Ở Hoa Kỳ, trừ khi ở những thành phố lớn như New York, đa số những người ở chỗ khác đều cần phải có xe hơi để đi đây đi đó. Với những người lớn tuổi khi không còn khỏe để lái xe, phải sống lệ thuộc con cái nên họ rất phấn khởi khi nghe tin sẽ có xe tự lái (self driving car).
Tuy nhiên xe tự lái còn đang trong vòng thử nghiệm, chưa bán ra ngoài thị trường. Thế thì xe tự lái hoạt động ra sao, còn những trở ngại nào khiến cho xe tự lái chưa được hoàn hảo?
Lý do phát triển xe tự lái
Có nhiều lý do để phát triển xe tự lái:
-An toàn trên xa lộ. Theo cơ quan National Highway Traffic Safety Administration thuộc Bộ Giao Thông Hoa Kỳ thì 94% tai nạn là do con người gây ra. Nếu dùng những máy móc điện tử tối tân để thay người lái xe thì có thể giảm số tai nạn do người gây ra. Theo tờ The Atlantic thì cho tới giữa thế kỷ 21 xe tự lái có thể giảm số tử vong vì tai nạn xe cộ khoảng 90%. Hơn nữa, không như người, xe tự lái không bao giờ vượt quá tốc độ hạn định, không bao giờ say rượu hay buồn ngủ.
-Thay đổi tính lưu động của con người. Xe tự lái sẽ giúp cho nhiều người không lái xe được, có khả năng lưu động và không phải phụ thuộc vào lòng tốt của người khác.
-Lợi nhuận cho các công ty. Ở một xã hội tư bản thì ít khi người làm cái gì mà không có lợi. Các công ty sản xuất xe hơi hiện đang đua nhau thử nghiệm kỹ thuật xe tự lái. Công ty nào được Bộ Giao Thông Hoa Kỳ chấp thuận cho bán xe tự lái đầu tiên chắc chắn sẽ được nhiều người nói tới và bán được nhiều xe.
Nhiều công ty chuyên về công nghệ điện tử cũng nhảy vào thị trường xe tự lái, như Google, Apple, Uber hay Baidu. Google tuyên bố là sẽ có xe tự lái vào năm 2018.
Uber, một công ty hoạt động như dịch vụ taxi nhưng giá rẻ hơn nhiều, đang thử nghiệm xe tự lái tại một vài thành phố ở Hoa Kỳ. Lý do Uber muốn dùng xe tự lái là vì như vậy thì không phải trả tiền thuê người lái xe và tăng lợi tức lên rất nhiều.
Xe tự lái hoạt động ra sao
Khi bạn lái xe thì bạn phải luôn luôn biết mình ở đâu, ngã tư hay đường một chiều, phải luôn luôn nhìn chung quanh để biết những gì đang xảy ra chung quanh như có một trẻ nhỏ đang băng qua đường, phải luôn luôn nghe những tiếng động, như tiếng xe cứu hỏa đằng sau. Bộ óc dùng tất cả những thông tin ấy để có những quyết định hợp thời và ra lệnh cho chân bạn đạp ga hay đạp thắng, tay lái qua phải qua trái hay giữ thẳng.
Xe tự lái có những bộ phận tương ứng như vậy để có thể lái xe được. Để biết tất cả những gì đang xảy ra chung quanh xe tự lái phải có nhiều bộ cảm biến (sensor), như hình minh họa dưới đây của xe tự lái Uber.
– Hệ thống định vị toàn cầu (GPS). Để biết mình đang ở đâu xe tự lái phải có một hệ thống định vị hoàn cầu tốt.
– Lidar. Lidar (Light Dectection and Ranging) là một dụng cụ dùng tia sáng laser để đo khoảng cách từ các vật chung quanh và làm thành một hình ảnh ba chiều của môi trường chung quanh. Dụng cụ này luôn quay vòng 360 độ.
– Máy quay video. Máy quay video để nhận ra đèn giao thông, đọc những bảng chỉ đường và theo dõi những xe cũng như khách bộ hành chung quanh.
– Radar. Radar được gắn vào nhiều chỗ trên xe để luôn luôn theo dõi khoảng cách của các vật chung quanh xe.
– Máy tính. Đây là bộ phận quan trọng nhất của xe tự lái. Máy tính dùng những thông tin thâu thập được từ những bộ cảm biến để có một hình ảnh chính xác của môi trường chung quanh. Thí dụ như một xe đang đi tới trước mặt là xe cỡ lớn hay nhỏ, vận tốc là bao nhiêu, xe đó có đi đúng trong lằn xe vạch sẵn hay có thể đang đâm vào mình để phải điều khiển xe né tránh. Hoặc nhận ra hình ảnh bên đường là một trẻ em thì phải chạy chậm lại nhỡ khi em nhỏ đó băng ra đường bất tử. Máy tính của xe tự lái dùng rất nhiều những kỹ thuật mới nhất như trí tuệ nhân tạo (artificial intelligent) để đi đến những quyết định đúng trong vòng một tích tắc.
Những trở ngại của xe tự lái
Hôm 26 Tháng Ba, tin tức khắp nơi đều loan tin là một xe tự lái Uber bị tai nạn tại thành phố Temple, tiểu bang Arizona. Xe của Uber bị một xe khác tung vào vì không tuân theo luật là phải nhường xe của Uber, làm xe này bị lật nằm ngang. May mắn là không có ai bị thương nặng. Tuy không phải lỗi của xe tự lái, nhưng công ty Uber cũng tuyên bố là tạm ngưng chương trình thử nghiệm xe tự lái trong vài ngày để kiểm soát lại hệ thống.
Năm ngoái một xe Tesla trong khi đang lái bằng máy tính thì bị tai nạn gây tử thương cho chủ nhân chiếc xe. Sau khi điều tra thì cơ quan chính phủ kết luận lỗi không phải do hệ thống tự lái của Tesla. Công ty Tesla thì nói là máy hình trên xe không thấy phía bên sơn màu trắng của xe hàng vì sự sáng chói của ánh nắng.
Những tai nạn như vậy cho thấy là xe tự lái còn chưa được hoàn hảo và còn cần nhiều sự cải tiến. Trong những trường hợp ngoại lệ thì con người phản ứng tốt hơn là máy.
Xe tự lái lái không thể cho rằng mọi xe khác đều hoại động như mình. Xe tự lái phải có thể đối phó với những trường hợp ngoại lệ như xe khác vượt đèn đỏ, hay chạy nhanh quá tốc độ.
Xe tự lái dùng máy hình để theo dõi lằn kẻ trên đường để giữ cho xe chạy đúng trong lằn xe. Nhưng trời tuyết phủ hết đường kẻ thì làm sao? Tuyết cũng có thể che phủ bảng stop.
Xe tự lái của Google dựa vào bản đồ ba chiều rất chi tiết như bảng stop, đèn giao thông để giúp xe chạy cho đúng, nhưng những bảng giao thông có thể thay đổi không báo trước, khó mà theo cho đúng. Còn những ổ gà dưới đường cũng khó mà thấy được với máy hình.
Còn một vấn đề khá phức tạp là nếu xe tự lái gây ra tai nạn thì ai là người chịu trách nhiệm. Bình thường thì người lái xe chịu trách nhiệm, nếu trái thì phải bồi thường. Nhưng xe tự lái không có người lái thì trách nhiệm về phần ai? Vấn đề này còn đang được thảo luận, chưa có giải pháp thỏa đáng.
Tuy còn nhiều khó khăn, nhưng những công ty lớn như Mercedes-Benz, BMW, Toyota, Google đã và đang bỏ rất nhiều công và của vào việc thử nghiệm xe tự lái.
Trung Quốc cũng nhảy vào thị trường xe tự lái. Baidu, công ty lớn nhất về Internet của Trung Quốc, đang thử nghiệm xe tự lái tại Wuzhen, Trung Quốc.
Với đà này chỉ trong vòng vài năm nữa sẽ có xe tự lái bán ngoài thị trường. Các ông già bà già lúc đó không còn phải lệ thuộc vào con cháu đưa đón nữa.
——-
Nguồn tài liệu: http://robohub.org, www.nhtsa.gov (National Highway Traffic Safety Administration)
Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Sáu, ngày 31 tháng 1 năm 2017
