Công nghệ máy tự học

Hà Dương Cự

Hình minh họa máy tự học. (Hình: ie.edu)

Vào Tháng Mười, 2017, Google trình làng một máy tính đặc biệt gọi là AlphaGo Zero. Máy tính này lúc đầu không biết gì hết về môn cờ vây (tiếng Anh gọi là go). Nhưng sau 40 ngày tự học và tự chơi khoảng 30 triệu ván cờ AlphaGo Zero đã trở thành đệ nhất cao thủ cờ vây.

Máy tính đó hạ các cao thủ khác một cách dễ dàng. Thường thì một người phải mất trên 10 năm mới trở thành cao thủ được. Tại sao máy tính AlphaGo Zero chỉ cần có 40 ngày? Lý do là AlphaGo Zero dùng một kỹ thuật mới gọi là công nghệ máy tự học (machine learning).

Công nghệ máy tự học là một ngành khoa học mới đang được các đại học nổi tiếng như MIT hay Standord và các công ty lớn như Google hay Facebook nỗ lực nghiên cứu và phát triển. Công nghệ máy tự học có nhiều áp dụng quan trọng trong nhiều ngành như thương mại, kỹ nghệ, y khoa và truyền thông. Trong bài này tôi xin giới thiệu đến độc giả công nghệ máy tự học và những ứng dụng của ngành này.

Máy tự học là gì

Công nghệ máy tự học là một ngành trong công nghệ thông minh nhân tạo (artificial intelligence). Vì là một ngành khoa học mới nên mỗi người nhìn công nghệ máy tự học dưới một khía cạnh khác nhau. Do đó có nhiều định nghĩa về công nghệ máy tự học. Nói chung công nghệ máy tự học là một ngành khoa học nghiên cứu về việc làm sao cho máy có thể dùng kinh nghiệm trong quá khứ và những dữ liệu và thông tin mới để tự học hỏi và tự cho ra kết quả mà không cần sự trợ giúp của con người.

Sau đây là một thí dụ rất đơn giản để giải thích sự cần thiết của công nghệ máy tự học. Một em bé mới biết đi khi vấp phải cái ghế và bị ngã vài lần thì em bé sẽ tự biết mà tránh cái ghế. Trước khi có công nghệ máy tự học thì một người máy rô bô nếu không có lập trình sẵn đễ tránh chướng ngại vật như ghế thì lần nào đụng vào ghế cũng sẽ bị đổ, 100 lần hay 1,000 lần cũng như thế không thay đổi vì rô bô không biết tự học. Nếu rô bô được lập trình với công nghệ máy tự học thì khi bị vấp ngã sẽ tự học như em bé để lần sau tránh được những chướng ngại vật.

Có nhiều phương pháp của máy tự học. Hai phương pháp phổ thông nhất là học có giám sát (supervised learning) và học không có giám sát (unsupervised learning).

-Học có giám sát: Máy tự học dùng phương pháp học có giám sát nhận một số các dữ liệu vào (input) cùng với những dữ liệu ra (output) đúng. Tập hợp các dữ liệu đó được gọi là dữ liệu huấn luyện (training data). Máy tự học so sánh dữ liệu ra thực với dữ liệu ra đúng để học hỏi. Nếu sai thì thay đổi mô hình cho hợp hơn.

Phương pháp học có giám sát thường được dùng trong những trường hợp mà dữ liệu trong quá khứ tiên đoán sự kiện trong tương lai.

-Học không có giám sát: Máy tự học dùng phương pháp học không có giám sát nhận dữ liệu vào nhưng không có dữ liệu ra. Máy tự học tự tìm hiểu dữ liệu để khám phá ra những kết cấu trong dữ liệu. Thí dụ máy tự học có thể chia khách hàng thành từng nhóm với những đặc tính chung để có thể có chương trình tiếp thị riêng cho từng nhóm.

Những áp dụng của công nghệ máy tự học

Hầu như mọi lãnh vực đều có thể dùng công nghệ máy tự học để cải tiến. Sau đây là một vài áp dụng của công nghệ máy tự học.

-Tiếp thị: Vì thị trường và người tiêu dùng rất đa dạng nên ngành tiếp thị có nhiều yếu tố rủi ro. Nhiều khi phải thử nhiều cách khác nhau, nên có phí tổn cao. Công nghệ máy tự học có thể làm giảm những lãng phí đó bằng cách dùng dữ liệu liên quan tới cách ứng xử của người tiêu dùng để nhằm một cách chính xác vào một nhóm người nào đó. Lúc đó sự tiếp thị sẽ hữu hiệu hơn.

-Gạn lọc điện thư rác và phần mềm độc hại: Mỗi ngày có trên 325,000 phần mềm độc hại được phát hiện, thường thì 90% tới 98% mã độc mới tương tự như những thứ trước. Hệ thống an ninh dùng công nghệ máy tự học có thể nhận ra đặc điểm này một cách dễ dàng do đó sẽ phát hiện được mã độc.

-Các hệ thống truyền thông xã hội: Các hệ thống truyền thông xã hội như Facebook đều dùng công nghệ máy tự học để tìm hiểu ý thích của bạn dựa vào những tin tức bạn đọc và những người bạn của bạn. Sau đó sẽ đưa vào những quảng cáo trên trang của bạn mà họ nghĩ rằng sẽ gợi sự chú ý của bạn và có những đề nghị cho những người bạn có thể kết giao được.

-Kỹ nghệ sản xuất: Theo mạng forbes.com thì công nghệ máy tự học sẽ làm đảo lộn ngành sản xuất. Có rất nhiều lãnh vực có thể dùng công nghệ máy tự học để tăng năng xuất hay giảm phí tổn. Sau đây là một vài thí dụ:

+Cải tiến trong ngành sản xuất chất bán dẫn sẽ làm tăng năng xuất lên tới 30%.

+Các lãnh vực như quản lý tài sản, quản lý đường dây cung cấp, và quản lý hàng tồn kho đều đang được các chuyên gia nghiên cứu làm sao áp dụng các kỹ thuật máy tự học và thông minh nhân tạo để theo dõi các tài sản một cách chính xác hơn, thấy rõ đường dây cung cấp và tối ưu hóa hàng tồn kho.

-Y khoa: Công nghệ máy tự học đang gây ra nhiều sự chú ý và bàn cãi trong ngành y khoa. Hiện nay các bác sĩ khi chuẩn bệnh thường dựa vào kinh nghiệm của mình và kết quả của các thử nghiệm của bệnh nhân. Giá trị của công nghệ máy tự học trong y khoa là có thể tìm hiểu trong một khối lượng dữ liệu khổng lồ liên quan tới tính trạng của bệnh nhân và đưa ra những kết luận để giúp cho bác sĩ chuẩn bệnh một cách chính xác hơn. Công nghệ máy tự học cũng giúp cho việc đọc các kết quả thử nghiệm một cách chính xác hơn.

Hệ thống Watson của công ty IBM đã được xử dụng trong vài nhà thương ở Hoa Kỳ và đã có kết quả khả quan. Google đã phát triển một  thuật toán máy tự học để giúp bác sĩ tìm tế bào ung thư khi thử mamogram. Mới đây một bài nghiên cứu trong  báo của Hội Y Khoa Hoa Kỳ (the Journal of the American Medical Association) đã báo cáo là máy tự học đã có thể tìm ra bệnh diabetic retinopathy trong hình ảnh võng mạc.

Giới hạn của công nghệ máy tự học

Mặc dù có sự phóng đại là công nghệ máy tự học có thể giải quyết được hầu như mọi vấn đề, nhưng công nghệ máy tự học vẫn có những giới hạn của nó. Sau đây là một vài giới hạn:

-Mỗi áp dụng cần được huấn luyện đặc biệt. Thí dụ AlphaGo Zero nói ở đầu bài phải được huấn luyện đặc biệt để chơi cờ vây.

-Cần một số lượng dữ liệu lớn để huấn luyện.

-Khó có thể chuyển khả năng học hỏi từ một áp dụng này qua một áp dụng khác.

Trung Quốc và công nghệ máy tự học

Trung Quốc là một quốc gia đã và đang phát triển rất nhiều về công nghệ máy tự học nói riêng và thông minh nhân tạo nói chung. Theo tờ Forbes.com thì Trung Quốc dự tính sẽ bỏ ra $150 tỷ từ giờ cho tới năm 2030 để nghiên cứu về các công nghệ này.

Nhiều chuyên gia đã tiên đoán là Trung Quốc sẽ dẫn đầu thế giới trong những công nghệ nóng bỏng này vào khoảng năm 2030. Hiện nay chính quyền Cộng Sản Trung Quốc đã dùng công nghệ máy tự học để kiểm soát dân chúng bằng kỹ thuật nhận diện mặt và bằng liên kết một số dữ liệu khổng lồ. (Hà Dương Cự)

—–
Nguồn tài liệu: www.forbes.com, https://steemkr.com

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

‘Sài Gòn Niềm Nhớ,’ cơ hội chụp hình trên phố xưa tại Little Saigon

Trong hai ngày 15 và 16 Tháng Mười Hai, Viện Bảo Tàng Lịch Sử QLVNCH tổ chức “Sài Gòn Niềm Nhớ” để tưởng nhớ Giáng Sinh xưa.

Kháng cáo hồ sơ bảo lãnh bị Tòa Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ từ chối (phần 2)

Đa số hồ sơ bảo lãnh thân nhân bị Tòa Lãnh Sự Hoa Kỳ từ chối không cấp chiếu khán là vì Tòa Lãnh Sự cho rằng hôn nhân của đương sự là giả.

Cha mẹ mua nhà cho con, chuyện không dễ!

Bạn cần xem xét mọi yếu tố đi kèm với việc mua một căn nhà cho con trước khi quyết định bỏ tiền ra, bởi vì đây không phải chuyện dễ.

Giới trẻ muốn làm chủ nhà nhưng bị cản trở

Đối với nhiều người thuộc thế hệ trẻ (được định nghĩa như những người từ 25 đến 35 tuổi), để sở hữu nhà vẫn là một giấc mơ lớn.

Làm sao để bớt ngáy

Ngáy là chuyện rất thường gặp. Một nghiên cứu cho thấy có khoảng 45% người lớn thỉnh thoảng ngáy, và khoảng 25% ngáy kinh niên.

Sự trở về nguồn của cá hồi, rùa biển và bướm chúa

Nhiều động vật có năng khiếu kỳ lạ giúp nó trở lại nơi chốn cũ dù đã đi xa cả đời, thí dụ như cá hồi hay rùa biển.

Bệnh do thân và tâm

Chúng ta thường chúc nhau thân tâm an lạc. Các cụ hồi xưa nói gì cũng rất thâm trầm và truy tìm cái ý nghĩa sâu xa của nó.

Ramen kiểu Hakata ở Costa Mesa, đúng kiểu mì Nhật

Trong cuộc tìm kiếm các tiệm mì Nhật hay ramen vừa ý mình nhất, tôi tìm được quán Hakata Ikkousha ở Costa Mesa.

Gỏi cuốn, món ăn giản dị mà hấp dẫn

Tại Sài Gòn, gỏi cuốn là món ăn vặt phổ biến, được rất nhiều người ưa thích. Chế biến món gỏi cuốn không nhọc công, cầu kỳ...

Giữ an toàn khi trang trí đèn Giáng Sinh

Đèn Giáng Sinh tiêu thụ nhiều điện, nó làm tăng tiềm năng gây tai nạn nếu bạn không thực hiện một số biện pháp an toàn.