Trân Văn/Người Việt
Công An Đắk Lắk loan báo, đã phát giác 13 trường hợp đăng tải, chia sẻ những bài viết lợi dụng vụ án mà ông Hứa Hồng Hải là nạn nhân để “xuyên tạc, nói xấu đảng, nhà nước” trên mạng xã hội (Facebook, TikTok) và đã triệu tập chủ những danh khoản này đến “làm việc.” Sau đó những người được triệu tập đã tự nguyện gỡ bỏ thông tin, viết cam kết không tái phạm.
Trong vụ ông Hứa Hồng Hải bị bắn, Công An Đắk Lắk nhấn mạnh, đại ý: Một số thế lực thù địch, phản động đã bịa đặt, xuyên tạc bản chất vụ án, cố tình suy diễn vụ việc theo hướng mang động cơ chính trị hoặc quy kết chính quyền buông lỏng công tác bảo đảm an ninh, trật tự nhằm kích động dư luận, gây hoang mang trong nhân dân…
Nhận định như thế dường như là thêm một lần nói lấy được…
***
Cách nay khoảng một tuần, vào tối 2 Tháng Bảy, 2026, ông Hứa Hồng Hải, 47 tuổi, ngụ ở xã Ea Păl (tỉnh Đắk Lắk) bị bắn chết khi đang ngồi trước cửa một căn nhà ở phường Buôn Ma Thuột. Báo chí Việt Nam cho biết, ông Hải từng là cán bộ Cục Thuế Đắk Lắk. Năm 2007 từng bị bắt để điều tra về hành vi tống tiền doanh nghiệp, sau đó bị phạt ba năm tù vì “nhận hối lộ.” Mãn hạn tù, theo thời gian, ông Hải trở thành chủ một số công ty chuyên cung cấp dịch vụ chứng nhận-giám định và một công ty chuyên xuất cảng trái cây tươi.
Tuy nhiên, trên mạng xã hội, dường như không mấy người bày tỏ sự thương cảm về chuyện ông Hải bị bắn. Những người không biết ông Hải chỉ thắc mắc, vì lẽ gì hung thủ siết cò súng đến năm lần rồi mới bỏ đi. Còn những người biết ông Hải thì cung cấp thêm thông tin, nhận định về chuyện ông thao túng lĩnh vực kiểm định, chứng nhận trái cây, đặc biệt là sầu riêng, ở cả Đồng Bằng Sông Cửu Long, khu vực Đông Nam bộ, lẫn Tây Nguyên, có đủ diều kiện xuất cảng hay không, khiến nhiều nông dân và thương lái điêu đứng, thậm chí phá sản.
Không khó để tìm những thông tin như thế trên mạng xã hội nếu muốn biết thêm chi tiết. Ví dụ như trang facebook của Phương Ngô. Song chuyện không chỉ có thế. Trên một số trang facebook khác như trang của Trương Châu Hữu Danh, thiên hạ còn đề cập đến chuyện ông Hải vay mượn nhiều người nhưng không chịu trả và đặc biệt là hoàn toàn vô sự. Đáng chú ý là ông Danh còn đề cập đến một vụ lừa đảo xuyên biên giới làm tổn hại nghiêm trọng uy tín của doanh giới Việt nói riêng, cũng như Việt Nam nói chung.
Từ dữ liệu ban đầu do ông Danh cung cấp, người viết bài này đã thử tìm kiếm trên mạng và dễ dàng tìm ra hàng loạt thông tin hỗ trợ kiểm chứng. Chẳng hạn bài “Vietnamese PPE Scams – Used Gloves and Condoms” (Người Việt lừa đảo về trang bị y tế bảo vệ cá nhân – găng tay và bao cao su đã sử dụng) được tạp chí Corporate Wellness đăng vào năm 2021.
Bài viết vừa đề cập kể về đường dây lừa đảo trang bị y tế bảo vệ cá nhân (PPE) trong đại dịch COVID-19, do ông Hua Hong Hai, chủ tịch công ty “Super Antibacterial Mask Medical Material Production JSC” (gọi tắt là SAM/SAM Gloves) cầm đầu. Ông Hải đăng ký hai pháp nhân với FDA Mỹ, tự nhận có nhà máy sản xuất găng tay y tế nitrile đạt chuẩn nhưng thực tế không hề có dây chuyền sản xuất nào hoạt động tại các địa chỉ đăng ký. Với sự hỗ trợ của một cộng sự thường trú tại California, Hải dựng website, sử dụng đội ngũ môi giới địa phương, báo cáo kiểm định giả để dụ các công ty nước ngoài chuyển tiền đặt cọc quốc tế. Sau khi nhận tiền, ông Hải liên tục trì hoãn, hủy lịch kiểm tra hàng, rồi biến mất hoặc từ chối hoàn tiền.
Bài viết nhấn mạnh, tuy nạn nhân gồm nhiều công ty ở Mỹ, Singapore, Ba Lan, UAE, trong đó Horizon Max (UAE) nhận được lô hàng ghi là “nitrile gloves” nhưng bên trong là găng tay và bao cao su đã qua sử dụng, Asther Trading (Singapore) mất khoảng $600,000, Free Health (Mỹ) mất khoảng $2 triệu và nhiều nạn nhân đã nộp đơn tố cáo hình sự lên Bộ Tư Pháp Mỹ, đồng thời khởi kiện tại Việt Nam. Báo chí Việt Nam (Thanh Niên, Pháp Luật TV) cũng từng đưa tin về vụ nhập cảng găng tay đã sử dụng từ Trung Quốc liên quan đến “SAM Factory” vào năm 2020 nhưng ông Hải và SAM vẫn tiếp tục tìm cách lừa các công ty quốc tế mới, chưa hoàn trả tiền cho các nạn nhân.
Trong bài, Corporate Wellness Magazine đăng cả chứng minh nhân dân của ông Hải, Permanent Resident Card và bằng lái xe do California cấp cho cộng sự của ông Hải, một số ảnh về trụ sở của SAM, hàng hóa bị giới hữu trách Việt Nam kiểm tra, kèm ba video clip ghi lại cảnh ông Hải viết giấy xác nhận nợ, bị người ta đến tận văn phòng đòi nợ,…
Những bài có nội dung tương tự như vậy còn được đăng trên Medical Tourism Magazine (bài “International Scams and Schemes Disrupting Global Pandemic Efforts” – Các vụ lừa đảo và âm mưu quốc tế gây trở ngại cho nỗ lực ứng phó đại dịch toàn cầu). Undark – tạp chí điện tử do chương trình học bổng hỗ trợ báo chí khoa học của MIT (Massachusetts Institute of Technology – Học Viện Công Nghệ Massachusetts) tài trợ (bài “In a Rush to Supply PPE, U.S. Importers Were Scammed for Millions” – Trong nỗ lực gấp rút cung cấp PPE, các nhà nhập cảng Mỹ đã bị lừa hàng triệu đô la).
Thậm chí trong chuyên san Medicine Across Border (Y Học Xuyên Biên Giới), ở chuyên đề Exploration of grey zones (Khám phá các vùng xám) do Lund University (một trong những đại học hàng đầu thế giới về nghiên cứu chuyên sâu) xuất bản năm 2023, Việt Nam được nhận diện như một trong những quốc gia mà người ta cần phải cảnh giác vì cung cấp PPE không bảo đảm chất lượng (bài “Poor quality medical products in time of crisis” – Các sản phẩm y tế kém chất lượng trong thời điểm khủng hoảng, từ trang 83 đến trang 116).
Còn ở Việt Nam? Khi COVID-19 bùng phát, đã có một làn sóng nhập cảng găng tay, bao cao su đã dùng vào Việt Nam để tái chế, có thể tìm thấy rất nhiều thông tin liên quan đến chuyện này từ Internet. Riêng với SAM, ngày 9 Tháng Chín, 2020, Tuổi Trẻ loan báo, Công An Long An đã tạm giữ 248,000 găng tay y tế không rõ nguồn gốc, xuất xứ từ công ty Super Antibacterial Mask nằm trong khu công nghiệp Long Hậu, huyện Cần Giuộc.
Ngày 3 Tháng Mười Hai, 2020, VietNamNet loan báo Cảnh Sát Bảo Vệ Môi Trường của Công An TP.HCM và Cục Hải quan TP.HCM phát giác hai lô hàng, một của công ty Saigon Trading Group (trụ sở ở Bình Thạnh), một của công ty Super Antibacterial Mask (SAM – trụ sở ở quận 7) nhập hơn 40 tấn găng tay đã dùng từ Trung Quốc và Malaysia. Ngày 5 Tháng Mười Hai, 2020, Thanh Niên đăng bài điều tra, xác định, Saigon Trading Group là “công ty ma,” còn giám đốc của SAM thì kêu oan, cho rằng chỉ là nạn nhân, không biết đối tác Malaysia gửi găng tay đã dùng. Thanh Niên cho biết thêm là hồi Tháng Tám, 2020, Công An TP.HCM từng thu giữ hơn 100 tấn găng tay đã dùng nhưng chưa làm rõ được nguồn gốc.
Ngày 2 Tháng Mười Một, 2021, tờ Tiền Phong đưa tin Hải Quan khởi tố vụ buôn lậu găng tay đã dùng do SAM nhập từ Malaysia và giao cho Công An TP.HCM tiếp tục điều tra nhưng chưa thể tìm ra thông tin về kết quả xử lý. Cũng cần lưu ý, các cơ quan bảo vệ pháp luật Việt Nam đã có lần thẳng tay trừng trị chuyện hứa cung cấp trang bị y tế bảo vệ cá nhân rồi chiếm đoạt tiền của đối tác ngoại quốc (Tháng Ba, 2022, lãnh đạo công ty She Medical bị khởi tố vì hứa cung cấp găng tay y tế rồi chiếm đoạt $1.78 triệu của công ty Homes ở Nhật) nhưng chưa thể tìm thấy tin tương tự về SAM.
***
Cho đến giờ, vẫn chưa hiểu vì sao ông Hải có thể rũ bỏ trách nhiệm hình sự trong vụ SAM nhập cảng găng tay, bao cao su đã dùng từ Malaysia, cũng như ông vô sự trong việc bị một số đối tác tố cáo đã lừa gạt, chiếm đoạt tiền của họ? Không phải tự nhiên mà một số người liên tưởng và đem trường hợp của ông Hải ra so sánh với trường hợp ông Nguyễn Văn Bảo Trung (tài xế xe vận tải vi phạm luật giao thông, cán chết một nữ sinh 14 tuổi ở Vĩnh Long nhưng vẫn vô can, do công an trút trách nhiệm lên nạn nhân, cha nạn nhân uất ức tới mức dùng súng tự chế bắn ông Trung rồi tự sát).
Nếu luật pháp nghiêm minh, hệ thống thật sự chí công vô tư, ông Trung sẽ chỉ thi hành án tù có thời hạn, không tàn phế mãn đời như đã biết. Tương tự, muốn truy tìm hung thủ, công an phải xác định lý do dẫn tới việc ông Hải bị sát hại, án mạng không đơn thuần chỉ là sinh mệnh bị tước đoạt mà còn có nguyên nhân. Nếu hệ thống thật sự đã từng “du di” cho ông Hải từ những năm đầu thập niên 2020, từng hỗ trợ để ông Hải thao túng, chèn ép trong giám định-chứng nhận xuất cảng trái cây, những cá nhân nào mới thật sự gây hoang mang, bất bình và bôi nhọ đảng, nhà nước? [kn]
