SACRAMENTO, California (NV) – Chính phủ liên bang dự trù mở rộng trợ cấp tài chính cho sinh viên theo học các khóa đào tạo nghề ngắn hạn từ ngày 1 Tháng Bảy.
Tuy nhiên, sinh viên của tiểu bang California có thể phải chờ đến mùa Thu này mới nhận được tiền. Lý do là vì California chưa kịp hoàn tất các thủ tục cần thiết, từ xét duyệt điều kiện chương trình, lập thỏa thuận với các trường, đến việc chuyển tiền trợ cấp cho sinh viên, theo báo mạng CalMatters hôm Thứ Năm, 11 Tháng Sáu.
Hỗ trợ tài chính liên bang từ lâu là một trụ cột của hệ thống đại học và đại học cộng đồng ở Mỹ. Riêng tại California, mỗi năm nguồn tiền này đưa hàng tỷ đô la vào các chương trình cho sinh viên vay và trợ cấp học phí. Mùa Hè này, Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ dự tính mở rộng chương trình trợ cấp Pell cho sinh viên ghi danh vào các khóa đào tạo nghề ngắn hạn, một thay đổi có thể giúp nhiều người học nhanh một nghề để đi làm.
Tuy nhiên, California chưa sẵn sàng.
Để mở một chương trình trợ cấp mới, California phải thiết lập lại nhiều thủ tục từ xét duyệt hồ sơ, kiểm tra điều kiện, theo dõi dữ liệu, cho đến việc chuyển tiền cho sinh viên tại cả cấp tiểu bang lẫn cấp trường. Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California, cơ quan phụ trách việc này, cho biết họ cần thêm nhân lực và thời gian. Bà Daisy Gonzales, giám đốc điều hành ủy ban, nhiều lần nói tại các buổi điều trần của tiểu bang và trong cuộc phỏng vấn với CalMatters rằng dù chương trình liên bang có thể khởi động từ ngày 1 Tháng Bảy, khoản tiền trợ cấp khó đến tay sinh viên ngay, mà có thể chậm vài tuần hoặc vài tháng.
Theo bà Gonzales, hệ thống trợ cấp tài chính rất phức tạp, trong khi California chưa có đủ nền tảng hành chính để điều hành một chương trình mới theo lịch trình quá gấp của chính phủ liên bang.
Khoản tiền mới này thường được gọi là trợ cấp Pell ngắn hạn, hoặc trợ cấp Pell cho lực lượng lao động. Đây là phần mở rộng của chương trình Pell Grant của liên bang, được biết đến từ hàng chục năm qua vì cấp hàng chục ngàn đô la cho mỗi sinh viên thu nhập thấp để đóng học phí và trang trải chi phí sinh hoạt.
Trước đây, sinh viên theo học các khóa nghề ngắn hạn không đủ điều kiện nhận trợ cấp sinh viên liên bang. Với thay đổi mới, sinh viên theo học các chương trình như cơ khí xe hơi, kỹ thuật thông tin, hoặc những ngành nghề thực hành khác, có thể nhận tiền trợ cấp. Phần lớn các khóa học này kéo dài khoảng 10 tuần. Cả trường công lẫn trường tư đều có thể tham gia nếu đáp ứng điều kiện. Mức trợ cấp trung bình dự kiến vào khoảng $1,000 đến $3,000 cho mỗi sinh viên, dù các chi tiết cuối cùng vẫn chưa hoàn tất.
Chương trình Pell ngắn hạn ra đời trong bối cảnh cả hai đảng đều muốn giáo dục đại học và đại học cộng đồng gắn chặt hơn với thị trường lao động. Mục tiêu là giúp sinh viên học nhanh một nghề, sớm đi làm, và đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của các ngành đang thiếu nhân lực.
Tuy nhiên, kinh nghiệm trước đây cho thấy tiền công đưa vào các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn không phải lúc nào cũng đem lại kết quả tốt cho người học.
Những ghi nhận trước đây tại California cho thấy ngân sách liên bang dành cho đào tạo nghề ngắn hạn từng được các trung tâm việc làm dùng để hỗ trợ người lớn có thu nhập thấp hoặc thất nghiệp ghi danh vào các trường tư vì lợi nhuận. Hàng ngàn đô la tiền thuế được chuyển cho các trường này để đào tạo tài xế xe tải và phụ tá điều dưỡng, trong khi đây là hai nghề thường có mức lương thấp, điều kiện làm việc nặng nhọc, hoặc tỉ lệ nghỉ việc cao.
Một số trường tư vì lợi nhuận vẫn tuyển sinh trong lúc đang bị điều tra về nhiều vi phạm. Riêng với các trường dạy lái xe tải, tình trạng giám sát lỏng lẻo là vấn đề đáng chú ý. Trong khi đó, một số phụ tá điều dưỡng sau khi tốt nghiệp kiếm chưa tới $30,000 một năm.
Vì những lo ngại đó, chương trình Pell ngắn hạn lần này đi kèm các quy định liên bang chặt chẽ hơn. Một chương trình đào tạo muốn được nhận trợ cấp phải chứng minh sinh viên tốt nghiệp có việc làm trong ngành đang cần nhân lực và kiếm được công việc có mức lương cao hơn mức được xem là nghèo đối với liên bang. Trường đào tạo tham gia chương trình cũng phải được xác minh là đủ điều kiện. Riêng California đang xem xét luật tiểu bang để hạn chế bớt những chương trình có thể nhận khoản trợ cấp này.
Tuy vậy, việc xác định quy mô của chương trình là không đơn giản. Cả tiểu bang lẫn chính phủ liên bang hiện chưa theo dõi đầy đủ các khóa đào tạo nghề ngắn hạn, nên chưa rõ California có bao nhiêu chương trình đủ điều kiện và bao nhiêu sinh viên có thể được hưởng lợi ích. Các chuyên gia cho rằng sinh viên đại học cộng đồng có thể là nhóm nhận trợ cấp chính, vì 116 trường đại học cộng đồng của California đang có nhiều khóa học ngắn hạn trong các ngành kỹ thuật, y tế, công nghệ, và an toàn công cộng. Văn Phòng Viện Trưởng Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California cho biết còn quá sớm để đưa ra con số ước tính.
Bà Gonzales dẫn chương trình Cal Grant C như một căn cứ so sánh gần nhất. Đây là chương trình trợ cấp của California dành cho sinh viên theo học các chương trình nghề kéo dài ít nhất 15 tuần. Năm nay, khoảng 225,000 sinh viên có thể đủ điều kiện xét Cal Grant C. Tuy nhiên, ngân sách của Cal Grant C nhỏ hơn nhiều so với chương trình Pell ngắn hạn mới. Trong khi Pell ngắn hạn có thể đưa hàng tỉ đô la ngân sách liên bang vào các khóa đào tạo nghề, Cal Grant C hiện chỉ phục vụ chưa tới 7,800 sinh viên mỗi năm.
Các khoản đầu tư cho đào tạo nghề có hiệu quả không?
Ở phía Nam San Diego County, nhiều sinh viên đại học cộng đồng dù làm toàn thời gian vẫn không đủ trang trải chi phí sinh hoạt, ông Mark Sanchez, viện trưởng Southwestern College ở Chula Vista, cho biết. Một số sinh viên, kể cả công dân Hoa Kỳ, phải sống qua lại hai bên biên giới. Họ ở Tijuana, Mexico, vì tiền nhà rẻ hơn, rồi mỗi ngày phải băng qua biên giới vào Mỹ đi học, do không kham nổi đời sống đắt đỏ tại California.
Ông Sanchez ủng hộ chương trình Pell ngắn hạn vì cho rằng khoản trợ cấp này có thể giúp sinh viên học nghề nhanh hơn và tìm được việc lương cao hơn. Theo ước tính của Southwestern College, khoảng 1,500 sinh viên của trường có thể đủ điều kiện nhận trợ cấp trong khoảng 50 chương trình khác nhau, từ âm nhạc đến kế toán.
Để sinh viên được nhận trợ cấp, các trường phải phối hợp với tiểu bang và chính phủ liên bang để chứng minh ít nhất 70% sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình này có việc làm, đồng thời mức lương của họ phải cao hơn mức nghèo do liên bang quy định. Nhưng việc chứng minh điều đó không dễ. Dữ liệu về việc làm và thu nhập của sinh viên sau khi tốt nghiệp còn rời rạc, khó theo dõi, và trong một số trường hợp chưa được thu thập đầy đủ, bà Su Jin Jez, tổng giám đốc California Competes, một tổ chức bất vụ lợi về giáo dục, cho biết.
Theo bà Jez, dữ liệu tiểu bang có thể cho biết một người tốt nghiệp đại học đang làm cho một học khu và kiếm bao nhiêu tiền, nhưng không cho biết người đó làm công việc gì trong học khu, chẳng hạn giáo viên, thư ký, luật sư hay lao công. “Tiểu bang của chúng ta chi hàng tỉ đô la để gắn giáo dục đại học với lực lượng lao động, nhưng lại không có cách tốt nhất để hiểu những khoản đầu tư đó có đem lại kết quả hay không,” bà nói.
California Competes đang bảo trợ hai dự luật tại Quốc Hội California trong năm nay. Một dự luật do Thượng Nghị Sĩ Christopher Cabaldon, Dân Chủ ở Napa, đưa ra, yêu cầu các cơ quan lao động của tiểu bang thu thập thêm dữ liệu. Dự luật còn lại do Dân Biểu Jacqui Irwin (Dân Chủ-Thousand Oaks) soạn thảo, nhằm quy định chương trình nào được tham gia trợ cấp Pell ngắn hạn. Dân Biểu Juan Alanis, Cộng Hòa ở Modesto, là đồng tác giả dự luật của bà Irwin, và được The Institute for College Access & Success cùng bảo trợ.
Riêng Văn Phòng Thống Đốc California cũng soạn một dự luật khẩn cấp, trong đó đưa ra một bộ quy định riêng cho chương trình Pell ngắn hạn mới. Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California không thể chính thức ủng hộ hay phản đối các dự luật, nhưng bà Gonzales công khai khen dự luật của Dân Biểu Irwin và phê bình hướng đề nghị của Văn Phòng Thống Đốc, cho rằng cách làm này “có nguy cơ tạo ra một hệ thống rời rạc.”
Tránh lặp lại một thất bại cũ
California từng có một bài học không vui trong đại dịch COVID 19. Khi đó, Thống Đốc Gavin Newsom và Quốc Hội California lập Chương Trình Việc Làm Gắn Với Ngành Học, với mục tiêu cấp hàng triệu đô la cho sinh viên đang đi làm, giúp họ tìm được công việc liên quan đến ngành học của mình.
Theo bà Gonzales, khi ấy là phó viện trưởng hệ thống đại học cộng đồng California, chương trình này không đạt kết quả như mong muốn. Ngân sách chỉ cấp một lần, trong khi chương trình chỉ có ba năm để chứng minh hiệu quả. Điều thiếu nhất, theo bà, là đào tạo nhân sự và hỗ trợ kỹ thuật cho các trường.
“Không thể chỉ đưa ra một công cụ mới rồi nói sinh viên hãy nộp đơn,” bà nói.
Đến cuối thời hạn ba năm, số sinh viên nộp đơn rất ít, và các nhà lập pháp tiểu bang quyết định cắt chương trình. Bà Nicole Kangas, phát ngôn viên Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California, cho rằng chương trình này là một kinh nghiệm đáng lưu ý khi California chuẩn bị triển khai trợ cấp Pell ngắn hạn.
Phần mở rộng của chương trình Pell được Quốc Hội liên bang phê chuẩn từ mùa Hè năm ngoái, nhưng Bộ Giáo Dục Hoa Kỳ chỉ hoàn tất quy định vào tháng trước. Như vậy, các tiểu bang có chưa tới hai tháng để chuẩn bị trước ngày khởi động 1 Tháng Bảy. Tại California, giới chức tiểu bang và các trường vẫn còn nhiều việc phải làm, từ hoàn tất quy định pháp lý, chuẩn bị thủ tục hành chính, đến lập thỏa thuận riêng giữa tiểu bang với từng học khu đại học cộng đồng và đại học.
Bà Gonzales cho biết khi Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California lập các thỏa thuận tương tự với các đại học cho chương trình “Middle Class Scholarship,” cấp học bổng cho sinh viên có thu nhập thấp hoặc thuộc giới trung lưu, mỗi hợp đồng dài từ 60 đến 120 trang và mất khoảng chín tháng mới hoàn tất.
“Chúng tôi thật sự bị trễ,” bà nói, đồng thời cho biết nhiều tiểu bang khác thông qua luật liên quan đến chương trình này. Theo bà, một số quy định mới, như dự luật của Dân Biểu Jacqui Irwin, có thể giúp California có cơ hội bắt kịp.
Với ông Sanchez, khó khăn không chỉ nằm ở thủ tục hành chính. Ngay cả khi khoản trợ cấp Pell ngắn hạn đã sẵn sàng, Southwestern College vẫn phải báo cho sinh viên hiện tại và những người có thể ghi danh biết về khoản tiền này, rồi hướng dẫn họ nộp đơn.
Đây không phải việc dễ. Phần lớn sinh viên đại học cộng đồng gặp khó khăn tài chính, trong đó có cả sinh viên không có chỗ ở ổn định. Tuy vậy, nhiều người không biết mình có thể xin trợ cấp, ngại nộp đơn, hoặc nộp hồ sơ thiếu giấy tờ. Năm ngoái, chưa tới một nửa sinh viên đại học cộng đồng nộp đơn xin hỗ trợ tài chính, và dữ liệu tiểu bang cho thấy số người thật sự nhận được khoản trợ cấp này còn thấp hơn. (T.C.) [đ.d.]
