Trúc Phương/Người Việt
Việc Liên Đoàn Túc Cầu Hoa Kỳ chi hàng triệu đô la để thuê Mauricio Pochettino vào năm 2024 cho đến giờ là đáng tiền đáng của. Nếu có ai đủ khả năng vực dậy đội tuyển túc cầu nam Hoa Kỳ (USMNT) trong chưa đầy hai năm và ngăn chặn nguy cơ người Mỹ “muối mặt” ngay trên sân nhà thì người đó không ai khác là huấn luyện viên Pochettino.
Mơ và mơ lớn
Mauricio Pochettino từng là cầu thủ nhà nghề. Thời còn tung hoành sân cỏ, ông thi đấu tại các giải túc cầu chuyên nghiệp hàng đầu ở Tây Ban Nha và Pháp, từng khoác áo đội tuyển quốc gia Argentina dự FIFA World Cup 2002.
Trên cương vị huấn luyện viên, Pochettino dẫn dắt nhiều câu lạc bộ danh tiếng nhất nhì châu Âu trong đó có Tottenham Hotspur, Paris Saint-Germain, Chelsea. Dưới trướng ông có không ít ngôi sao hàng đầu thế giới như Harry Kane, Lionel Messi và Kylian Mbappé. Pochettino đến Mỹ với bảng thành tích như vậy.
Cũng bởi thành tích trên, Pochettino bị dè bỉu khi nhận lời làm huấn luyện viên USMNT, ở một xứ mà người ta gọi túc cầu là “soccer” chứ không phải “football” và là nơi túc cầu không thể ngóc lên nổi để tạo nên cái gọi là “văn hóa túc cầu.”
Một số người nói Pochettino “hết thời” mới qua Mỹ. Những gì mà Pochettino va chạm sau đó cũng đúng như vậy. Trong cuộc phỏng vấn tờ The Athletic gần đây, Pochettino kể ông “đã quá ngây thơ khi ký hợp đồng”, bởi “thực tế còn tệ hơn nhiều so với những gì chúng tôi tưởng tượng.”
Có quá nhiều thứ Pochettino cần làm. Đầu tiên là mang đến… giấc mơ, rằng USMNT có thể làm được nhiều kỳ tích lớn nếu biết mơ lớn. Bản thân ông là người xây dựng cuộc đời mình dựa trên niềm tin rằng dám mơ lớn là cách để tạo cơ hội làm nên điều gì đó thật sự quan trọng.
Ông nói, “chúng ta nên mơ những giấc mơ không giới hạn. Đừng tự đặt ra giới hạn. Nếu tôi mơ được chạm vào Mặt Trăng, được đặt chân lên đó, có lẽ tôi sẽ đến rất gần Mặt Trăng. Còn nếu tôi chỉ mơ được đến gần nó thôi thì tôi sẽ mãi dậm chân tại chỗ trên Trái Đất.”
Từng đưa đội Tottenham Hotspur vào chung kết Champions League và dẫn dắt bộ ba siêu sao thế giới – Lionel Messi, Neymar và Kylian Mbappé – tại Paris Saint-Germain, Pochettino tin rằng USMNT có thể tiến xa nếu họ biết mơ lớn. Vấn đề đáng nói là Pochettino biết cách biến mơ thành thực.
Đập ra và xây lại
Với cơ cấu lỏng lẻo thâm căn cố đế trong USMNT, việc cần làm là phá bỏ một phần cấu trúc để xây dựng lại, tái thiết “nếp văn hóa” trong toàn bộ USMNT. Pochettino tin rằng không nguyên tắc hoặc phương pháp nào có thể mang hiệu quả nếu thiếu sự cam kết toàn diện từ mọi thành viên. Điều này tạo ra sự thay đổi lớn trong nhận thức các cầu thủ.
Trước đó, sự đố kỵ luôn tồn tại trong USMNT. Điều đáng lo ngại nhất, theo ông, là tâm lý tự mãn, đặc biệt với những người thường xuyên góp mặt trong đội hình chính của USMNT. Ban đầu, Pochettino rất bất ngờ khi nhận ra điều này. Ở nước của ông, Argentina, gần như không đội bóng nào chấp nhận lối suy nghĩ tương tự. Trong USMNT, một số cầu thủ luôn được ưu ái đến mức “bất khả xâm phạm,” trong khi một số khác mặc nhiên được xếp vào loại hạng hai.
Pochettino phá vỡ tất cả điều đó. Ông khuyến khích cạnh tranh tối đa. Không ai không có cơ hội và không ngôi sao nào được phép nghĩ họ luôn an toàn và không thể bị thay thế. Hơn mười đợt tập trung trong 18 tháng trước thềm World Cup, Pochettino thử nghiệm hơn 70 cầu thủ. Ông yêu cầu tất cả phải cạnh tranh công bằng, bất kể kinh nghiệm, thâm niên hay họ là “danh thủ” đang đá cho câu lạc bộ danh tiếng nào.
Giờ đây, các cầu thủ USMNT bắt đầu tôn trọng nhau. Họ biết điểm yếu cá nhân và điểm mạnh đồng nghiệp. Tiền vệ Tyler Adams thừa nhận: “Văn hóa đồng đội được cải thiện nhờ sự cạnh tranh. Việc đưa vào những cầu thủ mới và tạo ra sự cạnh tranh để bảo đảm không ai tự mãn là điều chúng tôi cần thực hiện. Đó là việc duy trì sự tôn trọng dành cho bất kỳ ai,… để ai cũng cảm thấy mình là một phần của đội… ”
Tiền đạo Folarin Balogun – “khẩu đại bác nòng đen” của USMNT – khẳng định những gì mà USMNT đạt được hoàn toàn nhờ công Pochettino. Balogun nói, “huấn luyện viên (Pochettino) mang lại cho chúng tôi một cấu trúc, một nền tảng và một bản sắc riêng.” Tiền đạo Timothy Weah nói thêm, cách tiếp cận của Pochettino tạo ra một diện mạo mới cho đội mỗi khi ra sân, “đó là sự gai góc, lì lợm đậm chất Nam Mỹ…”
Đó là về “văn hóa.” Liên quan phương pháp, Pochettino áp dụng chương trình tập luyện cực kỳ khắc nghiệt đến mức “tàn bạo.” Ông chịu ảnh hưởng của huấn luyện viên huyền thoại Marcelo Bielsa.
Mệnh danh “El Loco” (Gã Điên), Bielsa luôn bắt học trò tập với hai đội hình đấu nhau theo cách quyết liệt nhất có thể. Cả hai đều phải đá khốc liệt còn hơn thi đấu thật. Không có tiếng còi bắt lỗi, không đá phạt góc hay giải lao, tất cả nhằm vắt kiệt sức cầu thủ. Bielsa gọi bài tập hành xác này là “Murderball” (Quả Banh Tử thần). Thời gian làm huấn luyện viên tại Anh, Pochettino bắt đầu áp dụng triết lý khổ luyện của Bielsa. Với phương pháp trên, Pochettino đã đưa đội Tottenham lọt vào chung kết Champions League.
Tư duy chiến thuật cốt lõi là gì?
Về kỹ thuật – như được chuyên gia túc cầu Paul Tenorio thuật trên The Athletic, ý tưởng cốt lõi trong triết lý Pochettino là lối chơi dựa trên vị trí (positional game). Dù dẫn dắt các ngôi sao tại Paris Saint-Germain và Tottenham Hotspur, hay những cầu thủ trẻ trưởng thành từ lò đào tạo khiêm tốn hơn ở Southampton hay Espanyol, ông vẫn không đổi chiến thuật căn bản: làm chủ trận đấu bằng cách kiểm soát không gian và tạo ra ưu thế về quân số thông qua các vị trí trên sân.
Cần có sự tổ chức và cấu trúc đội hình tốt khi kiểm soát bóng thì mới có thể giành lại quyền kiểm soát sau khi mất bóng. Pochettino yêu cầu học trò gây áp lực quyết liệt trong ba giây đầu tiên ngay sau khi mất banh trước khi lùi về phòng ngự. Để làm được điều đó hiệu quả, họ cần phải đứng đúng vị trí. Tư duy này định hình mọi yêu cầu của Pochettino trên sân tập. Từ các buổi tập kép đến bài kiểm tra thể lực Gacon,… tất cả đều nhằm mục đích giúp đội bóng vận hành theo đúng triết lý trên.
Giữa lý thuyết và việc hiện thực hóa là khối lượng công việc khổng lồ. Nền tảng cho tất cả chính là khía cạnh thứ hai trong triết lý quản lý của Pochettino: mối quan hệ giữa ông và cầu thủ. Mọi lý thuyết chiến thuật sẽ trở nên vô nghĩa nếu Pochettino không thuyết phục được cầu thủ tin mình. Công việc của Pochettino – và cũng là điều ông đặc biệt tâm đắc – là mang lại tâm lý trong đó các cầu thủ cảm thấy họ là một phần của một tập thể gắn kết. Chính sợi dây liên kết về tinh thần đã thổi hồn vào lối chơi trên sân cỏ của USMNT 2026, khác với USMNT tại World Cup 2022.
Cuối cùng là việc tận dụng khoa học kỹ thuật. Để xây dựng quy trình huấn luyện giúp cầu thủ phát huy tối đa khả năng, trước hết cần có một cơ chế theo dõi. Các cầu thủ phải xét nghiệm nước bọt mỗi sáng trước khi ăn. Tiếp đó, nhóm chuyên gia y tế đo các chỉ số về tổn thương cơ, mức độ mệt mỏi và phản ứng hormone. Nhờ đó, họ có thể đánh giá mức độ sẵn sàng tập luyện và phát hiện sớm nguy cơ chấn thương. Điều này cho phép Pochettino đẩy cường độ tập luyện lên mức cao nhất, giúp cầu thủ luôn sẵn sàng cho lối chơi đòi hỏi thể lực sung mãn và khả năng pressing.
Nói đến khoa học kỹ thuật, không thể không kể kỹ thuật sóng não (brainwave technology). Đây là kỹ thuật dùng để tập sút luân lưu. Ai cũng biết đá luân lưu căng thẳng tột độ như thế nào. Tại World Cup 2026, ba đội đã bị “bức tử” bởi đá luân lưu (Đức, Hòa Lan và Úc – tính đến ngày 3 Tháng Bảy).
Từ Tháng Giêng, 2025, ban huấn luyện USMNT bắt đầu hợp tác với công ty Neuro11 của Đức để rèn thần kinh thép cho các cầu thủ. Một cách dễ hiểu, dữ liệu sóng não cho phép đo lường mức độ tập trung của cầu thủ và đánh giá phương pháp tiếp cận tối ưu cho một quả phạt đền. Thiết bị không chỉ đo sóng não mà còn tạo ra tiếng ồn căng thẳng náo loạn như trên sân banh. Khi tập với kỹ thuật sóng não, nếu cầu thủ nào không thể sút trúng bất kỳ vị trí tối ưu nào, họ bị loại khỏi đội hình đá luân lưu. Trong tay Pochettino, danh sách năm cầu thủ thần kinh thép đã có sẵn.
Điều “có sẵn” nữa, như đã biết, là băng rôn “Why not U.S.” mà Pochettino treo trong phòng huấn luyện viên. Tháng Mười Một, 2025, ý tưởng “Why not U.S.” lần đầu tiên được đưa ra trong một cuộc họp nội bộ USMNT, thời điểm mà Pochettino cảm thấy ông chưa nhận được sự đồng lòng và niềm tin tuyệt đối từ các cầu thủ.
Cùng với “Why not U.S.”, còn là những bảng viết tay của ông. Có câu ghi: “Tư duy đúng đắn có thể thay đổi cục diện trận đấu ngay cả khi nó chưa bắt đầu”. Một câu khác: “Khi mọi người tin tưởng nhau, những giấc mơ tưởng chừng bất khả sẽ thành hiện thực. Cảm ơn các bạn vì các bạn không chỉ là một đội túc cầu. Các bạn là một gia đình.” [kn]
