HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – “Tôi nghĩ rằng, không hành động, thờ ơ trước sức khỏe của nhân dân mới là vô đạo đức. Chính vì vậy, chúng tôi quyết tâm xây dựng luật này theo hướng mang lại nhiều lợi ích nhất cho người dân, cho những bệnh nhân đang chờ được ghép tạng, trên tinh thần không ép buộc bất kỳ ai.”
Đó là phát biểu của bà Đào Hồng Lan, bộ trưởng Y Tế, trong buổi họp báo chiều 27 Tháng Mười về dự thảo “Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác” (sửa đổi) đối với người dưới 18 tuổi mà Bộ Y Tế trình lên Quốc Hội CSVN đang gây tranh cãi, bất bình dư luận.
Cũng tại họp cuộc báo này, bà Lan đã khóc khi nhắc đến trường hợp “một bệnh nhi đang chờ ghép tạng.”
Báo Dân Trí dẫn lời bà Lan nại cớ cho rằng, việc sửa luật “xuất phát từ nhu cầu thực tiễn” sau gần 20 năm thi hành luật hiện hành. Nhiều bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối chỉ còn cơ hội sống nhờ ghép tạng, trong khi nguồn tạng hiến vẫn rất hạn chế.
Theo bà bộ trưởng, việc hoàn thiện khung pháp lý là “cần thiết để mở rộng cơ hội cứu sống người bệnh” và “tháo gỡ những vướng mắc” đang tồn tại trong hoạt động hiến, lấy và ghép tạng.
Đề cập đến những tranh luận liên quan đến người dưới 18 tuổi bị đưa giấy ký “tự nguyện hiến tạng,” bà Lan nhấn mạnh “hiến mô, tạng là hành động nhân văn dựa trên tinh thần tự nguyện, không phải sự ép buộc.”
Trước một số ý kiến cho rằng cơ quan soạn thảo hoặc ngành y tế có động cơ khác (mua bán nội tạng, tính minh bạch…) đằng sau đề nghị sửa luật, bà Lan khẳng định “các thông tin này không chính xác.”
Cụ thể, người từ 7 đến dưới 18 tuổi có thể ghi danh hiến tạng và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn nếu trước đó đã bày tỏ nguyện vọng hiến, ghi danh hiến và được người đại diện hợp pháp đồng ý.
“Việc dư luận quan tâm, lo ngại trước những quy định liên quan đến trẻ em trong dự thảo luật là điều dễ hiểu, bởi những câu chuyện bắt cóc, mua bán nội tạng luôn gây bất an cho xã hội,” một phụ huynh nói với VietNamNet.
Các ý kiến ủng hộ dự luật cho rằng, việc mở rộng đối tượng (trẻ em) hiến có thể cứu sống thêm nhiều bệnh nhân, nhất là trẻ em bởi tạng từ người hiến cùng độ tuổi thường phù hợp hơn về kích thước và khả năng ghép thành công.
Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung nhiều cơ chế bảo vệ như yêu cầu sự tự nguyện, cấm mọi hành vi ép buộc, mua bán tạng và siết chặt điều kiện đối với người chưa thành niên.
Trong khi đó, các ý kiến phản đối chủ yếu bày tỏ lo ngại về khả năng bảo vệ quyền lợi của trẻ em.
Nhiều người cho rằng, trẻ chưa đủ nhận thức để đưa ra quyết định về một vấn đề phức tạp như hiến tạng. Vì vậy, cần đánh giá thận trọng hơn về tính phù hợp của việc lấy ý kiến trẻ nhỏ đối với những nội dung có yếu tố pháp lý, y khoa và đạo đức phức tạp mà dự luật đưa ra.
Đây là vấn đề liên quan đến quyền quyết định của cha mẹ và quyền được bảo vệ của trẻ em, không thể tổ chức lấy ý kiến của riêng trẻ mà không có sự giám sát của phụ huynh.
Thậm chí, một số người còn cảnh báo, nguy cơ trẻ chịu áp lực từ gia đình hoặc bị lợi dụng trong các mối quan hệ phụ thuộc hoặc môi trường xung quanh.
“Trẻ em dưới 18 tuổi không nên có ‘được quyền’ tự quyết các vấn đề về thân thể và nội tạng của mình. Đơn cử, lứa tuổi này rất dễ bị thao túng và chạy theo tâm lý đám đông. Cháu chỉ cần ký tên vào là coi như mất ruột, mất gan. Hơn nữa, bà [Đào Hồng Lan] không nghĩ đến việc một đứa trẻ bị bắt cóc và trả về với một thân xác không còn vẹn nguyên à? Phía phạm tội chỉ cần trình ra ‘Giấy đồng ý tự nguyện hiến tạng’ của đứa trẻ, là xong. Thế là tôi mất con,” danh khoản “Sai Gon Le” bày tỏ trên trang Facebook cá nhân.
Để xoa dịu dư luận, kết thúc buổi họp báo, bà Đào Hồng Lan khẳng định dự luật “vẫn đang trong quá trình tiếp thu ý kiến và hoàn thiện,” chưa đưa vào áp dụng. (Tr.N)
