CHICAGO, Illinois (NV) – Lễ khai mạc Thư Viện Tổng Thống Obama tại Chicago hôm Thứ Năm khiến biến nơi đây thành một cuộc hội tụ hiếm có của chính trị, âm nhạc, điện ảnh, truyền hình, thể thao và văn hóa Mỹ, với sự hiện diện của hàng loạt nghệ sĩ thượng thặng từng định hình đời sống tinh thần và văn hoá của nước Mỹ nhiều thập niên qua.
Theo nhận định của nhật báo Chicago Tribune ngày Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, khu vực quanh trung tâm mới của cựu Tổng Thống Barack Obama được bảo vệ nghiêm ngặt bằng các chốt kiểm soát, rào chắn bê tông, hàng rào cao và đoàn xe SUV chống đạn. Lý do không chỉ vì ông bà Barack và Michelle Obama có mặt, mà còn vì danh sách khách mời và nghệ sĩ biểu diễn gần như một đại hội tinh hoa của văn hóa đại chúng Mỹ.
Các danh ca từ Bono và The Edge của U2, Stevie Wonder, Bruce Springsteen, Questlove, John Legend, Marc Anthony, Eddie Vedder, Christina Aguilera, Jennifer Hudson, Common, The Roots và nhiều nghệ sĩ khác đến Chicago để tham dự hoặc biểu diễn. Bên cạnh họ là những tên tuổi lớn của điện ảnh, truyền hình và văn hóa đại chúng như Oprah Winfrey, Tom Hanks, Steven Spielberg, George Lucas, Stephen Colbert, David Letterman, Tyler Perry, Dave Chappelle, Conan O’Brien, LL Cool J, Mark Hamill, Jon Batiste, Quinta Brunson và Gabrielle Union.
Nhật báo USA Today ghi nhận buổi khai mạc, diễn ra một ngày trước lễ Juneteenth, lễ vinh danh người Mỹ gốc Phi Châu, quy tụ nhiều huyền thoại Hollywood và các ngôi sao giải trí hàng đầu, nhiều người trong số đó là bạn của gia đình Obama. Ngoài giới nghệ sĩ, buổi lễ còn có sự hiện diện của các cựu Tổng Thống Joe Biden, George W. Bush và Bill Clinton, cùng các cựu đệ nhất phu nhân.
Sự kiện không chỉ là lễ mở cửa một công trình mang tên một cựu tổng thống mà giống một màn trình diễn của ký ức Mỹ hiện đại với âm nhạc tranh đấu dân quyền, văn hóa Chicago, chính trị dân chủ, nghệ thuật đại chúng và sức hút cá nhân của cựu Tổng Thống Obama.
Ban nhạc The Roots mở màn bằng ca khúc “Get Up, Stand Up” của nhạc sĩ Bob Marley, một bài hát mang tinh thần phản kháng và đứng lên vì quyền con người. Ca sĩ Jennifer Hudson, người lớn lên tại Englewood, hát quốc ca. Ca sĩ Christina Aguilera hát “What a Wonderful World.” Ca sĩ John Legend tưởng nhớ ca nhạc sĩ Donny Hathaway, một biểu tượng âm nhạc của South Side.
Phần kết lại càng đậm tính biểu tượng. Sau bài phát biểu của ông Obama, “ông chủ nhạc rock” Bruce Springsteen đàn guitar và hát “Land of Hope and Dreams,” rồi giới thiệu danh ca Stevie Wonder. Rồi ca sĩ Wonder trình bày “All I Do,” sau đó chuyển sang “Signed, Sealed, Delivered,” ca khúc gắn liền với ông Obama, trước khi kết thúc bằng màn jam “Higher Ground” cùng các ca sĩ Springsteen, Eddie Vedder, Jennifer Hudson, Common, John Legend và The Roots.
Thư Viện Tổng Thống Obama nằm trên khuôn viên rộng 19 mẫu ở khu South Side của Chicago, gồm một chi nhánh Chicago Public Library, sân chơi, đồi trượt tuyết, quán cà phê, nhà hàng, trung tâm thể thao, không gian cộng đồng và bảo tàng có bán vé. Nhật báo USA Today cho biết trung tâm này được vận hành tư nhân, không thuộc hệ thống thư viện tổng thống của National Archives and Records Administration.
Nhưng điều gây chú ý nhất không chỉ là kiến trúc hay quy mô cơ sở vật chất mà là sự hiện diện tự nguyện của những nghệ sĩ hàng đầu. Những người như các siêu sao Oprah, Springsteen, Spielberg, Hanks, Wonder, Bono, Colbert hay Letterman không cần đến đây để xin ân huệ chính trị. Họ không phải những người sống bằng cách phủ phục trước quyền lực. Tất cả những người này đều đã có sự nghiệp, tài sản, danh tiếng và vị trí văn hóa độc lập. Họ đến vì cựu Tổng Thống Obama, người vẫn đại diện cho một loại uy tín mà nhiều chính trị gia sau khi rời chức không còn giữ được như uy tín đạo đức, trí tuệ, văn hóa và biểu tượng.
Những điểm này khiến lễ khai mạc Thư Viện Tổng Thống Obama vượt khỏi một sự kiện xã giao. Một thập niên sau khi rời Tòa Bạch Ốc, ông Obama vẫn có khả năng quy tụ một “A-list” thật sự của nước Mỹ. Nhật báo Chicago Tribune viết rằng Obama vẫn có thể kéo được dàn sao hạng A. Câu đó không chỉ nói về danh bạ điện thoại của một cựu tổng thống nhưng nói về tầm vóc của ông trong trí tưởng tượng văn hóa Mỹ.
Trong đời sống xã hội dân chủ, các nghệ sĩ thường là thành phần khó kiểm soát bởi vì đây là những người có khuynh hướng phóng khoáng, hoài nghi quyền lực, chống sự thô bạo của chính trị và nhạy cảm với biểu tượng. Chính vì vậy, sự hiện diện của họ tại Thư Viện Tổng Thống Obama có ý nghĩa như một cuộc bỏ phiếu văn hóa. Họ không bỏ phiếu bằng lá phiếu, mà bằng sự có mặt, tiếng hát, câu nói đùa, bộ vest màu tan của Colbert và Letterman, và bằng việc đặt tài năng của mình bên cạnh di sản Obama.
Tổng Thống Obama thu hút nghệ sĩ bằng sự kính trọng, ông không cần gắn tên mình lên Kennedy Center để chứng minh mình có ảnh hưởng trên văn hoá và nghệ thuật của nước Mỹ. Một trung tâm mang tên ông mở cửa tại Chicago, thế là các nghệ sĩ tự đáp lại lời mời và dành thời giờ đến tham dự.
Ở Chicago, các nghệ sĩ đến hát về hy vọng, tự do, đất nước, ký ức và tương lai. Ở Washington, trung tâm Kennedy Center từng chứng kiến những chiếc ghế trống, những chương trình bị hủy và những nghệ sĩ không muốn tên tuổi mình dính vào một biểu tượng bị chính trị hóa.
Ông Obama có thể không còn quyền lực tổng thống nhưng vẫn giữ được một thứ quyền lực khó mua hơn đó là sự kính trọng một cách tự nguyện. Đó là quyền lực mà những nghệ sĩ hiểu rất rõ, vì không đến từ sắc lệnh, ngân sách hay chức vụ, mà đến từ cảm hứng. Không một thể ép những “tượng đài nghệ thuật” như Stevie Wonder, Bruce Springsteen, Oprah Winfrey, Tom Hanks hay Steven Spielberg đến dự và đặt tài năng của họ vào một sự kiện chính trị của một người đã lùi vào hậu trường.
Chính ở điểm đó, Ựu Tổng Thống Obama thắng bằng tầm vóc, bằng những tiếng hát thượng thặng trên sân khấu.
Và trong lịch sử văn hóa Mỹ, tiếng hát sống lâu hơn các khẩu hiệu. (MPL) [dt]
