Tom Huỳnh, J.D. (949) 943-4396
Sở Thuế Hoa Kỳ (IRS) lâu nay thừa biết phần lớn người Việt trong nghề nail, cả chủ lẫn thợ, thường áp dụng lối trả và nhận một phần lương “chui” bằng tiền mặt (thường gọi là trả lương dưới gầm bàn – “under the table”) để trốn thuế.
Theo luật liên bang, người sử dụng lao động – ví dụ như chủ tiệm nail – cố ý không thu hoặc không nộp các loại thuế liên quan đến việc làm như FICA (Federal Insurance Contributions Act) và FUTA (Federal Unemployment Tax Act) sẽ phạm tội đại hình, có thể bị phạt tù đến năm năm và phạt tiền đến $10,000 (26 USC §7202). Ngoài ra, các cáo buộc trốn thuế riêng biệt theo một điều khoản khác (26 USC §7201) có thể dẫn đến mức phạt bổ sung thêm đến năm năm tù và $100,000 tiền phạt đối với cá nhân, và đến $500,000 nếu là công ty. Ngoài luật liên bang còn có các hình phạt của tiểu bang đối với việc không đóng góp vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp UI hoặc không mua bảo hiểm lao động (workers’ compensation insurance).
Luật liên bang cũng quy định rằng bất kỳ cá nhân nào có trách nhiệm thu và nộp các khoản thuế FICA, FUTA mà cố tình không thực hiện sẽ phải chịu mức phạt tương đương 100% số tiền thuế chưa thu – và khoản phạt này được áp dụng trực tiếp đối với cá nhân họ chứ không chỉ riêng doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là IRS có thể nhắm vào tài khoản ngân hàng và tài sản cá nhân của chủ tiệm nail vi phạm, ngay cả khi tiệm hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) hoặc công ty cổ phần (corporation). Mức phạt này áp dụng cho bất kỳ ai có thẩm quyền chỉ đạo các vấn đề tài chính của công ty/tiệm nail – bao gồm chủ và quản lý tiệm, và đôi khi thậm chí cả nhân viên kế toán làm sổ sách cho công ty/tiệm nail cũng bị phạt (26 USC §6672).
Như vừa kể trên đây, mặc dù luật liên bang có những quy định phạt rất nặng cả tiền và tù giam đối với những người gian lận thuế vụ, IRS từ trước nay chỉ thường phạt tiền chứ rất ít khi truy tố hình sự các chủ tiệm nail vì tội trốn thuế. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, qua trường hợp một số chủ tiệm nail gốc Việt tại Hoa Kỳ bị truy tố hình sự vì gian lận thuế mà điển hình là vụ chủ tiệm Happy Nails tại Middleton, Wisconsin, cuối năm 2025, và vụ chủ hệ thống Anthony Vince’ Nail Spa mới đây đang gây lo ngại trong giới chủ tiệm nail, cho thấy sự chú trọng và cứng rắn hơn của IRS và Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ (DOJ) trong việc bài trừ các vi phạm thuế vụ đã tồn tại lâu nay trong nghề nail của người gốc Việt.
Hồ sơ tòa án liên bang khu vực Wisconsin trong vụ bà chủ tiệm Happy Nails bị đi tù vì trốn thuế hồi cuối năm 2025 (Case No. 25-cr-00051-wmc), cho thấy công tố liên bang đề nghị tòa án phạt tù giam bị cáo vì “bản án này cũng là để gửi một thông điệp đặc biệt mạnh mẽ đến khoảng 1,000 chủ tiệm nail khắp Wisconsin” (Nguyên văn: “The sentence will also send a particularly strong message for the approximately 1,000 nail salon business owners across Wisconsin”). Và kết quả là vì tội không khai báo phần lợi tức bằng tiền mặt trong hai năm 2022 và 2023, bà này bị tòa tuyên án hơn một năm tù giam, đóng phạt $30,000, và phải trả lại $481,000 tiền thuế thiếu IRS do man khai lợi tức.
Trong vụ chủ hệ thống Anthony Vince’ Nail Spa bị truy tố về tội gian lận thuế vụ, hồ sơ cho thấy cuộc điều tra của IRS bắt đầu từ Tháng Năm, 2022 và biết rõ các tiệm trong hệ thống này trả 40% lương cho thợ bằng tiền mặt để giúp thợ che giấu lợi tức. Dù vậy, mãi gần bốn năm sau DOJ mới chính thức khởi tố ông bà chủ hệ thống hơn 60 tiệm nail này vào đầu Tháng Ba vừa qua tại tòa án liên bang khu vực Ohio (Case No. 1:26-cr-00035-MWM). Đến ngày 1 Tháng Sáu, ông bà chủ Anthony Vince’ Nail Spa nhận tội đã trả hơn $116 triệu tiền mặt cho thợ nail trong nhiều năm mà không báo cáo với IRS, gây thất thu ít nhất là $32 triệu thuế liên bang.
Hiện nay, mặc dù tòa vẫn chưa định ngày tuyên án, vụ ông bà chủ Anthony Vince’ Nail Spa bị bắt và nhận tội gian lận thuế đang gây rúng động nghề nail của người gốc Việt khắp Hoa Kỳ. Bởi vì rõ ràng đây là một thông điệp rất đơn giản cho thấy IRS và DOJ đã chú ý và giám sát chặt chẽ các tiệm nail của người Việt, đặc biệt là khi việc báo cáo chi trả lương có dấu hiệu thiếu sót hoặc không hợp lý. Ngoài ra, sự việc cũng cho thấy IRS có thể theo dõi các hình thức vi phạm và gian lận thuế của tiệm nail trong nhiều năm, trước khi quyết định khởi tố hình sự.
Làm sao IRS phát hiện các vụ gian lận thuế?
Hệ thống thuế của Hoa Kỳ dựa trên nguyên tắc tuân thủ tự nguyện, nghĩa là người nộp thuế tự kê khai và nộp thuế đầy đủ, chính xác và đúng hạn. IRS giải quyết các trường hợp không tuân thủ luật thuế thông qua hoạt động thanh tra, thu thuế, điều tra hình sự, phân tích dữ liệu, và các biện pháp khác, nhưng IRS không thể tự phát hiện được tất cả các vi phạm, mà trong nhiều trường hợp là nhờ vào thông tin do nhân viên làm việc trong nội bộ các doanh nghiệp trốn thuế cung cấp.
Ít người biết rằng từ năm 2006, IRS đã thành lập “Chương Trình Người Tố Giác” (Whistleblower Program), là một chương trình tố giác để lãnh thưởng, giúp IRS phát hiện các trường hợp trốn thuế bằng cách tạo động lực cho những cá nhân đứng ra trình báo những thông tin cụ thể và đáng tin cậy về các công ty hoặc cá nhân gian lận hoặc nộp thiếu thuế, và danh tánh người tố giác sẽ được bảo mật tuyệt đối. Khi những thông tin này giúp IRS thu hồi được các khoản thuế gian lận, người tố giác có thể đủ điều kiện nhận khoản tiền thưởng lên đến 30% của tổng cộng số thuế, tiền phạt, và tiền lời mà IRS thu lại được từ những công ty hoặc cá nhân đã trốn thuế (IRC §7623).
Trong năm tài chính 2024, IRS xác nhận đã chi trả khoảng $123 triệu tiền thưởng, dựa trên số tiền thuế và các khoản thu khác trị giá khoảng $475 triệu thu hồi được nhờ thông tin do người tố giác cung cấp. Kể từ khi ra đời vào năm 2006 đến nay, “Whistleblower Program” của IRS chi trả hơn $1.2 tỷ tiền thưởng và giúp IRS thu hồi hơn $7 tỷ tiền thuế cùng các khoản phạt chưa nộp.
Trở lại vụ án bà chủ tiệm Happy Nails ở Wisconsin bị truy tố vì trốn thuế hồi cuối năm 2025, hồ sơ tòa án cho biết điều tra viên liên bang lục soát tiệm và tìm ra một tủ sắt chứa $300,000 tiền mặt. Nếu không có người cung cấp thông tin thì IRS khó mà biết cái tủ sắt này. Và trong vụ ông bà chủ Anthony Vince’ Nail Spa, không phải tự nhiên mà điều tra viên liên bang có đủ bằng chứng khiến ông bà này phải nhìn nhận trả hơn $116 triệu tiền mặt cho thợ nail trong suốt thời gian từ 2016 đến 2024.
Cũng cần lưu ý rằng khi IRS truy ra chủ tiệm nail trả tiền mặt cho thợ mà không khai báo, thì đương nhiên cũng nắm rõ thông tin cá nhân của những người thợ nhận tiền mặt. Nếu IRS quyết định kiểm toán hồ sơ thuế của người thợ và thấy không khai báo phần tiền mặt nhận từ chủ tiệm, người thợ sẽ phải nộp toàn bộ số thuế còn thiếu cùng với tiền lời được tính theo phương thức lãi kép hàng ngày (compound daily interest), bắt đầu từ ngày mà khoản thuế đáng lý phải được nộp (IRS Topic No. 653). Ngoài ra, IRS còn áp dụng mức phạt vì chậm nộp thuế là 0.5% mỗi tháng trên số thuế chưa nộp, với mức tối đa là 25%. Nếu việc nộp thiếu thuế là do sơ suất, người thợ sẽ phải chịu thêm khoản phạt 20% trên số tiền thuế nộp thiếu do sai sót trong kê khai (IRS Accuracy-Related Penalty). Và nếu IRS xác định rằng việc nộp thiếu thuế là do hành vi gian lận, mức phạt sẽ tăng lên tới 75% trên phần số tiền liên quan đến hành vi gian lận đó (26 USC §6663). Thông thường, IRS có thời hạn ba năm kể từ ngày tờ khai thuế được nộp để kiểm toán và ấn định mức thuế bổ sung. Tuy nhiên, đối với các trường hợp khai thuế gian lận thì sẽ không có giới hạn thời gian nào cả (26 USC §6501), nghĩa là IRS có thể truy thu thuế ngay cả sau hàng chục năm. Đây chính là tình huống khiến nhiều người từng làm việc “chui” không khai báo thu nhập từ nhiều năm trước, bỗng nhiên phải đối mặt với một cú sốc bất ngờ khi bị IRS kiểm toán.
Bước ngoặc mới trong nghề nail tại Hoa Kỳ
Từ những gì đã xảy ra cho chủ tiệm Happy Nails ở Wisconsin và hệ thống Anthony Vince’ Nail Spa, đã đến lúc mọi người trong nghề nail tại Hoa Kỳ, cả chủ lẫn thợ, cần phải biết tôn trọng luật pháp để tránh đi vào vết xe đổ.
Nếu chủ tiệm đang trả một phần tiền công cho thợ bằng tiền mặt mà không kê khai trên Mẫu W-2 hoặc Mẫu 1099 của thợ, thì bước đi khôn ngoan nhất là giải quyết vấn đề này trước khi bị IRS phát hiện. Và cách giải quyết sẽ tùy thuộc vào tình huống cụ thể của từng trường hợp cá biệt.
Trong thời gian gần đây, nhiều chủ tiệm nail người Việt khắp Hoa Kỳ đã bắt đầu chấm dứt thói quen xem thường luật pháp qua việc trả lương cho thợ bằng tiền mặt mà không khai báo. Đây là quyết định sáng suốt của người thức thời để tránh hoặc giảm thiệt hại khi bị IRS kiểm toán, vừa giúp thay đổi định kiến không đẹp đối với nghề nail của người gốc Việt từ những người đi làm nộp thuế và tôn trọng luật pháp Hoa Kỳ.
Sau khi xảy ra vụ Anthony Vince’ Nail Spa bị truy tố vì trốn thuế, tổ chức bất vụ lợi “Coalition of Minority Small Business Owners,” có trụ sở chính tại California với trọng tâm hướng dẫn doanh nghiệp nhỏ gốc thiểu số tuân thủ các luật lệ, đã thành lập chương trình hướng dẫn và hỗ trợ chủ tiệm nail người Việt khắp Hoa Kỳ thay đổi cách điều hành tiệm để tránh vi phạm luật thuế và luật lao động của liên bang và tiểu bang nơi hành nghề. Chương trình này được sự cộng tác thiện nguyện của nhiều luật sư chuyên ngành cùng với các kế toán viên CPA giàu kinh nghiệm về thuế. Quý vị chủ tiệm nail ở các tiểu bang có thể liên lạc với “Coalition of Minority Small Business Owners” để biết thêm về chương trình rất đặc biệt và hữu ích này qua số điện thoại tiếng Việt 213-302-8955. [đ.d.]
