SALT LAKE CITY (AP) – Trong bầu cử sơ bộ ngày Thứ Ba 22 tháng Ba, theo dự đoán ông Donald Trump và bà Hillary Clinton là hai người thắng ở Arizona nhưng tại Utah có lẽ TNS Ted Cruz và TNS Bernie Sanders sẽ thắng.
Trong cả hai đảng, hai cuộc bầu cử đều là kín nghĩa là chỉ dành cho cử tri ghi danh theo đảng. Arizona theo hình thức primary, phổ thông đầu phiếu do chính quyền tổ chức, còn Utah theo hình thức caucus, bầu cử nội bộ do đảng tổ chức.
Kết quả ấy sẽ không tác động gì đến cục diện tranh cử bên đảng Dân Chủ vì bà Clinton sẽ tiếp tục củng cố thêm cách biệt với ông Sanders. Với sự phân chia căn cứ theo tỷ lệ phiếu cử tri, bà có thể chỉ chịu phần kém chút ít trong số 37 đại biểu ở Utah, nhưng bù lại sẽ chiếm được đa số trong 85 đại biểu ở Arizona.
Nhưng bên đảng Cộng Hòa, hai cuộc bầu cử này quan trọng hơn do phương cách phân phối đại biểu và tình hình tranh cử gay go giữa Donald Trump với hai ứng cử viên khác.
Đảng Dân Chủ ở hai tiểu bang này quy định cách phân phối đại biểu như sau:
Tại Arizona, có 10 siêu đại biểu, không cam kết phải ủng hộ ứng cử viên nào. 75 đại biểu cam kết bao gồm 16 đại biểu của toàn tiểu bang (at large) và 50 đại biểu của 9 địa hạt dân biểu liên bang (số đại biểu mỗi địa hạt khác nhau) chia căn cứ theo tỷ lệ nếu ứng cử viên được tối thiểu 15% phiếu. Còn lại 9 đại biểu do đàng bộ tiểu bang bầu và chỉ định.
Tại Utah, 11 đại biểu của toàn tiểu bang (at large) và 22 đại biểu của 4 địa hạt dân biểu liên bang được phân phối căn cứ theo tỷ lệ nếu ứng cử viên được tối thiểu 15% phiếu, thêm 4 đại biểu do đảng bộ tiểu bang bầu và chỉ định.
Phương pháp phân phối đại biểu của đảng Cộng Hòa:
Arizona là một trong số tám tiểu bang trên toàn quốc phân phối đại biểu theo thể thức “winner-take-all”, ứng cử viên thắng chiếm hết 58 đại biểu. Bảy tiểu bang kia là Florida, Ohio (đã bầu), và Delaware. Nebraska, Montana, New Jersey, South Dakota (sẽ bầu trong tháng Tư, Năm, Sáu). Trong số sau này, Arizona là tiểu bang có nhiều đại biểu nhất, do đó kết quả sẽ đem đến chênh lêch lớn giữa người thắng và hai người không thắng.
Tại Utah, nếu có một ứng cử viên chiếm được trên 50% phiếu cử tri, sẽ được toàn thể 40 đại biểu ở tiểu bang. Nếu không ai được trên 50% phiếu, sẽ phân chia căn cứ theo tỷ lệ cho các ứng cử viên có trên 15% phiếu.
Arizona bầu cử theo hình thức quen thuộc, cử tri đến phòng bỏ phiếu từ 8 giờ sáng cho đến 8 giờ tối, Arizona cùng giờ với California nên kết quả sẽ chỉ biết khá trễ. Tuy nhiên, tiểu bang này coi đây không hẳn là một cuộc bầu cử sơ bộ, vì chì bỏ phiếu chọn ứng cử viên tổng thống chứ không chọn ứng cử viên các chức vụ dân cử khác như quốc hội, chính quyền liên bang, trưng cầu ý kiến về các dự luật… Những việc này tới tháng Tám mới làm.
Tại Utah, cả hai đảng đều tổ chức bầu nội bộ (caucus), cử tri được chia thành nhiều nhóm tới họp bầu ở các địa điểm chỉ định sẵn, vào buổi chiều tối trong khoảng hơn hai tiếng đồng hồ từ 6 đến 11 giờ và cũng có thể bỏ phiếu online.
Tại Arizona, những người chống đối hôm Thứ Bảy chặn con đường đi tới Fountain Hills, gần Scottsdale, nơi ông Donald Trump dự định có một cuộc tập họp ngoài trời để vân động tranh cử. Cảnh sát sau đó tới can thiệp mở dường và “tow” đi một số xe của họ.
Một ngày trước, Ted Cruz cũng đã đến vận động ở Phoenix, Arizona, đi thăm một vùng hẻo lánh tại biên giới phía Nam tiểu bang và phê phán Trump về quan điểm đối với di dân.
Trong khi đó Arizona Republic, tờ báo lớn có nhiều ảnh hưởng ở Phoenix, loan báo quyết định ủng hộ thống đốc John Kasich. Tuy nhiên các thăm dò dư luận cho biết Kasich không hy vọng thắng tại Arizona hay Utah. (HC)
