PHẠM ÐÌNH
Chúng tôi nhận được một vài thắc mắc, có cái mới gửi, có cái nhận được đã lâu. Ðối với cá nhân những bạn đã tín nhiệm gửi gấm tâm sự, Phạm Ðình biết rằng mình có lỗi, và chân thành xin cáo lỗi với các bạn ấy. Tuy nhiên, công tác bảo trì là câu chuyện muôn thuở, chẳng bao giờ lỗi thời, nên xin mượn lời các bạn ấy để nêu lên vấn đề ở đây, để chúng ta cùng thảo luận.
Ðồng hồ xe thời xa xưa. (Hình minh họa: Giuseppe Cacace/AFP/Getty Images)
Ðèn brake báo hiệu
-Hỏi: Chào anh, vui lòng cho em hỏi là xe của em khi đang chạy thì đèn brake hiện màu đỏ, xin anh cho biết tại sao như vậy và phải kiểm tra như thế nào. Chúc anh cuối tuần mạnh khỏe. (HCD)
-Ðáp: Ðèn brake là cái đèn hiệu trong Dashboard trước mặt tài xế. Là một thứ đèn báo (warning light), đèn brake chỉ sáng lên khi nào hệ thống brake (thắng) có vấn đề. Bạn lo lắng là phải. Nhưng bạn không nói rõ là đèn brake sáng rồi tắt, tắt rồi sáng, hay cứ sáng lên như vậy suốt trong lúc chạy. Nên Phạm Ðình xin nói cả hai trường hợp, nếu đúng với trường hợp của bạn thì phải coi như người viết trúng số.
Trường hợp 1: Ðèn brake có thể sáng lên ngay sau khi bạn vừa mở máy, rồi chừng 5 phút thì tắt, và mọi sự bình thường trở lại khi xe lăn bánh đều. Nhưng khi xe dừng lại, và một lúc lâu sau mới nổ máy chạy tiếp thì vấn đề đó lại xảy ra: Ðèn brake nháng lên ít phút rồi tắt.
Trong trường hợp này, bạn cần kiểm tra lại dầu thắng trong bình chứa (master cylinder). Nhiều phần là do nhớt đã cạn, rơi xuống dưới vạch “Add” (cần thêm dầu). Tình trạng thiếu dầu khiến đèn brake phải sáng lên để báo động khi máy vừa nổ, có nghĩa là đầu máy còn lạnh, nhưng sau khi bạn đã chạy được vài phút, và nhấp thắng vài ba lần thì dầu đã nóng lên, nở ra, đưa mức dầu lên chạm vào vạch Add, hoặc lên cao hơn vạch đó một chút, tức là đã đủ yêu cầu cho hệ thống, nên đèn báo động tắt đi. Biết được nguyên nhân như vậy rồi, thì bạn chỉ việc để nguội đầu máy, và châm dầu lên tới vạch Add cho đủ số là được. Bạn sẽ thấy đèn báo không còn nháng lên nữa.
Trường hợp 2: Ðèn brake cứ sáng hoài, kể từ sau khi bạn nổ máy xe. Vậy đây là dấu hiệu báo cho bạn biết rằng bạn quên chưa thả (hoặc xả) thắng tay. Thắng tay là thắng bạn gài bằng tay, khi xe đã ngừng lại – để xe khỏi lăn trên đường dốc – nên được gọi là Parking Brake, hoặc trong trường hợp nguy hiểm muốn dừng lại mà thắng chân (brake pedal) không chịu Work thì bạn dùng thắng tay. Ðược dùng để ứng phó trong trường hợp nguy cấp, nên thắng tay cũng còn được gọi là Emergency Brake.
Khác với thắng chân tự động bật lên khi chúng ta không cố tình đạp xuống, thắng tay thì phải chờ được kéo lên mới lơi giãn, tức là mới được “xả.” Bằng không nó cứ bám lấy lốp xe mà cạ, làm cho xe chạy chậm lại, và bố thắng mòn đi một cách oan uổng. Chính vì thế, để đề phòng sự quên lãng, đa số tài xế không bao giờ kéo thắng tay, và cái Emergency Brake chẳng có cơ hội nào được sử dụng. Nhưng nhà sản xuất không muốn thế, họ bảo, “Chúng tôi chế nó ra là để được xài, quí vị không xài là uổng công người chế tạo. Vì thế, chúng tôi xin chế thêm một đèn báo động, để nếu quí vị có quên không thả thắng tay khi cho xe chuyển bánh thì đã có cái đèn sáng lên nhắc nhở.” Có nhà sản xuất kỹ hơn, lắp một cái đèn báo chưa đủ, họ còn gài thêm hệ thống âm thanh: Nếu chưa thả thắng tay, bạn sẽ được nhắc nhở bằng những tiếng leng keng nhỏ, nhưng vừa đủ nghe để báo động cho bạn: “Này, còn quên chưa thả thắng tay đấy. Mau mau xả thắng ra đi, kẻo vỏ lốp mòn oan uổng lắm!”
Trong một số trường hợp, đèn brake nháng lên khi bạn đạp thắng rồi cứ sáng như vậy mãi, điều đó có nghĩa là áp suất thủy lực đã bị mất ở một bên, hoặc là dầu thắng xuống tới mức thấp đáng báo động. Nếu kiểm tra bình dầu thắng mà thấy đúng như vậy, thì phải tức tốc chêm dầu vào ngay. Nhưng sợ rằng làm như vậy là chỉ chữa ngọn. Bởi vì, có thể dầu thắng đang rỉ ra ở đâu đó làm dầu trong hệ thống hao hụt. Cần phải truy nguyên tới ngọn nguồn và tìm ra chỗ bị rò rỉ để kịp thời sửa chữa. Rỉ dầu thắng là một vấn đề lớn, cần phải có thợ với đồ nghề chuyên môn mới đối phó được. Nó không chỉ là vấn đề hao dầu, mà dầu thắng rò rỉ ra các bộ phận bên cạnh làm ô nhiễm hệ thống, khiến cho thắng có thể bị trượt hoặc bị kẹt; hoặc thắng xuống không đều, làm cho xe lắc qua bên này bên kia; Bố thắng bị ngấm dầu thì cứ trơn ướt mãi, không bao giờ khô được, chỉ có cách lấy ra thay bộ mới mà thôi.
Ðồng hồ cây số bị táy máy
2. Hỏi: Thưa anh, tôi có thắc mắc xin nhờ anh giải đáp hộ: Có cách nào để biết một chiếc xe trước khi bán có bị kéo miles xuống hay không? Xin cám ơn. (XT)
Ðáp: Sự quan tâm của bạn quả là không thừa thãi. Vấn đề quay ngược đồng hồ cây số là một vấn nạn gây nhức nhối cho giới thẩm quyền từ bao lâu nay, mà khoa học chưa có thể đưa ra một giải pháp. Cơ Quan Quản Trị An Toàn Giao Thông Xa Lộ Toàn Quốc Hoa Kỳ (National Highway Traffic Safety Administration) ước lượng, giới tiêu thụ bị mất hàng tỉ đô la do cái trò quay ngược đồng hồ như thế này mỗi năm. Tại sao lại gọi là mất cắp? Là vì, bạn phải trả tiền nhiều hơn, tưởng rằng mua được cái xe Mileage thấp, ai ngờ con số thực tế cao hơn rất nhiều. Bất chấp những nỗ lực đối phó của các giới liên hệ – chính phủ gia tăng hình phạt và biện pháp theo dõi, giới sản xuất liên tục đưa ra những kỹ thuật nhằm ngăn cản “sự sờ mó” của những kẻ có bàn tay nhám – nhưng hiện tượng gian dối này không hề có dấu hiệu giảm sút, trái lại càng ngày càng có nhiều “con chiên non” trong giới tiêu thụ bị lọt bẫy. Ngay cả đồng hồ cây số trong các xe đời mới, được gọi là đồng hồ digital, tưởng rằng sẽ chặn được bàn tay kẻ xấu, ngờ đâu lại càng dễ cho chúng táy máy hơn.
Chúng ta không nói đến làm cách nào bọn gian lại có thể quay ngược đồng hồ, mà chỉ xin đề cập một vài biện pháp giúp bạn gia tăng cảnh giác:
-Trước tiên, mình phải quan sát đồng hồ xem có vết trầy xước gì không. Nhưng xin nói thật, xuyên qua việc làm này chúng ta không khám phá được gì nhiều. Bởi vì, những tay quay ngược lành nghề ít khi để lại dấu vết. Nhưng chẳng lẽ, biết rằng cái trò quay ngược thường xảy ra, mà khi đi mua xe cũ lại không nhòm nhỏ gì tới vẻ ngoài của cái đồng hồ?
-Suy luận và đối chiếu đời xe với tổng số Mileage có trên đồng hồ, xem có ăn khớp không? Có gì khả nghi không? Chẳng hạn, một cái xe đã có tuổi mà số Mileage lại quá thấp. Cũng vậy, tiêu chuẩn này thực không lấy gì làm chắc chắn, bởi vì trong khi có những người dùng xe cả trăm ngàn dặm một năm, thì cũng có người dùng chưa tới 5,000 dặm một năm.
-Xem Title (giấy chủ quyền) và đối chiếu số Mileage trên đó với đồng hồ cây số. Quan sát kỹ càng xem giấy Title có bị cạo sửa gì không.
-So sánh Mileage trên đồng hồ cây số với những giấy tờ về bảo trì và sửa chữa, nếu người chủ cũ còn giữ những giấy tờ này.
-Quan sát bộ lốp xe: Nếu đồng hồ cây số cho biết xe mới chạy được khoảng 20,000 dặm, thì bộ lốp phải còn “origin” chứ không thể nào là lốp đã thay.
-Xem các dấu vết hao mòn hư hại trên xe, đặc biệt là bình xăng, thắng, hộp số – xem các dấu vết hao mòn ấy có khớp với con số trên đồng hồ hay không.
-Và đừng quên xem lý lịch xe, kể từ khi xuất xưởng cho đến nay. Lại có một thứ lý lịch như vậy sao? Ðúng, tất cả mọi xe lưu hành trên đường phố Hoa Kỳ đều phải có một bản lý lịch như thế. Có nó, chúng ta sẽ biết được khi xe sang tay từ đời chủ trước, thì số Mileage là bao nhiêu, và bây giờ là bao nhiêu. Có thể nói đây là điểm yếu nhất của bọn gian, những kẻ vốn rất liều lĩnh và khéo tay, nhưng ít khi tra cứu giấy tờ lịch sử: Họ có thể vô tình vặn lại cho đồng hồ có một con số còn ít hơn những con số dưới đời các đời chủ cũ. Như vậy là “lậy ông, con ở bụi này rồi!”
Về phía chúng ta, làm sao có thể kiếm được cái lý lịch với đầy đủ chi tiết như vậy? Dễ lắm, hiện giờ có nhiều công ty bán lý lịch với đầy đủ chi tiết về các đời chủ cũ, về các vụ tai nạn đã xẩy ra, mức độ tai nạn, và đương nhiên con số Mileage khi xe được sang tay. Kiếm những bản lý lịch này không khó: Một trong những công ty mà Phạm Ðình đã từng sử dụng là CarFax, bán lý lịch xe qua mạng Internet. Trả chừng $25 tới $50, bạn được quyền sử dụng kho dữ liệu của họ trong vòng 1 tháng để truy tìm lý lịch của bất cứ chiếc xe nào bạn đang định mua.
Trang bị bằng ấy biện pháp, bạn có thể vững tin hơn phần nào khi ra “chiến trường” tìm mua xe cũ. Nhưng phải nhận rằng không có gì bảo đảm, bạn vẫn phải trông nhờ vào sự hộ mạng của ông/bà thần may mắn thôi.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
