Nguyễn-Khoa Thái-Anh
Hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm, oanh tạc cơ F-18 của Hoa Kỳ bắn một tàu chở dầu của Iran gần Oman. Tàu này định đi qua vòng phong tỏa của Mỹ. Cùng ngày, Tổng Thống Emmanuel Macron của Pháp ra lệnh cho hàng không mẫu hạm Charles De Gaulle cùng nhóm tác chiến đi qua kênh đào Suez vào Biển Đỏ trong dự án Pháp-Anh được đề xuất nhằm khôi phục an ninh hàng hải tại đây khi điều kiện cho phép (1) vì họ không muốn tham gia vào cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Phủ Tổng Thống Pháp nhấn mạnh rằng nỗ lực này là hoàn toàn khác biệt với “Project Freedom” của Mỹ, được gọi là “Chiến Dịch Tự Do.” Đề xuất của ông Macron được cho là một sáng kiến trung lập, đa quốc gia nhằm hạ nhiệt xung đột khu vực và mở lại các tuyến đường thương mại.
Lần thứ bảy Tổng Thống Donald Trump hứa Mỹ và Iran sắp thỏa thuận hòa đàm và eo biển Hormuz sẽ được thông thương?
Đây là lần thứ bảy (trong vòng hai tuần) ông Trump loan báo sắp kết thúc chiến tranh với Iran. Tin tức cho thấy Mỹ gởi một Bản Ghi Nhớ (MOU) 14 điểm qua trung gian Pakistan đến Iran đề xuất Hoa Kỳ sẽ gỡ bỏ bế quan tỏa cảng Iran khi nước này mở eo biển Hormuz cho tự do hàng hải. Sau đó, trong vòng 30 ngày, hai bên sẽ đàm phán vụ Iran ngưng làm giàu uranium. Sau đó trên Truth Social ông cũng không quên dọa sẽ tiếp tục bom nếu Iran không chịu thương lượng với ông… (2)
Lý do ông Trump ngưng “Project Freedom” sau hơn một ngày
Chủ Nhật 5 Tháng Năm, ông Trump mở chiến dịch “Project Freedom” nhằm hộ tống các tàu giao thương đi qua eo biển Hormuz nhưng không hội ý các nước đồng minh ở vùng Vịnh như Saudi Arabia, Oman, UAE… khiến các nước này không cho Mỹ dủng căn cứ hay bay qua không phận của họ.
Chuyện ngang nhiên tự biên tự diễn của ông Trump cho thấy một lãnh tụ không biết ngoại giao, thiếu lịch lãm nhưng thích làm đại đế một một siêu cường dân chủ. Ông chẳng cần tính toán khi muốn triển khai một chiến dịch quy mô và tốn kém.
Ông Jonathan Hackett, một chuyên gia tác chiến đặc biệt của Thủy Quân Lục Chiến Mỹ nghỉ hưu và là cựu nhân viên phản gián, cảnh báo rằng bất kỳ cuộc đối đầu nào trên biển đều có thể nhanh chóng leo thang.
“Nếu chúng ta bắt đầu có những cuộc xung đột, Mỹ sẽ không chỉ hộ tống các tàu bè – mà sẽ phải bảo vệ họ. Điều đó tạo ra một tính toán rủi ro mới, đặc biệt đối với các công ty bảo hiểm,” ông nói.
Ông Hackett cũng đặt câu hỏi liệu Mỹ có đủ nguồn lực hay không.
“Chỉ có khoảng một chục tàu hải quân có khả năng bảo vệ tàu thuyền,” ông nói. “Trước chiến tranh, hơn 100 tàu đi qua eo biển mỗi ngày. Tính toán đơn giản là không khả thi.” (3)
Không khác gì lời nhận định của Thủ Tướng Frederick Merz của Đức. Ông Trump là một người không có chiến lược (và đởm lược). Ngay cả chuyện tái đắc cử của ông cũng gây ra nhiều nghi án về sự liêm chính của nền cộng hòa Hoa Kỳ.
Nhiều phân tích gia như ông Lawrence O’Donnell thuộc MSNOW, hay bà Rachel Maddow, có cùng một kết luận với thủ tướng Đức rằng ông Trump không có một chiến lược nào trong cuộc chiến với Iran. Ông Merz từng lỡ nói thật rằng Mỹ đang bị giới lãnh đạo Iran “sỉ nhục” trong các cuộc đàm phán hòa bình. Tòa Bạch Ốc thiếu một chiến lược rút lui rõ ràng cho cuộc chiến với Iran. Washington đang bị “bẽ mặt” trong nỗ lực ngoại giao tại Trung Đông.
Nhận xét này gây khốn khó cho Đức và NATO, vốn đã mất tin tưởng với Hoa Kỳ từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Đến nay, khi ông Trump trả đũa đòi rút 5,000 binh sĩ Mỹ (và nhiều hơn nữa) khỏi Đức một lần nữa để lộ chân tướng của một lãnh tụ bất xứng, thấp kém, và hèn mọn.
Vì sao ông Trump tìm cách thương thuyết với Iran?
Câu trả lời ngắn gọn nhất: Ông Trump không đạt được bất cứ một lợi điểm nào (*) trong xung đột với Iran. Trái lại, trong 69 ngày chiến sự (tính đến ngày 8 Tháng Năm), ông Trump làm nước Mỹ tốn kém trên $50 tỷ, kể cả thiệt hại do Iran oanh kích các căn cứ quân sự của Mỹ trong vùng Vịnh. Những điều mà CENTCOM (Bộ Tư Lệnh Miền Trung Hoa Kỳ) và chính quyền Trump không hề tiết lộ chính là nạn tiêu hao vũ khí như các hỏa tiễn Patriot và Tomahawk, chưa kể thiệt hại kinh tế cho Hoa Kỳ (theo đài NPR, 8 trong số 10 người dân Mỹ hiện đang lâm vào tình cảnh khó khăn) chưa kể đến đồng minh và thế giới.
Sau khi Pháp triển khai lực lượng hải dương, một giới chức Phủ Tổng Thống Pháp cho biết trong buổi họp báo: “Lý do tại sao chúng ta phải nỗ lực hơn nữa vào thời điểm này, đơn giản là việc phong tỏa eo biển Hormuz vẫn đang tiếp diễn, do đó, những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế thế giới ngày càng trở nên rõ rệt, và nguy cơ xung đột kéo dài trở nên quá nghiêm trọng để chúng ta có thể chấp nhận.”
Nhóm không kích Anh-Pháp gồm hàng không mẫu hạm Charles de Gaulle, chạy bằng năng lượng nguyên tử, các phản lực cơ chiến đấu Rafale trên tàu, và các tàu hộ tống thuộc hải quân Ý và Hòa Lan. [
Sự vụ này là một phần của nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn của Pháp nhằm đàm phán việc mở lại eo biển Hormuz.
(*) Trước khi các cuộc oanh tạc đánh phá Iran quy mô lớn và tàn khốc nhất của và Israel khởi sự ngày 28 tháng 2 năm 2026, các cuộc đàm phán hạt nhân được tiến triễn tốt đẹp và có dấu hiệu khả quan.
Tình hình đàm phán trước các cuộc không kích
Chưa đầy 48 giờ trước cuộc tấn công Iran ngày 28 Tháng Hai, các giới chức Mỹ và Iran đã gặp nhau ở Geneva, Thụy Sĩ, để tham gia vòng đàm phán thứ ba do Oman làm trung gian.
Vào ngày 27 Tháng Hai, chỉ một ngày trước cuộc không kích của Mỹ và Israel, bộ trưởng ngoại giao Oman (quốc gia trung gian giúp cuộc đàm phán Mỹ và Iran) công bố một “bước đột phá,” tuyên bố rằng Iran đã đồng ý sẽ không bao giờ tích trữ uranium hạng nặng và cho phép Cơ Quan Nguyên Tử Năng Quốc Tế (IAEA) kiểm tra toàn bộ. Ngày 25 Tháng Hai, Ngoại Trưởng Abbas Araghchi của Iran tuyên bố một thỏa thuận “lịch sử” đang nằm “trong tầm tay” khả dĩ ngăn chặn được xung đột. (*)
Bất chấp những tiến độ đàm phán được báo cáo, ông Trump xé toạc đề xuất của các cuộc đàm phán, gọi Iran là “gian manh” rồi lợi dụng thời cơ bất ngờ đánh úp đối phương.
Đại đế nhưng không có khí phách để chế tài Israel, ông Trump lại để cho Thủ Tướng Benjamin Netanyahu “xúi” đánh Iran. Rồi mắc nạn! Vì ông Trump vung tay quá trán khiến cả thế giới phải chịu đựng, nhất là phe đồng minh và Châu Âu phải chịu khốn khó, kinh tế suy sụp, giao thương ngưng trệ.
Nhưng ngược lại, Nga – đáng lý là một địch thủ lớn của Hoa Kỳ và thế giới tự do – được ông Trump bỏ cấm vận cho bán dầu thô gia tăng tài lực để đánh chiếm Ukraine. Châu Âu phải đương đầu giúp Ukraine tự vệ. Sự thắng cử của ông Peter Magyar (thay thế ông Viktor Orban ngày 12 Tháng Tư) ở Hungary đã bỏ phiếu thuận cho Ukraine vay món nợ chiến sự. Cần kíp hơn tài chánh và khoản nợ mà Liên Âu sẽ cung ứng cho Tổng Thống Volodymyr Zelensky là vũ khí Mỹ giúp Ukraine chống trả với Thổng Thống Vladimir Putin của Nga. Nhưng ông Trump còn tại vị thì hoả tiễn Patriot và Tomahawk của Mỹ sẽ khó mà đến tay Ukraine! Nhất là sau những đợt tấn công Iran và phòng thủ các căn cự quân sự Mỹ ở vùng Vịnh đã làm cạn kiệt hai loại hỏa tiễn này.
https://www.cbsnews.com/news/peter-magyar-replacing-viktor-orban-hungary-prime-minister/
Những ai lo ngại về tương lai các đối tác liên minh của Hoa Kỳ – kể cả chuyện bang giao với Việt Nam nghiêng về thương mại có lợi cho các nhóm lợi ích của hai nhà cầm quyền hơn là dân tình – đều tự hỏi vì sao ông Trump lúc nào cũng khen ngợi và thân thiện với ông Putin (4) trong khi liên tục lên án và ruồng bỏ NATO (mà Hoa Kỳ đã khai phóng với 12 nước đồng minh từ năm 1949 để ngăn cản bước tiến của Nga). Chưa kể cuộc điều tra về sự thông đồng của Nga trong cuộc bầu cử nhiệm kỳ đầu của ông Trump khiến ông James Comey, giám đốc FBI, bị sa thải ngày 9 Tháng Năm, 2017, và tiếp tục bị liên lụy pháp lý với chính quyền Trump cho đến tận hôm nay.
Trong một cuộc phỏng vấn vào Tháng Hai, 2022, trên chương trình “The Clay Travis & Buck Sexton Show,” ông Trump ca ngợi quyết định điều quân vào hai khu vực ở miền Đông Ukraine của ông Putin, ủng hộ lời tuyên bố của nhà lãnh đạo Nga cho rằng hai vùng này đã ly khai và độc lập trước khi Nga xua quân vào. Ông Trump không ngớt lời khen ngợi ông Putin: “What a smart move/he’s a genius, savvy, wonderful and smart man – một nước cờ thiên tài” một người “Quá giỏi,” “Kỳ cựu,” “Tuyệt vời,” và “Thông minh.”
Nên nhớ ông Putin đã xua di dân Nga sang nằm vùng ở Ukraine từ năm 2014, khi chiếm bán đảo Crimea, đồng thời lót đường chuẩn bị cho cuộc xâm lăng các phần đất được cho là độc lập và nằm ngoài kiểm soát của Ukraine năm 2022. Ông Trump ton hót khi ông Putin chuẩn bị xâm chiếm “một phần lớn lãnh thổ Ukraine,” sau đó chế nhạo chuyện đồng minh chế tài Nga “không đáng $2.” Kể cả khi ông Putin viện lý do để động binh xâm lăng Ukraine mà ông Trump gọi là “lực lượng gìn giữ hòa bình.”
Trong khi ca ngợi các chiến thuật này, ông Trump cũng liên tục khẳng định rằng cuộc xâm lược Ukraine “sẽ không bao giờ xảy ra” nếu ông vẫn còn tại nhiệm năm 2022. Hoặc giả trước khi tái đắc cử nhiệm kỳ hai, ông Trump tự phụ nói sẽ kết thúc chiến tranh và mang lại hỏa bình cho Ukraine và Nga trong vòng 24 tiếng. Gần đây, CNN và nhật báo The New York Times đã phân tích những bình luận này như một phần trong mô hình lâu dài trong việc ông Trump bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với quyền lực ông gán cho ông Putin, rồi đổ lỗi cho Ukraine khai chiến, tấn công Nga. Từ lúc lên ngôi tổng thống đến giờ, ông Trump cắt bỏ mọi viện trợ cho Ukraine.
https://www.theguardian.com/us-news/2022/feb/23/trump-putin-genius-russia-ukraine-crisis
Bộ Tư Pháp được chính quyền Trump khuynh loát, liên tục lên án bắt bớ, và truy bức truyền thông và những phe chống đối, kể cả các vụ án căn cứ trên hồ sơ Epstein đã làm tán gia bại sản và sự nghiệp của nhiều thủ lĩnh quốc gia – không kể ở Hoa Kỳ – vì hồ sơ này đang bị chính quyền Trump bưng bít, khống chế, và bôi đen nhiều tên tuổi và sự kiện. Tuy nhiên, nhiều nghi án đã được phanh phui, để lộ ra nhiều mối tư thông của ông Trump với ông Jeffrey Epstein, một người vô danh tiểu tốt, nhưng trí trá, giỏi móc nối, được các nhân vật đầu xỏ quốc tế mưu lược, gầy dựng, cho cai quản một ổ gián điệp chân rít từ Israel cho đến Nga. Ai giật dây? Có tùy thuộc vào hoàn cảnh hay tình huống cá nhân không? (5)
Thời chiến tranh Việt Nam (1965-1975), vì sao cả triệu người Việt ở miền Bắc phải rời bỏ quê hương để di cư vô miền Nam năm 1954? Họ nghĩ gì về cuốc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran hiện nay? Họ có so sánh nó với cuộc chiến Nam Bắc Việt Nam, huynh đệ tương tàn không? (Mỹ gọi là “The Vietnam War,” Hà Nội gọi là “chiến tranh chống Mỹ cứu nước”). Riêng trong tư duy của người viết đã nảy sinh một sự đối chiếu giữa chiến tranh cần thiết (chiến tranh có chính nghĩa) và những cuộc chiến vô luân (không chính nghĩa – Moral and Immoral wars, như cuộc chiến Mỹ – Iran)
Cuộc tranh đấu chống xâm lược của Ukraine được xem là biểu tượng mẫu mực cho các cuộc chiến có chính nghĩa. Khi xung đột Iran mới bùng phát, ông Trump đã yêu cầu Tehran đầu hàng vô điều kiện, đồng thời kêu gọi nhân dân Iran giành lại đất nước từ tay chế độ, nhưng không hề có một nổ lực nào giúp cho phe chống đối khiến 20,000 người Iran bị giết. Tuy nhiên, khi xung đột ở Trung Đông tiếp diễn, ông Trump đã thay đổi luận điệu, tuyên bố rằng việc thay đổi chế độ đã thành công khi các nhà lãnh đạo ban đầu của Iran bị “tiêu diệt” hết và thay thế bằng một nhóm người mới, mà ông không biết là ai. (?)
—
(2)-Theo báo cáo của Axios, Tòa Bạch Ốc tin rằng họ đang gần đạt được thỏa thuận với Iran về một bản ghi nhớ dài một trang nhằm chấm dứt chiến tranh. Mặc dù chưa có thỏa thuận chính thức, các điều khoản dự kiến bao gồm việc Iran tạm ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của Mỹ, giải ngân các khoản tiền của Iran bị đóng băng và mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thuyền qua lại.
(3)-Theo CENTCOM, đợt triển khai của Mỹ có thể bao gồm các tàu khu trục, hơn 100 máy bay, các phương tiện không người lái và khoảng 15,000 quân nhân.
(4)-NPR và Politico.
(5)-Ở mặt nổi, tổ chức này có thể chỉ là một nơi ăn chơi đàng điếm, dùng các cô gái trẻ đẹp chiêu đãi chính khách. Ở mặt khuất tất có phải đây là mỹ nhân kế để gài bẫy những nhân sự có máu mặt trong chính trường và học thuật, kể cả những tổng giám đốc và chủ nhân các đại công ty thông tin công nghệ v.v…, thanh bại danh liệt và làm tiêu tan sự nghiệp của nhiều người. Cho đến khi ông Trump lên ngôi thì cái chết mờ ám trong tù của ông Epstein đưa ra nhiều nghi vấn. Từ email cho đến các cú điện thoại, các trang nhật ký, và lời khai của các nạn nhân bị xâm hại tình dục.v.v… Ai khiến phải lưu giữ hàng triệu trang dữ kiện và tài liệu?
Khoảng hơn tuần nay một lá thơ không được kiểm chứng được phát hiện, gán cho ông Jeffrey Epstein viết tỏ ý muốn tự vận. Lá thư do một người tù chung phòng không đáng tin cậy đưa ra. Người này đã được di chuyển khỏi phòng giam ông Epstein một đêm trước khi ông tự tử. (?) [đ.d.]
