TIRANA, Albania (NV) – “Ivanka, go home,” “Không thể bán rẻ Albania,” và “Huỷ ngay dự án” đang trở thành những khẩu hiệu chính trong làn sóng biểu tình tại Tirana, thủ đô Albania, chống lại một dự án xây khu du lịch ven biển có liên hệ với ông Jared Kushner, con rể Tổng Thống Donald Trump, và vợ là Ivanka Trump, theo nhật báo Times of Israel cho hay hôm Thứ Tư, 3 Tháng Sáu.
Hàng ngàn người Albania xuống đường tại thủ đô Tirana, yêu cầu chính phủ ngăn chặn dự án xây khu resort xa xỉ có liên hệ với ông Kushner. Người biểu tình nói dự án này không chỉ đe dọa môi trường, mà còn đặt ra câu hỏi về tham nhũng, minh bạch, quyền sở hữu đất đai, và ảnh hưởng của gia đình Trump trong một quốc gia nhỏ đang tìm đường vào Liên Minh Châu Âu.
Dự án bao gồm việc xây dựng các khu khách sạn trên đảo Sazan, một hòn đảo không người ở từng là căn cứ quân sự bí mật thời cộng sản, và tại khu vực ven biển được bảo vệ Vjosa-Narta, thuộc cộng đồng người Zvernec ở miền nam Albania. Theo kế hoạch mà Kushner từng trình bày hai năm trước, đảo Sazan được biến thành một điểm du lịch xa xỉ, với tổng giá trị phát triển được ước tính khoảng 1.4 tỷ euro, tức khoảng $1.2 tỷ, trong khi các khách sạn cao cấp cũng được dự kiến xây tại Zvernec.
Kế hoạch phát triển này còn liên quan đến vùng Narta Lagoon, một khu bảo tồn động vật hoang dã và là một trong những khu vực đa dạng sinh học quan trọng nhất của Albania. Đây là điểm dừng của nhiều loài chim di trú dọc bờ biển Adriatic, trong đó có hồng hạc và bồ nông.
Khẩu hiệu “Ivanka, go home” cho thấy sự phản đối đã vượt ra ngoài một tranh chấp xây dựng thông thường. Đối với nhiều người Albania, Ivanka Trump và Jared Kushner không chỉ là các nhà đầu tư ngoại quốc. Họ là biểu tượng của một kiểu quyền lực quốc tế, nơi quan hệ gia đình, quyền lực chính trị và tiền đầu tư tư nhân có thể cùng bước vào những vùng đất nhạy cảm mà người dân địa phương cho rằng lẽ ra phải được bảo vệ.
Cuộc biểu tình tại Tirana diễn ra sau một cuộc tụ tập ban đầu tại Zvernec hôm Thứ Bảy, nơi hàng chục người, gồm các nhà hoạt động môi trường, phản đối việc dựng hàng rào kẽm gai chặn đường xuống bãi biển. Theo Times of Israel dẫn AFP, nhân viên an ninh tư nhân đã tấn công và làm bị thương một số người biểu tình, khiến giới chức phải đình chỉ một số cảnh sát viên và thu hồi giấy phép của hai công ty an ninh tư nhân.
Hôm Thứ Ba, văn phòng công tố đặc biệt chống tham nhũng và tội phạm có tổ chức của Albania, gọi tắt là SPAK, cho biết đã mở điều tra về nguồn tiền được dùng để mua quyền sở hữu đất và việc bán lại cho các nhà đầu tư. Đây là chi tiết quan trọng, vì các tranh chấp đất đai và câu hỏi về tư hữu hóa từ lâu đã là một vấn đề nhạy cảm tại Albania, quốc gia thoát khỏi chế độ cộng sản năm 1991.
Chính phủ của Thủ Tướng Edi Rama bảo vệ dự án, nói rằng đây là cơ hội lớn để Albania bước vào thị trường du lịch cao cấp và thu hút đầu tư ngoại quốc. Ông Rama nói Albania không nên sợ một dự án “phi thường,” và tuyên bố không có cơ hội nào để khoản đầu tư này bị dừng lại chừng nào ông còn tại chức. Tuy nhiên, chính lời bảo vệ cứng rắn đó càng làm người biểu tình nghi ngờ rằng dự án đã được bảo kê chính trị từ cấp cao nhất. Hôm Thứ Ba, Thủ Tướng Rama đề nghị người biểu tình chọn một phái đoàn khoảng 20 người để đối thoại về giải pháp, nhưng người biểu tình bác bỏ đề nghị này và thông báo sẽ tiếp tục tụ tập.
Vấn đề càng nhạy cảm hơn vì ông Kushner không phải chỉ là một nhà đầu tư bình thường. Trong nhiệm kỳ của Tổng Thống Trump, ông con rể này từng là cố vấn cao cấp tại Tòa Bạch Ốc và có vai trò lớn trong chính sách Trung Đông. Trong bối cảnh hiện nay, khi ông Trump tiếp tục dùng các nhân vật thân tín và gia đình trong các hồ sơ quốc tế, những dự án đầu tư nước ngoài của ông Kushner trở thành câu hỏi về mâu thuẫn quyền lợi: Đâu là quyền lợi công nước Mỹ , đâu là quyền lợi tư của gia đình Trump?
Công ty đầu tư Affinity Partners của ông Kushner được hậu thuẫn phần lớn bằng nguồn tài trợ từ chính phủ Saudi Arabia. Khi một người có nguồn vốn từ Saudi Arabia, có liên hệ gia đình trực tiếp với tổng thống Mỹ, lại được cấp quy chế nhà đầu tư đặc biệt tại Albania, sự nghi ngờ của công chúng không phải là điều khó hiểu.
Vụ Albania cũng gợi lại một dự án khác của “rể quý” Kushner tại Serbia. Hãng tin AP cho biết tại Serbia, quốc hội nước này từng thông qua một đạo luật đặc biệt để mở đường cho một khu siêu thị xa xỉ tại Belgrade do công ty có liên hệ với ông Kushner tài trợ. Sau đó, công tố viên chống tội phạm có tổ chức truy tố bốn người, gồm một bộ trưởng chính phủ, với cáo buộc lạm quyền và làm giả tài liệu để hỗ trợ dự án; công ty của ông Kushner sau đó rút khỏi kế hoạch.
“Ivanka, go home” là khẩu hiệu đánh thẳng vào biểu tượng gia đình Trump. Người biểu tình không chỉ phản đối Ivanka Trump với tư cách một cá nhân. Họ phản đối hình ảnh một gia đình quyền lực từ nước Mỹ bước vào Albania bằng con đường đầu tư xa xỉ, trong khi người dân địa phương lo sợ mất bãi biển, mất khu bảo tồn, mất tiếng nói, và cuối cùng mất luôn quyền quyết định về đất nước mình.
Điều châm biếm là Tổng Thống Trump thường dùng ngôn ngữ chống “xã hội chủ nghĩa” trong chính trị Mỹ, nhưng dự án của gia đình ông lại được một chính phủ do Đảng Xã Hội tại Albania ủng hộ mạnh mẽ. Khi nói về ý thức hệ, họ có thể chống nhau trên diễn đàn nhưng khi nói về đất vàng ven biển và đầu tư tỷ đô, ý thức hệ bỗng trở nên “rất mềm” giống như chuyện xây sân golf ở Hưng Yên. (MPL)
