ORANGE COUNTY, California (NV) – Dân Mỹ vừa phải gánh chịu giá xăng tăng mạnh, nay lại đối mặt thêm một áp lực mới từ chợ búa và siêu thị: giá thực phẩm có thể tiếp tục leo thang trong những tháng tới, Bloomberg đưa tin ngày 27 Tháng Năm.
Thời tiết bất lợi, thuế quan, đàn bò giảm mạnh, chiến sự Iran, giá phân bón tăng và nguy cơ El Niño đang cùng lúc đẩy chi phí thực phẩm lên cao. Các kinh tế gia cảnh báo áp lực này có thể kéo dài sang năm 2027.
Bộ Nông Nghiệp Mỹ (USDA) dự báo giá thực phẩm bán tại chợ và siêu thị sẽ tăng 3.2% trong năm nay, theo một báo cáo công bố hôm Thứ Sáu. Tuy nhiên, ông Ricky Volpe, giáo sư kinh doanh nông nghiệp tại California Polytechnic State University, cho rằng mức tăng có thể cao hơn, từ 4% đến 4.5%.
“Năm nay sẽ là một năm đầy khó khăn,” ông Volpe nói. “Giá thực phẩm sẽ ngày càng cao hơn so với khả năng chi trả của nhiều người, và người tiêu dùng nên chuẩn bị cho điều đó.”
Áp lực giá thực phẩm tăng xuất hiện ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tháng Mười Một, khiến chi phí sinh hoạt trở thành vấn đề chính trị nổi bật. Giá xăng có thể giảm nhanh nếu thị trường năng lượng hạ nhiệt, nhưng giá thực phẩm thường khó giảm ngay. Lý do là nguồn cung cho mùa Thu phụ thuộc vào những quyết định gieo trồng mà nông dân đưa ra từ mùa Xuân.
Nhiều người tiêu dùng bắt đầu thắt chặt chi tiêu. Ông James Giese, 62 tuổi, sống một mình tại Madison, Wisconsin, cho biết ông giảm mua thực phẩm chế biến sẵn và thịt. Ông còn tiết kiệm khoản chợ búa bằng cách thử trồng khoai tây trong sân sau nhà.
“Tôi rất lo,” ông nói. “Tôi nghĩ mình thuộc tầng lớp trung lưu, nhưng mọi thứ từ đây bắt đầu siết lại rồi.”
Giá cà chua cũng tăng 33% trong hai tháng qua. Hai trận bão mùa Đông gây thiệt hại nặng tại Florida đúng cao điểm mùa trồng trọt, trong khi lượng cà chua nhập từ Mexico giảm sau khi chính quyền Trump áp thuế nhập cảng.
Nắng nóng và hạn hán tại miền Tây và miền Trung Mỹ có thể tiếp tục đẩy giá thực phẩm lên. California chiếm gần một nửa doanh thu rau củ hằng năm của Mỹ, và ba phần tư doanh thu trái cây và hạt. Tuy nhiên, lượng tuyết tích tụ tại Sierra Nevada năm nay chỉ bằng 23% mức thông thường tính đến giữa Tháng Tư, làm tăng lo ngại về nguồn nước tưới.
Hạn hán cũng lan rộng tại vùng trồng lúa mì của Mỹ. Trung Tâm Giảm Thiểu Hạn Hán Quốc Gia tại University of Nebraska-Lincoln (NDMC) cho biết, tính đến ngày 19 Tháng Năm, 70% sản lượng lúa mì mùa Đông của Mỹ nằm trong khu vực hạn hán, cùng với 25% sản lượng bắp.
Các nhà dự báo cho rằng El Niño có thể xuất hiện vào Tháng Tám, với khả năng trở thành một đợt mạnh bất thường và kéo dài sang năm 2027. El Niño có thể làm cho California có mưa nhiều hơn, nhưng cũng có thể gây hạn hán tại nhiều vùng trồng lúa gạo, cà phê, ca cao và các nông sản khác ngoài nước Mỹ.
Chiến sự Iran cũng gây cú sốc lớn cho thị trường phân bón toàn cầu, vì Trung Đông là nguồn cung quan trọng của nhiều nguyên liệu đầu vào. Theo chỉ số Green Markets (GM) tại Bắc Mỹ, giá phân bón tăng 20% kể từ khi chiến sự bắt đầu. Điều này có thể khiến giá thực phẩm tăng thêm vào mùa thu hoạch. Nếu nông dân giảm lượng phân bón sử dụng, cây trồng cũng dễ bị thiệt hại hơn trước nắng nóng, hạn hán, hoặc lũ lụt.
Giá nhiên liệu cao cũng sẽ đẩy giá thực phẩm tăng lên. Nông dân phải trả nhiều hơn cho dầu diesel chạy máy kéo, các công ty vận chuyển tốn thêm chi phí xe tải, còn chi phí cho bao bì nhựa làm từ dầu mỏ cũng đắt hơn.
Các chuỗi siêu thị lớn đang cố kìm giá. Tổng giám đốc Kroger cho biết công ty chuẩn bị đẩy mạnh các chương trình giảm giá để cạnh tranh với Walmart, một tập đoàn luôn nỗ lực giữ giá thấp trong năm qua.
Dù tốc độ lạm phát thực phẩm đã chậm lại, thời gian qua, người tiêu dùng quá mệt mỏi vì hóa đơn đi chợ vẫn tăng. Ông Andrew Harig, phó chủ tịch Hiệp Hội Công Nghiệp Thực Phẩm (FMI), nói nhiều người vẫn so hóa đơn hiện nay với thời trước COVID-19, vào năm 2019 hoặc đầu năm 2020, và thấy mình đang phải trả tiền cao hơn rất nhiều.
“Họ đang cảm nhận rất rõ gánh nặng đó,” ông nói. (T.C.) [dt]
