WASHINGTON, DC (NV) – Trong bối cảnh sự thất vọng ngày càng tăng đối với cả hai đảng chính trị lớn của Hoa Kỳ là Dân Chủ và Cộng Hòa, cử tri Mỹ sẵn sàng đón nhận một số thay đổi lớn. Một nửa trong số 1,000 người được hỏi cho biết họ ủng hộ chế độ đại diện theo tỷ lệ, trong khi gần một phần tư phản đối.
Kết quả từ cuộc thăm dò do nhóm vận động Fix Our House và tổ chức tư vấn có khuynh hướng tự do New America hợp tác với Verasight thực hiện, theo NPR hôm Thứ Hai, 10 Tháng Tám.
Ông Lee Drutman, chuyên gia nghiên cứu cấp cao của tổ chức New America, cho biết ông rất ngạc nhiên trước mức độ ủng hộ dành cho hệ thống đại diện theo tỷ lệ, bất chấp việc khái niệm này còn khá xa lạ tại Hoa Kỳ.
“Tôi thực sự bất ngờ khi thấy sự ủng hộ rộng rãi của mọi người đối với các nguyên tắc khác nhau của hệ thống đại diện theo tỷ lệ,” ông chia sẻ với đài NPR.
“Một điều mà người dân chia sẻ là họ vốn đã coi các đảng phái hiện nay là khá cực đoan rồi,” ông Drutman giải thích. “Vì vậy, đó không phải là nỗi lo ngại lớn như một số người trong giới chính trị vẫn tưởng.”
Ông Drutman nói với NPR rằng các số liệu thăm dò mới này đánh dấu điểm khởi đầu cho một cuộc thảo luận ở quy mô toàn quốc về cách thoát khỏi hệ thống lưỡng đảng hiện nay của đất nước.
“Người dân đang cảm thấy bất mãn và thất vọng,” ông nói. “Họ chưa có ngôn ngữ hay cách diễn đạt để bàn về các phương án thay thế, bởi lẽ họ chưa thực sự nghe nhiều về những lựa chọn đó, và chúng ta cũng chưa từng có một cuộc thảo luận toàn quốc về các giải pháp thay thế này.”
Mặc dù sự ủng hộ tập trung nhiều nhất ở nhóm cử tri trẻ tuổi, có trình độ học vấn cao và có khuynh hướng thiên tả, ông Drutman nhận thấy rằng cứ 10 cử tri ủng hộ ông Trump thì có sáu người bày tỏ sự tán thành đối với hệ thống đại diện theo tỷ lệ (trong số những người có ý kiến về vấn đề này.)
Bà Jocelyn Kiley, giám đốc bộ phận nghiên cứu chính trị tại Trung Tâm Nghiên Cứu Pew, cho biết đông đảo cử tri đã trải qua một “giai đoạn dài bất mãn với chính trị và hệ thống chính trị.”
Cuộc thăm dò của trung tâm nhận thấy sự cởi mở đáng kể đối với việc cải cách, khi gần 70% người tham gia khảo sát bày tỏ mong muốn, dù ở mức độ nào đó, có thêm nhiều đảng phái chính trị để lựa chọn.
Vào đầu mùa Hè này, khoảng 500 chuyên gia về pháp luật và thể chế dân chủ đã gửi thư tới Quốc Hội, kêu gọi các nhà lập phép xem xét phương thức đại diện theo tỷ lệ như một giải pháp cho tình trạng căng thẳng gay gắt xoay quanh việc phân chia lại khu vực bầu cử. Vấn đề này vốn đã bùng phát từ những hành động của Tổng Thống Donald Trump vào năm ngoái và lan ra nhiều tiểu bang ở nước Mỹ, khởi đầu là Texas và sau đó là California đáp trả.
“Khó có thể phủ nhận rằng hệ thống bầu cử theo khu vực bầu cử một đại diện đang thất bại trong việc mang lại kết quả công bằng và mang tính đại diện,” các chuyên gia luật viết trong thư. “Chúng tôi kêu gọi Quốc Hội áp dụng hệ thống đại diện theo tỷ lệ để giải quyết tận gốc vấn đề thao túng ranh giới khu vực bầu cử (gerrymandering).”
Hiện nay, đại diện theo tỷ lệ là hệ thống bầu cử được áp dụng rộng rãi nhất tại các nền dân chủ trên thế giới. Ông Dustin Wahl, giám đốc điều hành của Fix Our House, chỉ ra rằng Hoa Kỳ, cùng với các quốc gia như Canada và Úc, đang duy trì một hệ thống mà các nước khác đã từ bỏ từ lâu.
“Có thể nói, lý do duy nhất khiến chúng ta không áp dụng chế độ đại diện theo tỷ lệ là vì vào thời điểm nước Mỹ mới thành lập, hệ thống này chưa được sử dụng ở bất kỳ đâu trên thế giới,” ông Wahl nói. “Và chúng ta cứ tiếp tục tổ chức bầu cử theo cách thức cũ.”
Cuộc thăm dò cũng cho thấy đa số người dân (54%) ủng hộ việc mở rộng quy mô Hạ Viện với việc bổ sung 150 dân biểu mới, theo NPR. (KL) [kn]
