Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930
[email protected]
Hỏi:
- Mẹ tôi năm nay 72 tuổi, gần đây bị quên hơi nhiều, ví dụ như quên tên thuốc, không nhớ mắt kiếng để đâu; đi chợ về mới sực nhớ là quên món này món kia; gặp người quen mà không nhớ tên, đến lúc về nhà, ngẫm nghĩ một hồi mới nhớ ra tên người bạn lâu năm đó. Xin cho biết đó có phải là Alzheimer không, hay có các nguyên nhân nào khác? Có cần uống thuốc hay làm gì để bệnh khỏi trở nặng không?
- Có phải tuổi cao là sẽ bị bệnh lú lẫn hay không? Làm sao để phân biệt giữa quên “bình thường” do tuổi tác với quên do bệnh lú lẫn?
- Có cách thể dục đầu óc hay cách tập luyện nào khác để giúp trí nhớ không? Tập thể dục, ăn bí đỏ có giúp trí nhớ không?
Ðáp:
Chứng sút giảm trí nhớ có rất nhiều nguyên nhân. Có những nguyên nhân hiện nay việc điều trị vẫn chưa hiệu nghiệm lắm như bệnh Alzheimer. Cũng có những nguyên nhân khác, nếu được chẩn đoán sớm và chính xác và được điều trị kịp thời, kết quả rất khả quan.
Các nguyên nhân thường gặp nhất thuộc nhóm có thể được trị có hiệu quả hơn:
-Sự căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày (stress),
-Các rối loạn về giấc ngủ,
-Bệnh trầm cảm (depression),
-Các bệnh về chuyển hóa như bệnh của tuyến giáp (thyroid), tiểu đường, suy gan, suy thận,…
-Các bệnh nhiễm trùng (như viêm não, viêm màng não),
-Tình trạng nghiện rượu,
-Thiếu vitamin B12 và
-Ðặc biệt là một số loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng rất nhiều đến trí nhớ.
Với việc thăm khám và một số xét nghiệm đơn giản (và đa số là rẻ tiền), các bác sĩ có thể phát hiện được hầu hết các nguyên nhân có thể chữa được của tình trạng giảm trí nhớ của người lớn tuổi.
Cũng như nhiều bệnh khác, nguyên nhân càng được phát hiện sớm thì bệnh càng có nhiều khả năng được chữa khỏi hoặc làm chậm lại sự phát triển hơn.
Ngay cả với bệnh Alzheimer, nếu được chẩn đoán sớm, cũng có nhiều thuốc có ích trong việc làm chậm lại sự tiến triển của bệnh.
Trong nhiều trường hợp, việc suy giảm trí nhớ ở từng người có thể do sự kết hợp của nhiều nguyên nhân. Nếu một số trong các nguyên nhân được xác định và chữa trị đúng, trí nhớ cũng có thể được cải thiện một cách đáng kể.
Nếu trí nhớ suy giảm do thiếu khả năng tập trung, một trong những nguyên nhân cần phải nghĩ đến đầu tiên là bệnh trầm cảm hoặc lo lắng. Và các rối loạn tâm thần này tương đối có thể chữa được một cách hiệu quả hơn nhiều so với bệnh quên lãng Alzheimer.
***
Bên cạnh các bệnh như kể trên, tuổi tác cũng là một yếu tố có thể làm suy giảm trí nhớ. Tình trạng này tương đối “hiền,” không dẫn đến tình trạng mất trí nhớ hoàn toàn như trong bệnh Alzheimer.
Sự khác nhau giữa tình trạng suy giảm trí nhớ do tuổi tác này với bệnh Alzheimer có thể được tóm tắt như sau:
-Trong tình trạng suy giảm trí nhớ do tuổi, ta chỉ quên một phần của sự kiện, trong khi trong bệnh Alzheimer, ta thường quên hoàn toàn sự kiện đó.
-Trong tình trạng giảm trí nhớ do tuổi, chúng ta thường sẽ nhớ lại sau đó, trong khi ta hiếm khi nhớ lại sau đó trong bệnh Alzheimer.
-Người bị giảm trí nhớ do tuổi thường có thể làm theo các hướng dẫn, sử dụng các ghi chú để giúp trí nhớ (notes), và có thể tự chăm sóc bản thân, trong khi người bị bệnh Alzheimer dần dần sẽ mất các khả năng này.
***
Dựa trên các nguyên nhân kể trên, chúng ta có thể bảo vệ trí nhớ của mình bằng cách:
-Ngủ, nghỉ hợp lý.
-Tìm cách giảm và sống với sự căng thẳng hằng ngày một cách “hòa thuận” và tích cực. (Chúng ta sẽ bàn đến trong một dịp khác)
-Uống rượu vừa phải (nếu có uống).
-Ăn uống hợp lý.
-Uống thuốc đúng theo bác sĩ dặn.
Thảo luận với bác sĩ để bảo đảm rằng các thuốc mình đang uống không ảnh hưởng xấu đến trí nhớ của mình. Nên nhớ rằng rất nhiều các thuốc mua không cần toa bác sĩ cũng có thể ảnh hưởng đến trí nhớ.
Một số điều khác mà ai cũng có thể làm để cuộc sống thêm hào hứng và có thể giúp duy trì trí nhớ là:
-Thường xuyên học hỏi những điều mới. Việc học hỏi một cách tích cực giúp thành lập những mối dẫn truyền thần kinh mới trong não, và đây là thành phần căn bản của việc thành lập và duy trì trí nhớ. Một số nghiên cứu, cho thấy vận động trí não thường xuyên là một trong những cách giúp trí nhớ tốt nhất. Có nhiều điều có thể học và làm phong phú thêm đời sống, như học cắm hoa, Tai chi, chụp hình, nấu ăn, cách dạy và chăm sóc trẻ theo khoa học, cách sử dụng computer trong những công việc thông dụng hàng ngày, cách trang trí nhà cửa, làm vườn, chơi nhạc, vân vân và vân vân. Mục đích là tạo ra những thử thách nhỏ cho bản thân để thử sức mình hàng ngày và sống thêm hào hứng và ý nghĩa, chứ không nên đến mức trở thành những căng thẳng cho cuộc sống.
-Sự linh hoạt. Một số nghiên cứu cho thấy rằng những người linh hoạt hơn trong cuộc sống thường duy trì được trí nhớ tốt hơn so với những người quá cứng nhắc.
-Rèn luyện việc tập trung tư tưởng. Thực hành tập trung vào từng việc mình đang làm, thay vì đang làm việc này lại nghĩ đến việc khác, sẽ giúp hoàn thành công việc hiệu quả, nhanh chóng, tốt đẹp hơn, và lại ít bị căng thẳng hơn. Biết cách tập trung tư tưởng là một cách giúp ích cho trí nhớ rất nhiều.
-Hòa nhập vào các công việc hữu ích cho gia đình và xã hội cũng là một cách rất tốt để bảo vệ trí nhớ bên cạnh việc làm cho cuộc sống có ý nghĩa và vui vẻ hơn.
Thân mến,
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
(còn tiếp)
