SACRAMENTO, California (NV) – Khoảng 40% lớp học trong hệ thống đại học cộng đồng (community college) California hiện được dạy qua hình thức online, theo CalMatters hôm 27 Tháng Năm.
Dù các trường mở lại lớp trực tiếp từ sau đại dịch COVID 19, các lớp online vẫn chiếm một phần lớn trong hệ thống, khiến nhiều sinh viên tiếp tục học từ bàn ăn ở nhà, phòng ngủ, hoặc quán cà phê thay vì trong lớp học.
Hình thức này mở thêm cơ hội cho người đi làm, phụ huynh, và người chăm sóc gia đình, những người khó theo lịch học cố định tại trường. Tuy nhiên, với nhiều sinh viên, sự linh hoạt này đi kèm cảm giác cô đơn, thiếu tương tác, khó tập trung, và khó nhận hỗ trợ kịp thời khi gặp trở ngại trong học tập.
Hệ thống đại học cộng đồng California phục vụ hơn 2 triệu sinh viên, lớn nhất trong hệ thống giáo dục đại học Mỹ, với quy mô gấp khoảng 60 lần số sinh viên bậc cử nhân của đại học UC Berkeley. Tuy nhiên, nếu đi quanh một khuôn viên trường đại học cộng đồng hiện nay, không dễ cảm nhận được quy mô ấy.
Từ sau đại dịch COVID 19, tiệm ăn và các quán cà phê gần trường vắng hơn, ít sinh viên ngồi ngoài sân trường hơn, và những bãi cỏ xanh tốt hơn vì lượng người qua lại giảm. Dù lớp học trực tiếp mở lại, nhiều sinh viên vẫn học từ bàn ăn trong nhà. Theo bà Melissa Villarin, phát ngôn viên Văn Phòng Điều Hành Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, khoảng 40% lớp học trong hệ thống này hiện diễn ra dưới hình thức online.
Các trường đại học cộng đồng ở California phần lớn nhận ngân sách theo số sinh viên ghi danh. Vì vậy, khi sinh viên chọn lớp online, các trường có thêm động lực mở rộng hình thức học này.
Với nhiều sinh viên và giáo sư, lớp online có ưu điểm rõ ràng là dễ tiếp cận hơn các hình thức tổ chức lớp khác. Người có con nhỏ, người làm việc toàn thời gian, hoặc người phải chăm sóc gia đình, có thể tiếp tục đi học mà không bị bó buộc vào thời khóa biểu cố định.
Lý do này cũng góp phần giải thích vì sao các hệ thống đại học công lập như University of California và California State University vẫn mở thêm nhiều lớp online so với trước đại dịch, dù tỉ lệ này vẫn thấp hơn đáng kể so với các trường đại học cộng đồng.
Mặt trái của giáo dục online cũng dễ dàng được nhận ra. Sinh viên và giáo sư nói đến tình trạng thiếu gắn kết, cảm giác cô đơn, bài giảng xa cách, và sức cám dỗ của việc gạt cửa sổ Zoom sang một bên để bấm vào nội dung khác.
Trong những lớp online mà phần lớn sinh viên tắt camera, bot, và các nhóm lừa đảo đang là vấn đề nổi lên trong toàn hệ thống. Những kẻ lừa đảo dùng AI (trí tuệ nhân tạo) và các thuật toán phức tạp để giả danh sinh viên thật, nộp bài, và chiếm đoạt khoản trợ cấp tài chính dành cho sinh viên. Ngay cả sinh viên thật cũng dùng AI để làm bài tập online, trong khi một số giảng viên lại dùng AI để chấm điểm bài tập.
Trường hợp cô Lupe Archundia, sinh viên San Joaquin Delta College ở Stockton, cho thấy rõ mặt trái đó. Trong lớp học kinh tế vi mô của cô, toàn bộ bài giảng đều được thu sẵn, có bài cũ hơn 10 năm trước. Giáo sư còn đưa sẵn đáp án bài kiểm tra trước khi sinh viên làm bài, trong khi toàn bộ kiểm tra ở dạng trắc nghiệm và do máy chấm.
“Tôi là một phụ nữ 39 tuổi,” cô Archundia nói. “Tôi không phải vừa học xong trung học rồi muốn có sẵn đáp án dễ dàng.”
Cô Archundia có hai con và làm thư ký toàn thời gian cho một công ty. Buổi tối, cô học tại bàn ăn ở nhà, kê thêm vài thùng giấy để có thể đứng học. Cô muốn lấy bằng cử nhân nhằm có thêm cơ hội thăng tiến trong công việc.
Ban đầu, cô dành khoảng ba giờ để học trước mỗi bài kiểm tra ngắn. Nhưng khi phát hiện đáp án có sẵn, cô bắt đầu học lơ là hơn. Cô nói vẫn chưa nắm chắc một số khái niệm, trong đó có “elasticity,” tức độ co giãn trong kinh tế học, dù đạt điểm cao trong bài thi online.
Các nghiên cứu hiện nay chưa đưa ra kết luận dứt khoát về phẩm chất giáo dục online. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy sinh viên thường đạt kết quả thấp hơn trong lớp online so với lớp trực tiếp, dù khoảng cách này đang thu hẹp. Bà Di Xu, giáo sư tại Khoa Giáo Dục đại học UC Irvine, nói lớp online cũng giúp sinh viên vừa đi học vừa giữ việc làm, qua đó có thêm cơ hội hoàn tất bằng cấp về lâu dài.
Ông Alex Breitler, phát ngôn viên của Delta College, nói các lớp online mở rộng cơ hội vào đại học cho người đi làm, phụ huynh, người chăm sóc gia đình, và những sinh viên phải cân bằng việc học với nhiều trách nhiệm khác trong đời sống. Theo ông, nếu không có lựa chọn online, nhiều người khó tiếp tục con đường học vấn.
Tuy vậy, bà Xu cho rằng lớp online đòi hỏi sinh viên phải có khả năng tự học và quản lý thời gian rất cao. Trong lớp trực tiếp, sự tương tác thường diễn ra tự nhiên. Với lớp online, nhất là lớp học không theo giờ cố định, cơ hội tương tác phải được đưa sẵn vào thiết kế môn học. Nếu thiếu phần này, sinh viên rất dễ cảm thấy cô đơn.
Phần lớn lớp online tại các trường đại học cộng đồng California không học theo giờ cố định. Bài giảng thường được thu sẵn, sinh viên tự xem và làm bài theo lịch học riêng.
Việc thiếu hỗ trợ cá nhân cũng là một trở ngại. Cô Archundia muốn đổi ngành từ quản trị kinh doanh sang Anh Ngữ vì mơ ước trở thành nhà văn. Hồi Tháng Tư, khi cô liên lạc với cố vấn học tập để hỏi về các lớp cần chọn, lịch hẹn gần nhất cách đó khoảng ba tuần. Đến nay, cô vẫn chưa tìm được giờ hẹn phù hợp với lịch làm việc.
Ông Breitler thừa nhận lịch cố vấn tại trường thường kín trước nhiều tuần vì nhu cầu học online cao. Ông nói Delta College đang cố gắng thử một số cách mới, ví dụ như cho sinh viên gửi câu hỏi online và mở giờ tư vấn tự do, không cần hẹn trước.
Không riêng Delta College, nhiều sinh viên ở các trường khác cũng gặp khó khăn tương tự. Bà Cyndi Cunningham ghi danh tại Palomar College ở San Marcos năm 2022, sau khi đại dịch khiến công việc bán lẻ lâu năm của bà trở nên bấp bênh. Lần đầu vào đại học, bà học phần lớn các môn đại cương và nhập môn online, nhưng khó tập trung và quản lý thời gian.
“Mỗi học kỳ tôi chỉ học được một lớp trực tiếp, không phải vì tôi không muốn học tại lớp, mà vì tôi không tìm được lớp,” bà Cunningham nói. “Tôi cảm thấy như mình không học được gì, chỉ làm cho xong từng việc.”
Bà Cunningham sau đó chuyển lên đại học Cal State San Marcos, theo học ngành nghiên cứu sắc tộc và dự tính trở thành giáo viên trung học.
Theo bà, việc trao đổi trực tiếp với bạn học khác hẳn chuyện viết vài dòng trên bảng thảo luận online. Càng học lên, bà càng nhận ra các lớp online khiến mình bị thiệt thòi hơn.
Các lớp ngoại ngữ là một mối lo riêng. Bà Julia Simon, giáo sư tiếng Pháp tại đại học UC Davis và là chủ tịch một nhóm chuyên trách về ngoại ngữ của trường, nói các lớp này thường cần sĩ số nhỏ, gặp nhau thường xuyên, và cho sinh viên nhiều cơ hội luyện nói.
Trong bối cảnh ngân sách bị siết chặt, các trường đại học cộng đồng gần UC Davis và cả hệ thống UC đều mở rộng lớp ngoại ngữ online, vì mô hình này cho phép mở lớp với quy mô lớn hơn. Sacramento City College, chẳng hạn, dự kiến mở bốn lớp tiếng Pháp vào mùa Thu năm nay. Cả bốn lớp đều online và hoàn toàn không học theo giờ cố định.
Theo bà Simon, sinh viên học ngoại ngữ online thường thiếu cơ hội luyện nói và bỏ lỡ những bài học văn hóa quan trọng. Khi các sinh viên này vào UC Davis, nhiều em chưa đủ nền tảng, nhưng nhà trường không thể buộc các em học lại những môn từng hoàn tất.
Bà Simon nói bà đang tính mở các lớp hội thoại, gần như một hình thức học bổ trợ căn bản.
Từ sau đại dịch, các nhà lập pháp và giới chức giáo dục California chi hàng triệu đô la để cải thiện giáo dục online. Tiểu bang cũng ban hành quy định mới nhằm khuyến khích thêm tương tác giữa giảng viên và sinh viên.
Khắp California, nhiều giảng viên thường xuyên được huấn luyện về cách dạy online. Các trường cũng thuê thêm nhân viên hỗ trợ thiết kế môn học online và sắp xếp lớp.
Tuy vậy, khảo sát năm 2024 của RP Group cho thấy trong số giảng viên từng dạy ít nhất một lớp online, đa số họ vẫn thích dạy trực tiếp hơn.
Bà Tina Rocha, 55 tuổi, sinh viên San Joaquin Delta College, có kinh nghiệm tích cực hơn trong một lớp viết sáng tạo online. Bà bắt đầu học năm 2024, sau khi hồi phục qua ba cơn đột quỵ liên tiếp vào năm 2020.
Do tình trạng khuyết tật, đôi khi bà cần giảng viên nhắc nộp bài. Có lúc bà cũng xin điều chỉnh để tránh một số tiếng động hoặc ánh sáng làm rối thị giác và khiến cơ thể bà co giật. Bà nói giáo sư lớp viết sáng tạo của bà thấu hiểu và hỗ trợ tốt. Với bà, giáo dục online có thể là một lựa chọn “tuyệt vời.”
Nhưng chính kinh nghiệm của bà Rocha cũng cho thấy phẩm chất của lớp online tùy thuộc rất nhiều vào từng giảng viên.
Lớp phim online của bà trong học kỳ này kém hơn nhiều so với lớp viết sáng tạo. Sau lưng giáo sư có một đèn lava, phản chiếu những hoa văn sặc sỡ lên trần nhà. Khi bà Rocha xin tắt đèn vì ánh sáng và hoa văn đó làm bà có phản ứng khó chịu về thị giác, giáo sư nói với bà là có thử tắt nhưng không được, rồi không giải thích gì thêm.
Để tránh bị ảnh hưởng, mỗi khi giáo sư bắt đầu nói, bà Rocha phải dán một tờ giấy ghi chú lên màn hình.
“Mọi chuyện tùy thuộc vào từng giáo sư,” bà Rocha nói. (T.C.) [đ.d.]
