Trúc Phương/Người Việt
Năm 2019, (cựu) Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi từng nói thẳng vào mặt Trump: “Với ông, mọi con đường đều dẫn đến Putin.” Điều đó ngày càng rõ ràng. Một khung hình mạ vàng Putin (và Tập Cận Bình) hiện được treo trang trọng trong Tòa Bạch Ốc. Putin được mời đến Mỹ dự hội nghị G-20 vào giữa Tháng Mười Hai. Giám Đốc FBI Kash Patel sắp sang Kremlin mà chẳng ai biết để làm gì…
Tất cả cho thấy Trump thật sự đang trở thành tài sản chính trị mà Putin – “một con bò sát,” như cách nói của Thượng Nghị Sĩ John Kennedy (Cộng Hòa-Louisiana) – lợi dụng dễ dàng như bỏ đồ chơi vào túi.
Khi tổng thống Mỹ phục vụ nước Nga
Ngày 17 Tháng Chín, 2026, chủ tịch danh dự Ủy Ban Đối Ngoại Hạ Viện, Michael McCaul (Cộng Hòa-Texas), tổ chức họp báo với sự tham dự của nghị viên hai đảng và hai viện Quốc Hội, sau khi Hạ Viện thông qua “Đạo Luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026” với tỷ lệ 262-159. Tại buổi họp báo, Michael McCaul nói: “Hôm nay thật sự là ngày tuyệt vời đối với Ukraine. Một ngày tuyệt vời cho tự do và dân chủ… Dự luật này sẽ làm tê liệt cỗ máy chiến tranh của Nga và buộc Putin phải ngồi vào bàn đàm phán…”
Dự luật trên cho phép tổng thống Mỹ áp thuế 100% nhằm vào những quốc gia mua nhiều dầu hoặc khí đốt nhất của Nga; áp đặt các biện pháp trừng phạt lên giới chức, doanh nhân và các tổ chức tài chính của Nga. Thượng Nghị Sĩ Darline Graham – em của Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (chết ngày 11 Tháng Bảy, 2026), nói rằng dự luật sẽ giúp “tăng lợi thế đàm phán cho tổng thống”…
Chỉ ba tuần sau, cái gọi là “tăng lợi thế đàm phán” đã thể hiện ở việc Trump đột ngột thông báo Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt việc Nga bán diesel ra thị trường toàn cầu, áp dụng từ nay đến Tháng Tư, 2027. Trên Truth Social, Trump cho biết Nga sẽ “ngay lập tức” cung cấp hơn 300,000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới; rằng Nga đồng ý cung cấp thêm 500,000 tấn vào Tháng Mười Một, và sau đó là “một triệu tấn trong thời gian tiếp theo.”
Trên Truth Social, Trump viết: “Nhờ vào sự KIỂM SOÁT HOÀN TOÀN của chúng ta đối với Eo biển Hormuz và thông báo tuyệt vời này về năng lượng Nga, giá dầu diesel cho người dân Mỹ và cả thế giới sẽ GIẢM MẠNH, Ở MỨC KỶ LỤC VÀ NHANH CHÓNG!”
Đừng vội mừng. Điều đó sẽ không xảy ra. Trên thực tế, 300,000 tấn chỉ tương đương 2.2 triệu thùng. Để hình dung con số này “như muối bỏ bể” đến mức nào, hãy xem xét vài dữ liệu. Theo OPIS (thuộc Dow Jones Energy), mỗi ngày trong năm 2025, thế giới tiêu thụ 28 triệu thùng dầu diesel và các sản phẩm chưng cất khác. Trước khi xảy ra cuộc chiến Iran, trung bình mỗi ngày có 3.6 triệu thùng sản phẩm dầu mỏ tinh chế được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Bản thân Mỹ là một trong những quốc gia sản xuất và xuất cảng diesel lớn nhất thế giới. Các nhà máy lọc dầu Mỹ sản xuất khoảng 5.2 triệu thùng diesel mỗi ngày, trong khi mức tiêu thụ của người dân Mỹ là khoảng 3.7 triệu thùng/ngày. Những tháng gần đây, xuất cảng của Mỹ đạt hơn 1.5 triệu thùng/ngày. Để so sánh, thỏa thuận mua diesel từ Nga của Trump (2.2 triệu thùng) chỉ tương đương lượng tiêu thụ của Mỹ trong khoảng 16 giờ và lượng sản xuất của Mỹ trong 10 giờ. Nói cách khác, nó không mang lại bất kỳ tác động nào đến việc giảm giá diesel tại thị trường Mỹ, vốn có nguyên nhân từ cuộc chiến Iran chứ không phải bởi các cuộc tấn công vào hệ thống cung cấp năng lượng Nga mà Ukraine thực hiện, như cách Trump đổ vấy một cách bừa bãi.
Động thái mở cửa hoạt động kinh doanh nhiên liệu cho Nga của Trump đang mang lại tổn thất kép cho Mỹ. Nó vừa giúp Nga có tiền để duy trì cuộc chiến Ukraine vừa làm Mỹ thêm phần khó khăn trong cục diện Iran, khi mà Moscow chưa bao giờ ngưng hỗ trợ Teheran về tình báo lẫn vũ khí. Ước tính, các công ty dầu khí Nga thu khoảng $4.5 tỷ từ thương vụ diesel với Trump. Trong khi đó, Reuters cho biết Nga có kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng thêm 27%, lên mức hơn $202 tỷ năm 2027.
Thỏa thuận của Trump với Putin hoàn toàn không mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Mỹ nhưng là cái phao cứu sinh cho Putin. Với Ukraine, đây là hành động phản bội trắng trợn nhất của Trump. Từ lâu, Trump vẫn cố thuyết phục bộ máy an ninh quốc gia lẫn Quốc Hội rằng Nga không là mối đe dọa mà là nơi có vô vàn cơ hội. Các chuyến công du của hai “đặc phái viên hòa bình” Steve Witkoff và Jared Kushner sang Kremlin cũng chỉ nhằm móc nối làm ăn mà điều kiện duy nhất của Kremlin luôn là: Mỹ phải ép Ukraine kết thúc cuộc chiến.
Từ khi ngồi ghế tổng thống lần hai, Trump đã ngừng viện trợ Ukraine. Tuy nhiên, Mỹ vẫn cung cấp cho Ukraine thông tin tình báo quan trọng. Nếu có thể ép Trump cắt đứt nguồn tin tình báo cho Ukraine, Putin chắc chắn gây tổn hại nghiêm trọng đến năng lực chiến đấu của Ukraine. Thương vụ diesel của Nga chính là miếng mồi trong cái bẫy chuột như vậy. Thực tế cho thấy Trump dễ dàng đớp mồi. Ngày 11 Tháng Mười, tờ Kyiv Post cho biết Witkoff và Kushner dọa ngừng chia sẻ tin tình báo nếu Ukraine tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng Nga. Trump còn huỵch toẹt rằng Ukraine “cần có tổng thống mới.” Sự gan lì của Tổng Thống Volodymyr Zelensky ngày càng trở thành vật cản lớn nhất cho kế hoạch làm ăn của Trump.
Cái bóng Putin bao trùm những “sân sau” của Trump
Ngày càng lộ ra quá nhiều chuyện liên quan Trump và Putin. Món quà cưới xa hoa từ tỷ phú Nga Umar Kremlev tặng cho Donald Trump Jr là một ví dụ. Đầu Tháng Mười, hai cố vấn hàng đầu của Trump – James Blair và Chris LaCivita – thậm chí đến Republika Srpska (vùng lãnh thổ tự trị thuộc Bosnia và Herzegovina) để giúp vận động bầu cử. Nếu Srpska không phải là chính quyền thân Putin thì hẳn Trump không nhọc công như vậy.
James Blair từng là phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc và Chris LaCivita là nhân vật đồng quản lý chiến dịch tranh cử 2024 của Trump. Cả hai hiện làm việc tại MAGA Inc., siêu ủy ban hành động chính trị của Trump. The New York Times cho biết, chính quyền Republika Srpska đã chi hơn $4 triệu cho các nhà vận động hành lang và nhân sự có mối liên hệ với Trump kể từ đầu năm 2025. Tháng Tư, Trump Jr thậm chí đích thân đến Srpska; và Zeljka Cvijanovic, chính trị gia Srpska thân Nga, cũng gặp Chánh Văn Phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles ngay tại Tòa Bạch Ốc vào Tháng Chín, 2026.
Chưa hết, theo điều tra của ICIJ (International Consortium of Investigative Journalists), cách đây không lâu, công ty Dynamic Frontier Holdings có trụ sở tại Texas đã mua lại Teghut – một trong những mỏ đồng lớn nhất Armenia. Theo luật, không bất kỳ công ty Mỹ nào được phép dính dáng Teghut, bởi cổ đông và chủ nợ chính của nó là Ngân Hàng VTB thuộc sở hữu nhà nước Nga, mà ngân hàng này lại nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ.
Tuy nhiên, ngày 3 Tháng Chín, Dynamic Frontier cho biết họ “nhận được sự cho phép từ Bộ Tài Chính Hoa Kỳ” để mua lại toàn bộ cổ phiếu và các khoản nợ chưa thanh toán của Teghut. Sự việc xuất phát từ căn nguyên thế này: Người quản lý Dynamic Frontier không ai khác hơn là Konstantin Sokolov, doanh nhân người Mỹ gốc Nga và là một trong những nhà tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ Tòa Bạch Ốc.
Sokolov từng quyên góp $11 triệu cho MAGA Inc. năm 2025, chưa kể hơn một chục khoản quyên góp khác cho các chiến dịch tranh cử và tổ chức chính trị của Cộng Hòa. Cách đây vài tháng, Sokolov được bổ nhiệm làm chủ tịch một quỹ doanh nghiệp thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, có nhiệm vụ giám sát các khoản đầu tư tại Trung Á; và là cầu nối giữa Washington và Kremlin… Cần nhắc lại thêm, cuối Tháng Chín, Kirill Dmitriev – người đứng đầu quỹ tài sản quốc gia của Nga, đặc phái viên của Putin – đã đến Washington để làm việc với chính quyền Trump. Đây không phải lần đầu tiên Dmitriev đến Mỹ nhưng sự hiện diện của đương sự tại DC là điều hiếm thấy.
Đến giờ thì chẳng còn gì có thể “hiếm thấy” về cách Trump bán đứng nước Mỹ với giá rẻ mạt cho Putin (lẫn Tập Cận Bình). Ngày 10 Tháng Mười, viết trên X (Twitter), cựu Phó Tổng Thống Mike Pence chỉ trích gay gắt việc Trump tháo bỏ rào cản bán diesel của Nga, “qua đó tiếp thêm nhiên liệu cho cỗ máy chiến tranh của Putin;” và “tôi tin chắc nếu Putin thôn tính được Ukraine thì chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi quân đội Nga vượt qua ranh giới nào đó buộc quân đội chúng ta đối đầu trực tiếp với họ…”
Một ngày sau, ngày 11 Tháng Mười, trên trang cá nhân, cựu Dân Biểu Cộng Hòa Marjorie Taylor Greene “gửi thư” cho Trump: “…ÔNG là con rắn mà ông từng cảnh báo tất cả chúng tôi… Ông chưa bao giờ thực sự quan tâm việc đặt nước Mỹ lên trên hết hay làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Ông là hiện thân của nhà nước ngầm… và là kẻ đặt nước Mỹ xuống hàng cuối cùng. Và sai lầm của tôi là đã ủng hộ ông từ đầu.”
Hai năm từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc dường như là quá dài để Trump xoay sở cách phản bội Ukraine. Hai năm là thời gian đủ lâu để khiến Trump mất kiên nhẫn trong việc thay đổi chính sách nhằm phục vụ cho các đối thủ của nước Mỹ như Putin và Tập Cận Bình. Giờ là lúc Trump lộ mặt. Một người từng là phó tổng thống của Trump và một người từng thề phò Trump đến hơi thở cuối cùng đã nhìn ra điều đó. Còn ai nữa chưa thấy? [kn]
