Bác sĩ của bạn
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Hỏi:
-Bị tiểu đường có nên tập thể dục không? Tôi nghe có người nói nên, người nói không. Như vậy thì ai đúng, ai sai?
-Bệnh nhân tiểu đường nếu tập thể dục, có cần để ý gì khác với người không bị tiểu đường hay không?
Ðáp:
Nhắc lại những điều bệnh nhân tiểu đường cần chú ý
Ðể sống vui với bệnh tiểu đường, những điều chính mà ta cần chú ý để điều chỉnh lối sống của mình là:
-Ðể ý đến và điều chỉnh cách ăn uống cho thích hợp.
-Tránh thuốc lá.
-Thể dục và vận động thể lực thích hợp.
-Biết cách kiểm tra và kiềm chế mức đường trong máu một cách thích hợp bằng thuốc men cũng như thể dục và ăn uống.
-Biết cách phòng và phát hiện sớm các biến chứng của bệnh cũng như tác dụng phụ của thuốc men.
-Hợp tác chặt chẽ và vui vẻ với bác sĩ để kiểm soát bệnh, phòng, phát hiện và chữa sớm các biến chứng.
Thể dục và vận động thể lực thích hợp
Các tác dụng của thể dục có thể chia làm hai nhóm chính là tác dụng tức thì (ngay trong lúc thể dục và trong vòng 24 tiếng đồng hồ), và tác dụng dài hạn (xảy ra nhiều ngày, tuần, hoặc năm sau khi tập).
1. Tác dụng tức thì của thể dục
Ở những người kiểm soát mức đường tốt với insulin, thể dục làm cho mức đường hạ thấp ngay trong lúc thể dục. Sau khi thể dục vài tiếng đồng hồ, đường huyết có thể hạ một lần nữa, khi mà cơ thể chuyển đường trong máu vào các nhà kho để dự trữ. Do đó, ở những người (mà mức đường được kiểm soát tốt) này, việc tập thể dục hoặc vận động thể lực có thể giúp giảm nhu cầu insulin.
Ngược lại, ở những người mà mức đường không được kiểm soát tốt, thể dục có thể lại có thể làm tăng mức đường một cách tạm thời. Do đó, nếu mức đường cao hơn 250 mg/dL, bệnh nhân thường được khuyên nên trì hoãn việc tập thể dục.
2. Tác dụng lâu dài của thể dục
Thể dục giúp giảm cân, hạ huyết áp, hạ mỡ trong máu, cải thiện việc duy trì mức đường huyết, tạo ra cảm giác khỏe khoắn ở những người bị tiểu đường. Nó có thể giúp ngừa tiểu đường loại 2 ở những người có nguy cơ cao như bị mập, tổn thương khả năng điều chỉnh mức đường máu, hoặc gia đình có tiền sử bị tiểu đường loại 2. Dù mới bị hay bị tiểu đường đã lâu, thể dục đều có ích.
Thể dục có thể giúp giảm nhu cầu dùng thuốc của bệnh nhân, thậm chí có thể giúp cho mức đường huyết được kiểm soát mà không cần phải dùng thuốc. (Tuy nhiên, việc có thể giảm thuốc đến đâu hoặc khi nào thì có thể ngưng dùng thuốc, cần được quyết định và theo dõi bởi bác sĩ, không nên tự ý.)
Cần chú ý là dù cho thể dục giúp giảm mức đường máu đến mức ta không cần phải dùng thuốc (theo lời khuyên của bác sĩ), ta cũng vẫn cần phải theo dõi mức đường thường xuyên để dùng thuốc trở lại khi cần thiết. Một nghiên cứu lớn ở Anh cho thấy, những người không dùng thuốc thường bị các biến chứng của tiểu đường hơn. Vì sau khi ngưng thuốc một thời gian, họ lơ là việc theo dõi mức đường, và mức đường cao trở lại mà họ không biết. Và nếu đường cứ cao liên tục, có khi chỉ cần một thời gian không lâu lắm, các biến chứng (như suy thận, mù mắt, tổn thương thần kinh ngoại vi, vân vân) có thể xảy ra.
Nên tham khảo bác sĩ trước khi bắt đầu tập thể dục
Bác sĩ sẽ phải đặc biệt khám cẩn thận những người bị tiểu đường đã trên mười năm hoặc trên 35 tuổi để xem có họ có nên tập không, tập như thế nào, và cần phải đặc biệt chú ý những điều gì bên cạnh những nguyên tắc chung.
Ðiều quan trọng rất cần chú ý, là nên luôn đem theo đường trong người, vì như đã nói trên, thể dục thường có thể làm hạ đường huyết, nếu không cung cấp đường kịp, có thể bị xỉu, hôn mê, có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Như đã nói trên, nếu đường không được kiểm soát tốt, từ 250 mg/dL trở lên, nên tạm hoãn thể dục cho đến khi đường được kiểm soát tốt hơn.
Các nguyên tắc chung cần chú ý trong việc tập thể dục của bệnh nhân tiểu đường
Các nguyên tắc này giúp bảo đảm an toàn và đem lại lợi ích cao nhất có thể được. Những điều cần chú ý này bao gồm:
-Nên tập vừa sức, nên nghỉ trước khi quá mệt.
-Mang giày thích hợp khi tập thể dục.
-Uống đủ nước trước, trong và sau khi tập. Nếu bị thiếu nước, mức đường máu có thể bị rối loạn.
-Những bệnh nhân dùng insulin nên đo mức đường máu trước, trong và sau khi tập để biết được phản ứng của cơ thể đối với thể dục để điều chỉnh mức insulin cho thích hợp. Liều insulin thường nên giảm khoảng 30 phần trăm vào trước lúc tập thể dục, vì thể dục thường cũng giúp hạ mức đường máu. Cũng nên chọn nơi chích insulin xa những bắp thịt ta sử dụng trong lúc tập.
-Một điều quan trọng khác là phải luôn có các loại đường hấp thu nhanh (như các viên đường, kẹo viên cứng, hoặc nước trái cây) sẵn sàng để dùng ngay khi bắt đầu có các triệu chứng hạ đường huyết như hoa mắt, hồi hộp, muốn xỉu… Nếu dùng insulin, ta có thể sẽ cần phải dùng loại đường hấp thu nhanh này khoảng 15 đến 30 phút trước khi tập và mỗi 30 phút trong khi tập (nếu tập hơn 30 phút).
-Ngoài ra, dùng các loại carbohydrates hấp thu chậm như quả khô ngay sau khi tập, sẽ giúp ngăn ngừa những đợt hạ đường máu chậm sau khi tập.
-(Lại nhắc nữa, vì rất quan trọng): Nếu mức đường trước khi tập từ 250 mg/dL trở lên, nên hoãn việc tập cho đến khi mức đường được kiểm soát.
Thân mến
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
