MOSCOW, Nga (NV) – Tổng Thống Vladimir Putin dùng lễ duyệt binh Ngày Chiến Thắng tại Quảng Trường Đỏ để tuyên bố niềm tin vào chiến thắng ở Ukraine, nhưng quang cảnh Moscow năm nay lại cho thấy một thực tế khác đó là điện Kremlin phải tổ chức ngày lễ quan trọng nhất trong tình trạng an ninh siết chặt, quy mô thu nhỏ, thiếu vắng xe tăng, hỏa tiễn và khí tài hạng nặng vì nỗi lo sợ Ukraine dùng drone đánh vào thủ đô Nga, AP loan tin.
Lễ duyệt binh kỷ niệm 81 năm ngày Liên Xô đánh bại Đức Quốc Xã diễn ra hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm, trong bối cảnh cuộc chiến Ukraine bước sang năm thứ năm. Tổng Thống Putin, người đã cầm quyền hơn một phần tư thế kỷ, từ lâu biến Ngày Chiến Thắng thành sân khấu lớn nhất để biểu dương sức mạnh quân sự, khơi dậy lòng yêu nước, và gắn cuộc chiến hiện nay với ký ức “Chiến Tranh Vệ Quốc Vĩ Đại” của Nga. Nhưng năm nay, chính sân khấu đó bị thu nhỏ một cách rõ rệt.
Điểm thay đổi gây chú ý nhất là lễ duyệt binh không có xe tăng, hỏa tiễn và các loại vũ khí hạng nặng khác, ngoại trừ màn bay qua bầu trời Moscow của chiến đấu cơ. Đây là một sự khác thường lớn, vì kể từ năm 2008, các cuộc duyệt binh Ngày Chiến Thắng tại Quảng Trường Đỏ hầu như năm nào cũng phô diễn nhiều khí tài hạng nặng, từ xe bọc thép đến hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa có thể mang đầu đạn nguyên tử.
Giới chức Nga giải thích việc thay đổi hình thức duyệt binh bằng “tình hình tác chiến hiện nay” và nói các biện pháp an ninh bổ sung được áp dụng để đối phó nguy cơ Ukraine tấn công. Truyền hình nhà nước Nga cũng đưa ra cách giải thích rằng các loại vũ khí hạng nặng cần thiết hơn trên chiến trường Ukraine. Nhưng dù được trình bày bằng ngôn ngữ an ninh hay quân sự, thực tế không che dấu được tình cảnh Moscow không còn đủ tự tin để tổ chức một cuộc phô diễn quân lực như trước ngay tại trung tâm quyền lực ông Putin.
Nỗi lo lớn nhất của Nga là các máy bay không người lái (drone) của Ukraine. Ông Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, trước đó mỉa mai rằng giới chức Nga “sợ drone có thể vo ve trên Quảng Trường Đỏ” vào ngày 9 Tháng Năm. Sau tuyên bố của Tổng Thống Donald Trump về một lệnh ngừng bắn ba ngày do Mỹ làm trung gian, ông Zelensky còn ký một sắc lệnh mang tính chế giễu là “tạm thời đặt Quảng Trường Đỏ ngoài phạm vi tấn công của Ukraine để ‘cho phép’ Nga tổ chức lễ Ngày Chiến Thắng.” Phát ngôn viên điện Kremlin Dmitry Peskov gọi việc này là một “trò đùa ngớ ngẩn” nhưng các biện pháp an ninh đang diễn ra tại Moscow cho thấy điện Kremlin không hề xem nguy cơ drone tấn công là chuyện khôi hài.
Nhà chức trách Moscow hạn chế toàn bộ truy cập internet di động và dịch vụ tin nhắn trong thủ đô, viện dẫn nhu cầu bảo đảm an toàn công cộng. Đây không chỉ là một biện pháp kiểm soát thông tin. Trong bối cảnh kỹ thuật drone hiện đại có thể tận dụng tín hiệu, dữ liệu và hệ thống định vị dân sự, việc hạn chế mạng di động cũng phản ánh nỗi lo lắng cụ thể nếu xảy ra đúng lúc ông Putin đứng trên lễ đài xảy ra một vụ tấn công, dù nhỏ, có thể biến ngày phô trương quyền lực thành một cú đánh biểu tượng vào uy tín của điện Kremlin.
Ukraine phát triển mạnh năng lực drone tầm xa vượt xa giai đoạn trước năm 2022. Các đòn tấn công bằng drone của Kiev có thể vươn tới mục tiêu cách hơn 1,000 cây số sâu vào bên trong lãnh thổ Nga, nhắm vào cơ sở năng lượng, nhà máy sản xuất và kho quân sự. Điều này làm thay đổi bản chất chiến tranh trước việc Nga vẫn có kho hỏa tiễn, xe tăng, phi cơ và vũ khí nguyên tử, nhưng một thiết bị bay không người lái rẻ hơn rất nhiều cũng đủ buộc Moscow phải thay đổi cách tổ chức ngày lễ quân sự quan trọng nhất của mình.
Một số lãnh đạo ngoại quốc đến dự hoặc tham gia các hoạt động tại Moscow, trong đó có lãnh đạo Belarus, Kazakhstan, Uzbekistan, Lào và Malaysia. Ông Robert Fico, thủ tướng Slovakia, đến Moscow và gặp Putin, nhưng không dự lễ duyệt binh tại Quảng Trường Đỏ. Thủ Tướng Friedrich Merz của Đức chỉ trích chuyến đi của ông Fico, nói “rất tiếc” và sẽ thảo luận với nhà lãnh đạo Slovakia về việc này.
Ngoài ra, sự xuất hiện của binh sĩ Bắc Hàn trong lễ duyệt binh cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là lần đầu tiên binh sĩ Bắc Hàn tham gia cuộc duyệt binh tại Moscow, được xem là lời tri ân Bình Nhưỡng đưa quân tham chiến bên cạnh quân Nga để đối đầu với Ukraine. Trong một buổi lễ vốn được thiết kế để khẳng định sức mạnh độc lập của nước Nga, sự có mặt của Bắc Hàn lại nhắc đến một thực tế khác đó là Moscow đang cần thêm đồng minh, thiếu nhân lực, và cần thêm quân viện trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Về mặt chính trị, Ngày Chiến Thắng vẫn là một trong những biểu tượng mạnh nhất của bản sắc Nga. Liên Xô mất khoảng 27 triệu người trong cuộc chiến 1941-1945 và ký ức đó vẫn là điểm đồng thuận hiếm hoi trong lịch sử đầy chia rẽ của Nga. Tổng Thống Putin hiểu rõ sức mạnh của ký ức này và nhiều lần sử dụng để nối kết cuộc chiến Ukraine với câu chuyện chống phát xít, bảo vệ tổ quốc Nga và chống lại phương Tây.
Trong bài diễn văn tại buổi lễ, Tổng Thống Putin tiếp tục khẳng định tinh thần chiến thắng. Ông ca ngợi binh sĩ Nga đang chiến đấu tại Ukraine, nói họ đối mặt với “một lực lượng hiếu chiến được trang bị và hậu thuẫn bởi toàn bộ khối NATO,” đồng thời tuyên bố: “Chiến thắng đã luôn và sẽ luôn thuộc về chúng ta.” Chủ nhân điện Kremlin nói chìa khóa thành công của Nga là “sức mạnh đạo đức, lòng can đảm và dũng khí, sự đoàn kết và khả năng chịu đựng mọi thứ, vượt qua mọi thử thách.”
Tuy nhiên, sự vắng mặt của khí tài quân sự khổng lồ khiến thông điệp huy hoàng của nhà lãnh đạo Nga vơi đi sức nặng. Trong nhiều năm, hình ảnh xe tăng lăn qua Quảng Trường Đỏ và hỏa tiễn khổng lồ đi ngang lễ đài là cách điện Kremlin nói với người dân Nga và thế giới rằng Moscow luôn là một cường quốc quân sự không thể bị thách thức. Tuy nhiên, lần này, những khoảng trống trong cuộc duyệt binh bộc lộ sự sáo rỗng trong bài diễn văn của ông Putin. (MPL)
