ORANGE COUNTY, California (NV) – Quốc Hội Hoa Kỳ hôm Thứ Ba, 23 Tháng Sáu, thông qua gói luật nhà ở tham vọng nhất kể từ thập niên 1980, với hơn 50 điều khoản nhằm giúp việc xây nhà dễ hơn và cải thiện triển vọng mua nhà của người dân, theo Wall Street Journal.
Hạ Viện thông qua dự luật, có tên Đạo Luật 21st Century ROAD to Housing, với tỷ lệ 358-32, sau khi Thượng Viện phê chuẩn với tỷ lệ 85-5 một ngày trước đó. Dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ lưỡng đảng, phản ứng của giới xây dựng và phát triển địa ốc vẫn khá dè dặt.
Lý do là dự luật chưa đưa thêm nguồn tài trợ mới cho các dự án nhà ở giá rẻ. Dự luật cũng ra đời trong lúc ngành xây dựng còn chịu nhiều sức ép kinh tế, từ lãi suất vay mua nhà cao đến chi phí xây dựng và vật liệu tăng.
Quan trọng hơn, dự luật cho thấy giới hạn của chính phủ liên bang trong nỗ lực tăng nguồn cung nhà ở. Quốc Hội không có thẩm quyền trực tiếp thay đổi các quy định phân vùng và quy chuẩn xây dựng tại địa phương, trong khi đây lại là những yếu tố quyết định loại nhà nào được phép xây tại Mỹ. Những quy định này đã làm chậm việc xây dựng nhà mới trong nhiều thập niên.
Sau nhiều năm bị kẹt vì thủ tục địa phương, các nhà xây dựng lo rằng luật mới của Quốc Hội cũng có thể gặp trở ngại tương tự khi được triển khai tại các thành phố và thị trấn.
Ông Ed Brady, chủ tịch kiêm CEO của Home Builders Institute, nói rằng mọi nội dung trong dự luật đều phải được thực hiện ở cấp tiểu bang và địa phương. Theo ông, sẽ phải cần thời gian để các thay đổi này thật sự biến thành hành động ở cấp dưới.
Dù vậy, nhiều kinh tế gia về nhà ở cho rằng dự luật vẫn có ý nghĩa, ít nhất là một bước đi đúng hướng, và phát ra một tín hiệu chính sách phù hợp.
Dự luật bao gồm các biện pháp nhằm đẩy nhanh đánh giá môi trường liên bang cho một số dự án nhà ở, gỡ bỏ hạn chế đối với nhà tiền chế, và gắn nguồn tài trợ liên bang dành cho các thành phố với kết quả xây dựng nhà ở.
Ông Aaron Pechota, phó chủ tịch điều hành phụ trách phát triển của NRP Group, cho biết một số phần trong dự luật có thể tạo ra khác biệt. Chẳng hạn, việc nới lỏng hạn chế đối với khoản đầu tư của ngân hàng vào các dự án phúc lợi công cộng, bao gồm nhà ở giá rẻ, có thể hỗ trợ thêm cho nguồn cung. Ông cũng nói việc giảm bớt một số thủ tục đánh giá môi trường của liên bang có thể rút ngắn vài tháng trong quá trình phê duyệt một số dự án.
Tuy nhiên, ông Pechota ví dự luật này như món khai vị, “chưa đủ để no và chưa phải một bữa ăn hoàn chỉnh.”
Bất kỳ chính sách nhà ở nào cũng phải đối mặt với thực tế chi phí sinh hoạt tại Mỹ vẫn cao sau giai đoạn lạm phát lịch sử thời đại dịch. Nhà ở hiện là một trong những áp lực lớn nhất trong ngân sách của cử tri.
Theo Trung Tâm Nghiên Cứu Nhà Ở Chung của Harvard University, giá nhà cũ hiện gần gấp năm lần thu nhập trung vị (median), cao hơn nhiều so với thập niên 1990. Doanh số nhà cũ cũng đang mắc kẹt trong một trong những giai đoạn yếu nhất từ nhiều thập niên qua.
Đầu năm nay, Tổng Thống Donald Trump đưa ra một loạt đề xuất về nhà ở, trong đó có lệnh cấm các tổ chức đầu tư lớn mua nhà. Nội dung này được đưa vào Đạo Luật 21st Century ROAD to Housing. Các nghị sĩ cũng đưa thêm nhiều ý tưởng chính sách khác, biến dự luật này thành một cách để giới dân cử chứng minh với cử tri rằng họ đang tìm kiếm giải pháp cho một trong những gánh nặng lớn nhất của ngân sách gia đình.
Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Elizabeth Warren, của Massachusetts, người cùng Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Tim Scott, của South Carolina, dẫn dắt dự luật, nói đảng Dân Chủ đã nói nhiều về khả năng chi trả trong thời gian dài, và ROAD to Housing là một cách thể hiện điều đó.
Lần gần nhất Quốc Hội Hoa Kỳ có hành động lớn về nhà ở là năm 1986, khi thông qua chương trình Tín Dụng Thuế Nhà Ở Thu Nhập Thấp. Chương trình này sau đó trở thành công cụ nền tảng giúp các nhà phát triển xây nhà ở giá rẻ, và đã tài trợ khoảng bốn triệu căn cho thuê giá rẻ.
Gói luật mới không kèm khoản chi tiêu mới, nhờ vậy dễ nhận được ủng hộ từ cả hai đảng hơn. Bà Warren nói nhiều quy định làm nhà ở đắt đỏ có thể được cải cách mà không cần ngân sách liên bang. Ví dụ, việc bỏ yêu cầu nhà tiền chế phải có khung gầm kim loại có thể giúp tiết kiệm đến $10,000 cho mỗi căn, theo một số ước tính.
Một số địa phương đã đi trước Quốc Hội. Montana, California và New York đã nới rộng hơn các quy định từng hạn chế nguồn cung nhà ở. Một số nhà phát triển hy vọng luật liên bang mới này sẽ phát đi tín hiệu mạnh hơn, thúc đẩy thêm cải cách ở cấp tiểu bang và địa phương.
Các kinh tế gia sẽ theo dõi cách mà các thành phố và thị trấn phản ứng với gói luật này: phần nào được áp dụng, phần nào bị bỏ qua, và liệu các biện pháp khuyến khích lẫn ràng buộc trong luật có thật sự tạo ra thay đổi trong thực tế hay không. (Ng.Tr)[T.C.]
