SACRAMENTO, California (NV) – Trong bất kỳ năm bầu cử nào, cử tri California phải xem xét kỹ các dự luật để có thể sáng suốt bầu chọn sao cho có lợi cho xã hội, và có thể là cho cá nhân mình luôn.
Theo báo mạng CalMatters, Tháng Mười Một này, cử tri California sẽ quyết định số phận của 10 dự luật (Proposition), thường được gọi tắt là “Prop.” Đây là các đề nghị chính sách gai góc, qua hình thức trưng cầu dân ý, liên quan đến các vấn đề của tiểu bang, bao gồm tội phạm, chăm sóc sức khỏe, kiểm soát tiền thuê nhà, thuế, và nhiều nữa.
Năm dự luật đã được bên đề xướng rút lại trong các thỏa thuận với các nhà lập pháp, và một dự luật khác bị Tối Cao Pháp Viện California loại khỏi cuộc bỏ phiếu. Và Thống Đốc Gavin Newsom đã loại bỏ dự luật chống tội phạm vào phút cuối.
Nhưng vào ngày cuối, các nhà lập pháp đã bổ sung thêm hai dự luật, một về khí hậu và một cho việc xây dựng trường học. Cuộc bỏ phiếu năm 2024 sẽ nhiều hơn so với bảy dự luật hồi năm 2022.
Những dự luật này thực sự là gì? Tại sao có trong lá phiếu?
Sau nhiều tháng thu thập chữ ký, kiện tụng và tranh luận về mặt lập pháp, danh sách các dự luật cuối cùng trong cuộc bỏ phiếu ngày 5 Tháng Mười Một đã được ấn định. Cơ quan lập pháp chỉ thị Bộ Hành Chánh ấn định số hiệu cho một số và bộ ấn định số khác.
-Prop 1: Biện pháp về sức khỏe tâm thần của ông Newsom vừa được thông qua vào Tháng Ba.
-Prop 2: Vay $10 tỷ để xây trường học. Các nhà lập pháp Dân Chủ đưa vào lá phiếu bầu dự luật này để mua trái phiếu $8.5 tỷ cho các trường từ Mẫu Giáo đến lớp Mười Hai (K-12) và $1.5 tỷ cho các đại học cộng đồng để xây dựng và hiện đại hóa.
-Prop 3: Khẳng định lại quyền kết hôn của các cặp đồng giới. Bản sửa đổi Hiến Pháp này của cơ quan lập pháp sẽ loại bỏ ngôn ngữ lỗi thời khỏi Prop 8, được cử tri thông qua năm 2008, vốn mô tả hôn nhân là giữa một người đàn ông và một phụ nữ.
-Prop 4: Vay $10 tỷ cho các chương trình khí hậu. Các nhà lập pháp Dân Chủ cũng đưa vấn đề mua trái phiếu vào lá phiếu bao gồm $3.8 tỷ cho nước uống và nước ngầm, $1.5 tỷ cho các chương trình phát triển rừng và chống cháy rừng, và $1.2 tỷ đối phó với mực nước biển dâng. Một phần số tiền này sẽ bù đắp cho một số khoản cắt giảm ngân sách.
-Prop 5: Hạ thấp yêu cầu phê duyệt của cử tri đối với trái phiếu hạ tầng cơ sở và nhà ở địa phương. Bản sửa đổi Hiến Pháp này của cơ quan lập pháp sẽ giúp chính quyền địa phương dễ dàng vay tiền hơn để xây dựng nhà ở giá rẻ và các hạ tầng cơ sở khác. Để tránh sự phản đối từ ngành bất động sản có ảnh hưởng, những người ủng hộ đã đồng ý ngăn chặn việc sử dụng tiền trái phiếu để mua nhà cho một gia đình.
-Prop 6: Hạn chế lao động cưỡng bức trong các nhà tù tiểu bang. Các nhà lập pháp đã bổ sung điều này muộn – một sửa đổi hiến pháp nhằm chấm dứt tình trạng nô lệ theo hợp đồng trong các nhà tù tiểu bang, được coi là một trong những tàn tích cuối cùng của chế độ nô lệ. Nhóm lập pháp da đen California đưa sửa đổi này vào dự luật bồi thường chiến tranh.
-Prop 32: Tăng mức lương tối thiểu của tiểu bang lên $18/giờ. Sáng kiến này có vẻ to tát hơn nhiều khi được đề nghị lần đầu năm 2021. Nhưng theo luật hiện hành, mức lương tối thiểu chung đã tăng lên $16/giờ. Và những người lao động được trả lương thấp hơn trong hai ngành công nghiệp lớn đang nhận được nhiều hơn: Nhân viên ngành thức ăn nhanh được trả lương tối thiểu $20/giờ vào ngày 1 Tháng Tư và nhân viên y tế sẽ được trả $25/giờ, mặc dù ngày bắt đầu bị lùi lại ít nhất đến ngày 15 Tháng Mười.
-Prop 33: Cho phép chính quyền địa phương áp đặt các biện pháp kiểm soát tiền thuê nhà. Đây là nỗ lực mới nhất nhằm hủy bỏ luật tiểu bang thường ngăn cản các thành phố và quận hạn chế tiền thuê những bất động sản được sử dụng lần đầu tiên sau ngày 1 Tháng Hai, 1995.
-Prop 34: Yêu cầu một số nhà cung cấp dịch vụ y tế sử dụng gần như toàn bộ doanh thu từ chương trình thuốc theo toa của liên bang để chăm sóc bệnh nhân. Được nhóm thương mại dành cho các chủ nhà ở California tài trợ, dự luật này hoàn toàn nhằm mục đích hạn chế Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe AIDS, tổ chức đã tích cực tài trợ cho các biện pháp bỏ phiếu (xem Prop 33).
-Prop 35: Đánh thuế vĩnh viễn đối với các chương trình bảo hiểm chăm sóc sức khỏe được quản lý. Sáng kiến này được ngành chăm sóc sức khỏe của California tài trợ nhằm quyên góp nhiều tiền hơn cho Medi-Cal và ngăn chặn các nhà lập pháp sử dụng tiền mặt để tránh bị cắt giảm các chương trình khác. Biện pháp này sẽ buộc Thống Đốc Gavin Newsom phải hứa sẽ bảo đảm vĩnh viễn số tiền thuế đó để chăm sóc sức khỏe cho những bệnh nhân có thu nhập thấp.
-Prop 36: Tăng hình phạt đối với tội trộm cắp và buôn bán ma túy. Sáng kiến này có thể gây tranh cãi nhiều nhất trong cuộc bỏ phiếu. Nó sẽ hủy bỏ một phần Prop 47, được cử tri thông qua năm 2014, mà theo đó, nếu ăn cắp trị giá dưới $950, người phạm tội chỉ bị tội khinh, chứ không bị tội hình. (ĐG) [đ.d.]
