Trúc Phương/Người Việt
Ngày 14 Tháng Hai, 2025, Tòa Bạch Ốc loan báo họ cấm hãng thông tấn AP không được phép tiếp cận Phòng Bầu Dục lẫn chuyên cơ tổng thống Air Force One vô thời hạn vì “tội” không sử dụng từ “Gulf of America” mà vẫn ngoan cố dùng “Gulf of Mexico” (vốn được sử dụng hơn 400 năm nay, lâu đời hơn cả lịch sử hình thành nước Mỹ)…
“Đòn thù” của Phòng Báo Chí Tòa Bạch Ốc
Tổng Thống Donald Trump đã đổi tên Vịnh Mexico ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức thông qua một sắc lệnh hành pháp, một trong hàng chục sắc lệnh mà Trump ký trước đám đông báo chí và máy quay truyền hình.
Google và Apple đã vội vã tuân thủ. Thư Ký Báo Chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt yêu cầu giới truyền thông cũng phải làm theo, bất chấp việc tuân thủ ngôn ngữ của chính quyền ảnh hưởng đến quyền tự do và tính độc lập của hoạt động báo chí. Việc AP bất chấp Trump và vẫn dùng “Gulf of Mexico” đã khiến Tòa Bạch Ốc nổi giận và… trả thù bằng cách cấm cửa phóng viên AP.
Phản ứng trước việc này, Eugene Daniels, chủ tịch Hiệp Hội Phóng Viên Tòa Bạch Ốc, viết trên X (Twitter) ngày 13 Tháng Hai, 2025: “Việc cấm các nhà báo tiếp cận (phòng họp báo Tòa Bạch Ốc) vì quyết định từ ban biên tập của họ là sự phân biệt đối xử về quan điểm. Đây là hành vi vi phạm không chỉ đối với Tu Chính Án Thứ Nhất mà còn đối với sắc lệnh hành pháp của chính tổng thống về quyền tự do ngôn luận.”
Trong cuộc họp báo ngày 12 Tháng Hai, 2025, khi đối mặt câu hỏi từ ký giả Kaitlan Collins của CNN về vấn đề này, Karoline Leavitt dẫm lên bản sao Tuyên Ngôn Nhân Quyền khi “giảng”: “Nếu chúng tôi cảm thấy có những lời nói dối đang được các cơ quan truyền thông trong phòng này cổ xúy, chúng tôi sẽ quy trách nhiệm cho những lời nói dối đó.”
Leavitt nói thêm “không ai có quyền vào Phòng Bầu Dục và đặt câu hỏi với tổng thống Hoa Kỳ… Chúng tôi có quyền quyết định ai sẽ vào Phòng Bầu Dục.”
Một số tổ chức truyền thông đã lên án hành động “chơi xấu” của Tòa Bạch Ốc, trong đó có Hiệp Hội Phóng Viên Tòa Bạch Ốc, Ủy Ban Phóng Viên về Tự Do Báo Chí và PEN America. Có cùng quan điểm với The Washington Post, tờ New York Times cũng ủng hộ AP trong việc “phản đối sự trừng phạt của chính phủ đối với các quyết định biên tập mà chính phủ không đồng ý.”
Các cuộc tấn công của Trump chống lại giới truyền thông ngày càng gay gắt. Từ sau khi thất cử năm 2020, Donald Trump đã liên tục kiện giới báo chí, từ ký giả lão làng Bob Woodward của tờ Washington Post, nhà thăm dò ý kiến J. Ann Selzer của tờ The Des Moines Register; đến các tập đoàn truyền thông Gannett, CNN, và ABC News (Trump thắng kiện ABC News, với khoản bồi thường $16 triệu vào Tháng Mười Hai).
Trump thậm chí yêu cầu CBS từ bỏ giấy phép phát sóng như một hình phạt cho việc biên tập không đúng ý mình đoạn clip phỏng vấn ứng cử viên tổng thống Kamala Harris trong chương trình 60 Minutes.
Tòa Bạch Ốc, theo luật báo chí, không thể ngăn cản truyền thông. Các phóng viên Quốc Hội có thể đi lại thoải mái trong hầu hết hành lang Điện Capitol để thay mặt người dân Mỹ đặt câu hỏi với các nghị sĩ hay dân biểu.
Tại Tòa Bạch Ốc, dù quy định ra vào nghiêm ngặt hơn nhưng dinh tổng thống cũng thuộc về người dân Mỹ. Kathy Kiely, giáo sư nghiên cứu báo chí tự do tại Trường Báo Chí Missouri (Missouri School of Journalism), cho biết: “Báo chí ở đó để đại diện cho độc giả, khán giả và thính giả trên toàn thế giới, những người mà cuộc sống của họ sẽ bị ảnh hưởng bởi những gì xảy ra trong Phòng Bầu Dục nhưng họ không thể có mặt trực tiếp. Các phóng viên giúp công chúng có được thông tin, ngoài những gì được chính tổng thống và nhóm quan hệ công chúng của ông ta cung cấp.”
Thế hệ thông tín viên MAGA
Việc cấm cửa AP không phải là sự kiện đầu tiên cho thấy cách hành sử của Tòa Bạch Ốc thời Trump. Thời Trump 1.0, Tòa Bạch Ốc đã đình chỉ phóng viên CNN Jim Acosta, chỉ vài giờ sau khi Trump phản đối những câu hỏi mà Acosta hỏi tại một cuộc họp báo. Việc tước quyền tiếp cận Tòa Bạch Ốc của Jim Acosta là chưa từng có tiền lệ.
Cần nhắc lại, trong buổi họp báo 90 phút tại Tòa Bạch Ốc, Trump đã chỉ trích Acosta sau khi Acosta hỏi liệu rằng liệu Trump có “quỷ sứ hóa người nhập cư” không khi gọi một đoàn người nhập cư Trung Mỹ là “một cuộc xâm chiếm (nước Mỹ).” Sau một hồi đôi co, một nữ thực tập sinh Tòa Bạch Ốc đã nhào tới giật micro từ tay Acosta nhưng Acosta giằng lại. Tiếp đó, Trump nói với Acosta: “CNN nên xấu hổ khi để một kẻ như anh làm việc cho họ. Anh là một tên thô lỗ khủng khiếp. Anh không nên làm việc cho CNN. Anh là một người rất thô lỗ…”
Để tránh những ký giả “thô lỗ” như Jim Acosta, binh đoàn thông tín viên Tòa Bạch Ốc lần này được tuyển chọn kỹ. Tiêu chuẩn hàng đầu là MAGA trung thành. Một trong những người như vậy là Natalie Winters, mới 23 tuổi. Vốn nổi tiếng qua podcast “War Room: Battleground” của ông trùm cực hữu Steve Bannon, Natalie Winters tự hào là kẻ kỳ thị Hồi Giáo và người theo chủ nghĩa phản đối nữ quyền. Là người sáng lập thương hiệu thời trang nữ giới “She’s So Right!,” với khẩu hiệu “Tự hào được sản xuất tại Hoa Kỳ,” Natalie Winters giờ đây nghiễm nhiên trở thành “thông tín viên Tòa Bạch Ốc.”
Winters cho rằng đã đến lúc những đại diện truyền thông thế hệ mới như cô phải được trao chỗ ngồi bên cạnh những phương tiện truyền thông truyền thống như Washington Post, The New York Times, Wall Street Journal và các kênh truyền hình lớn như CNN hoặc MSNBC. Lý do không chỉ là những tổ chức truyền thông truyền thống đang “chết dần” – như Natalie Winters nói – mà cái chính là những kẻ như Natalie Winters đơn giản được chọn chỉ vì công khai ủng hộ Trump. Sự hiện diện của những người như Natalie Winters không chỉ cho thấy sự chuyển giao quyền lực báo chí ở Washington, DC mà còn là dấu hiệu cho thấy truyền thông dòng chính sẽ chọn đứng ở đâu để vừa cung cấp thông tin vừa tránh làm phật lòng Trump.
Theo tờ The Wrap, những người ngồi ở ghế “truyền thông mới” gồm.
-The Ruthless Podcast: Một chương trình được tổ chức bởi bốn nam thanh niên trẻ. Chương trình này hiện có 95,500 người đăng ký trên YouTube. Người đồng chủ trì The Ruthless Podcast – John Ashbrook – đã được mời đặt câu hỏi đầu tiên trong buổi họp báo lần thứ hai của Karoline Leavitt.
-Sage Steele: Vốn từng dẫn chương trình ESPN, bà Sage Steele hiện có một podcast trên mạng Club Random Studios của Bill Maher. Năm 2021, Sage Steele từng nói, “Tôi tôn trọng quyết định của mọi người” liên quan vaccine COVID-19 nhưng việc yêu cầu tiêm vaccine là “bệnh hoạn” và “đáng sợ.” Bị ESPN buộc phải xin lỗi về phát biểu trên, Sage Steele đã kiện ESPN vì vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất. Hai bên giải quyết vụ kiện vào năm 2023. Gần đây hơn, Steele đã chỉ trích việc phụ nữ chuyển giới thi đấu trong các môn thể thao dành cho nữ, nói rằng điều đó “không công bằng với phụ nữ.”
Trong cuộc họp báo ngày 5 Tháng Hai, Sage Steele đã được thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt ưu tiên gọi để đặt câu hỏi đầu tiên.
Phần mình, “ký giả MAGA” Natalie Winters nói: “Tất nhiên, tôi yêu Tổng Thống Trump và tôi nghĩ ông ấy là tổng thống tốt nhất mà chúng tôi từng có”! Ngoài Natalie Winters và Sage Steele, những người ngồi trên ghế truyền thông mới còn có Mary Margaret Olohan, một phóng viên nổi tiếng của thế giới truyền thông bảo thủ.
Với thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt, việc dành ghế truyền thông cho “thế hệ mới” đã củng cố một “sự thật hiển nhiên” rằng Trump là tổng thống “minh bạch nhất lịch sử,” bất luận rằng Tòa Bạch Ốc đang cấm cửa AP và Trump tiếp tục kêu gọi sa thải “ngay lập tức” nhà báo Eugene Robinson của tờ The Washington Post vào thượng tuần Tháng Hai. Trump nói rằng Eugene Robinson “đổ đốn một cách thảm hại” khi ngày càng có khuynh hướng thiên tả, và là một kẻ “bất tài” khi chỉ trích Elon Musk…
Trong bài báo “These Republicans Should Be Ashamed of Themselves” đăng ngày 6 Tháng Hai trên The Washington Post, ký giả Eugene Robinson viết rằng Trump đã “chà đạp Hiến Pháp, phá hoại chính phủ liên bang và phá hoại các liên minh quốc tế quan trọng của chúng ta; trong khi đó, phản ứng từ các đảng viên Cộng Hòa hàng đầu là: Chẳng thấy điều ác nào cả, chẳng nghe điều ác nào cả, và chẳng nói điều ác nào cả.”
Ký giả kỳ cựu Eugene Robinson (từng làm việc cho The Washington Post suốt bốn thập niên) viết thêm: “Thay vì phản kháng, các nhà lãnh đạo trong đảng của Trump lại dành cho ông những lời tán tụng theo phong cách Bắc Hàn. Tôi tin chắc rằng nếu các đảng viên Cộng Hòa hàng đầu trong Quốc Hội gặp Trump và tổng thống vô tình làm đổ Diet Coke lên chiếc cà vạt màu đỏ của ông ấy thì tất cả họ cũng sẽ nhanh chóng đổ Diet Coke lên chiếc cà vạt đỏ của họ.”
