.”
Theo bà Nhung, để làm chứng cứ về sau, bà đã yêu cầu đơn vị hữu trách lập vi bằng sự việc.
“Giờ không còn thương lượng gì nữa rồi, chúng tôi đã làm đơn khởi kiện gửi lên tòa giải quyết,” bà Nhung nói. (Tr.N) [kn]
