LTS: Nhật báo Người Việt mở mục ‘Bạn đọc viết’ nhằm mời gọi quý thân hữu ‘cùng làm báo’ với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Để tham gia, quý bạn đọc vui lòng gởi email: [email protected]
Chương Đặng
Nhiều người chưa nghĩ đúng về tiết kiệm. Khái niệm keo kiệt và tiết kiệm bị tráo qua tráo
lại, và rốt cuộc: người trẻ đang là nạn nhân. Một đất nước, hay một chính phủ mà không
quan tâm tiết kiệm thì sớm muộn gì xã hội sẽ bất ổn.
Phải nói ngay: tiết kiệm là một đức tính quí; giúp chúng ta loại bỏ nhiều tính xấu khác như:
tham lam, ích kỷ, tham nhũng, sống phù phiếm, gian dối, lợi dụng và hoang tưởng.
Tiết kiệm tức là sử dụng đúng, mà không chịu chi phối bởi áp lực che đậy sự thiếu thốn.
Tiết kiệm giúp mỗi con người thực hiện được sứ mệnh; một người tiết kiệm thì có khả năng
dự trữ vật chất ở mức an toàn cho cá nhân, cho những người anh ta có trách nhiệm, và xa
hơn là cộng đồng, xã hội anh ta thuôc về. Chí ít là không gây xáo trộn cho đời sống xã hội,
bình ổn thị trường, và không làm lãng phí các nguồn lực vật chất từ thiên nhiên hay tạo ra
bởi con người.
Ví dụ: ăn vừa đủ, không mua sắm vô tội vạ, không để máy điều hòa khi không có người, tái sử dụng bọc nilon, nước sạch, hộp đựng, giấy viết,…
Ở những xã hội mà giáo dục cộng đồng còn non nớt thì những hoạt động thương mại rầm
rộ, những chiến lược PR quảng cáo đã khiến người ta trở nên manh động, bị lung lay bởi
những mong muốn kiểu chạy chiếc xe nào thì được kính trọng, xài nước hoa nào thì quyến
rũ mà quên những nền tảng quan trọng khác để những thứ ấy phát huy tác dụng; nhận
thức của giới trẻ dễ rơi vào một trào lưu và bị giựt dây dễ dàng.
Và người trẻ đã làm gì?
– Tổ chức sinh nhật bằng 1 tháng lương. Ừ thì mỗi năm chỉ có 1 lần, hoặc đời người chỉ có
1 lần… tuổi 18! vui là chính… nhưng có ai tự hỏi, trong buổi tiệc sinh nhật linh đình ấy, có
mấy ai nhớ đến sinh nhật mình năm sau? Quanh đi quẩn lại có vài người bạn thân, dù có
làm tiệc hay không cũng gói gém hoa, quà để chia vui… những người bạn thân để cho
chúng ta mượn tiền mua gạo hay đóng tiền nhà khi cuối tháng lỡ hết tiền; chi bằng chúng
ta đầu tư tốt cho những mối quan hệ ấy! Tuổi trẻ mà, nếu phải xài hết tháng lương cho sinh
nhật thì hãy đến 1 điểm thật hay, và mời những người thật thân… tiết kiệm lại để sự phù
phiếm là một cơ hội trải nghiệm, học hỏi và đối đãi bạn bè hào phóng.
– Mua smart phone bằng 2 tháng lương. Đi ăn tiệm thay vì nấu ăn.
Chiếc smart phone bằng 1 cái bếp ga loại tốt + bộ nồi sử dụng được 10 năm + dao nĩa,
chén bát trong nhiều năm tháng…
Ai ai cũng dùng smart phone, cuộc cạnh tranh tính bằng năm, chưa kể một kỳ nâng cấp
version trong 6 tháng, éo le ở chỗ: cuộc chạy đua đưa mọi người về 1 giá trị tương đồng.
Và bây giờ, người ta đối mặt với một khái niệm đầy bi quan: “cho bằng người ta!” Đối đế vậy sao.
Một người trẻ sống tiết kiệm sẽ đủ bản lĩnh để không rơi vào sự bấn loạn sợ bị đánh giá nọ
kia, và trên hết tự bản thân họ không dùng thước đo vật chất để tự định vị mình. Tiết kiệm khác với keo kiệt nhiều lắm!
Một thanh niên đi taxi tiết kiệm sẽ hỏi xem có bạn thân, người quen tiện về cùng đường để
share, hoặc sẵn sàng mời đi cùng… vì điều anh ấy muốn tiết kiệm là 1 chuỗi những chi phí:
chi phí tiền của bản thân, chi phí người cung ứng dịch vụ, chi phí môi trường, chi phí hao
mòn cơ sở hạ tầng, tiết kiệm thời gian… anh ta chỉ đơn giản tối ưu hóa một hành động! Khi
kết thúc chuyến đi, anh ta có thể tip cho tài xế nếu dịch vụ tốt; hoặc không nếu dịch vụ tệ.
Trong khi đó, một người keo kiệt có thể dưới hình thức rất bóng bảy giàu có… lẽ đi xe riêng
mà tiện đi taxi, vào ra xe của người ta đóng mạnh tay, và chẳng thèm tip dù dịch vụ tốt hay xấu vì hạ cố đi xe taxi cho là may lắm rồi! hoặc tip vào mặt người ta số tiền lớn mà không có lí do bằng thái độ trịch thượng, ban phát. Cho tiền mà bị kết luận: “ích kỉ.” Cho tiền mà vẫn bị xem là “chỉ biết mình.” Sự keo kiệt trong hành xử, không cần quan tâm cảm xúc của người khác chính là “bủn xỉn.”
Một người trẻ biết tiết kiệm sẽ cân nhắc: gói thức ăn thừa của mình mang về để tránh hao
phí thùng rác? khi uống nước sẽ lưu ý về chai đựng, khi rút tiền sẽ suy nghĩ có in biên nhận
ra không đọc rồi quăng đại đâu đó? Tờ giấy A4 của công ty có khi chỉ nguyệch ngoạc mấy
nét chỉ đường cho bạn rồi vo quăng sọt rác, trong khi giấy vệ sinh ở nhà dùng loại phế
phẩm? ở nhà chưa lắp điều hòa nên vào công ty xài hết cỡ cho đã… mà không biết rằng
mình đang hành hạ cơ thể mình vì phá hủy sự cân bằng độ ẩm da do sốc nhiệt? Một người
tiết kiệm đúng nghĩa có thể bỏ bớt hoa tặng bạn gái khi thấy chi phí trở thành bất hợp lí
nhưng sẵn sàng mua cho cô ấy đôi giày cao gót loại mắc tiền có thiết kế nâng đỡ gót chân.
Người trẻ, đừng ngại ngùng khi nói với người bán vé máy bay, nhân viên siêu thị, người
bán cà rem, hay nhân viên tư vấn xây dựng rằng: “tôi muốn một loại tiết kiệm hơn!”
Người trẻ, hãy nhớ, khi ai đó nói bạn là: “anh tiết kiệm quá!” đó là một câu khen. Ngay kể
cả họ có ý lăng mạ hay đá xéo bạn rằng bạn đang keo kiệt, hãy mỉm cười và nói cảm ơn
thật chân thành khi bạn chắc chắn rằng việc làm của bạn không gây hại cho ai, mà nó vừa
giảm bớt gánh nặng cho một người khác, một con vật hay một tổ hợp vật chất nào đó; và
tất nhiên là nó lại nén chắc hơn cái túi của bạn cho những chi phí có ý nghĩa khác.
Sau cùng nhưng đáng báo động: cái gì của ai, hãy đừng tơ tưởng!
Một người tiết kiệm đúng sẽ không ăn thức ăn không phải của mình, không dùng đồ không
phải của mình, không dùng tiền không phải của mình. Vì họ nhận thức rõ nguyên tắc công
bằng. Với những người tôn trọng tuyệt đối việc ấy, họ sẽ có tất cả những thứ ấy một cách
đường đường chính chính, nên họ ung dung tự tin mỗi khi nhìn vào mắt bất kì ai khác.
Sự tiết kiệm giúp trái đất bớt nặng nề và u ám bởi những ham muốn trần tục, giúp thế giới
bớt xấu!
