Luật Sư tại California và Washington. Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Khánh Tận Chương 7, 11, 13 cho cá nhân và cơ sở thương mại, xóa hết các loại nợ, tranh tụng trước Tòa Khánh Tận và khai phá sản hủy bỏ nợ thuế. Về Hoạch Định Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thuế, Luật Sư LyLy đại diện cho thân chủ trường hợp bị kiểm thuế, xin ngưng tịch thâu tài sản vì thiếu thuế, đại diện biện hộ trước Tòa Án Thuế và điều đình xin giảm nợ thuế. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Ngoài ra Luật Sư LyLy còn rất giàu kinh nghiệm về thuế lợi tức cá nhân, thuế trả nhân công, thuế mua bán và thuế tài sản ở hai cấp liên bang và tiểu bang. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 10221 Slater Avenue, Suite 216, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Trên đất Mỹ, ai cũng nghe qua nhiều vụ xử trước “tòa án giao thông” (traffic court) hoặc “tòa án khiếu nại nhỏ” (small-claims court) thường thấy trình chiếu trên truyền hình. Tuy nhiên, ít có khi nào tivi đả động đến “tòa án giải quyết di sản” (probate court) tại các tiểu bang. Vậy, tòa án này hoạt động ra sao khiến có kẻ than rằng có thể sống yên nhưng chết chưa chắc được yên?
Tại Hoa Kỳ, danh từ “giải quyết di sản” (probate) ám chỉ một thủ tục pháp lý do tòa án tiểu bang giám sát tính chất hợp pháp di chúc của người chết. Hiểu sát nghĩa danh từ thì đây là thủ tục tiến hành việc phân chia gia sản của người vừa mệnh chung. Theo đúng nghĩa “giải quyết di sản” được thi hành bằng cách thâu thập của cải của người chết, rồi dùng tiền đó trả nợ nần, thuế má cùng các khoản chi phí khác kể cả lệ phí hành chánh, rồi cuối cùng mới phân chia số của cải còn lại cho các thừa kế thụ hưởng có tên trong di chúc. Nói trắng ra là “giải quyết di sản”có mục đích tước quyền sở hữu ra khỏi tay người chết, để đặt gia sản vào tay người hay cơ sở còn sống.
Luật “giải quyết di sản” mỗi tiểu bang khác nhau nên theo tiểu bang nào? Những ai có ngôi nhà thứ hai hay nhà nghỉ mát, thì di chúc của người ấy chịu chi phối của tòa án tiểu bang nơi cư ngụ chính thức. Nhưng ngược lại, mọi bất động sản khác tọa lạc tại tiểu bang nào, thì giải quyết ở tiểu bang ấy, ngoại trừ nhà có liên chủ quyền (joint tenancy) hoặc tài sản đặt trong tín mục (a trust).
Nếu có liên chủ quyền, thì bất động sản này sẽ được sang tên ngay cho người chủ chung hoàn toàn khỏi phải qua thủ tục “giải quyết di sản.” Vì lý do bất động sản do tòa án nơi tiểu bang đang cư ngụ thụ lý, dù rằng chủ nhân không ngụ tại đó nên tốt hơn hết kiểm điểm lại di chúc cho chắc chắn hợp pháp, bằng không di chúc bị vô hiệu hóa và tài sản sẽ bị tòa án xử theo kiểu chết không trăng trối (die intestate).
Nói chung có ba loại thủ tục “giải quyết di sản”:
– Giám sát (supervised): Đây là loại chính thức nhất và cũng tốn kém nhất. Tòa án đóng vai trò tích cực trong việc phê chuẩn từng giao dịch một. Tại tiểu bang nào không bắt buộc lựa chọn, thì hình thức giám sát quản trị này được dùng cho gia tài có xảy ra tranh chấp hoặc do thỉnh cầu của phe khiếu nại, hay khi có than phiền về khả năng của người chấp hành di chúc không làm trọn bổn phận.
– Không giám sát (non-supervised) hoặc độc lập (independent): Loại này đơn giản và đỡ tốn kém hơn. Theo đó, một số lớn nhiệm vụ và thủ tục được bớt đi nên vai trò của tòa án có thể giảm thiểu hay hủy bỏ. Thủ tục không đòi hỏi giám sát thường được áp dụng cho các gia tài tuy vượt hơn mức giới hạn của di sản nhỏ, nhưng cũng không lớn đến độ cần tòa án giám sát nghiêm ngặt. Thường thì cần phải có sự đồng ý của tất cả thừa kế thụ hưởng mới có hiệu lực, trừ phi trong di chúc có yêu cầu đặc biệt cho hưởng qui chế miễn giám sát.
– Tài sản nhỏ (small estate): Đây là hình thức đơn giản nhất và giải quyết nhanh nhất, nhưng không phải tiểu bang nào cũng cho áp dụng. Tài sản nhỏ được ấn định có trị giá trong vòng từ $1,000 đến $100,000 tùy từng tiểu bang. Nếu dùng loại này thì tài sản được sang chuyển qua hình thức lập một tờ khai có tuyên thệ (affidavit). Việc quản trị hành chánh cho tài sản nhỏ thường chỉ kéo dài vài tuần lễ là đủ thời gian để thanh toán xong.
Như vậy, nên hay không nên theo thủ tục “giải quyết di sản?” Câu hỏi đầu tiên dính dáng đến đề mục này là quyết định có muốn tránh hay không. Trước đây, nhiều người rất quan tâm tìm cách sao cho thoát khỏi bị tòa án nhúng tay vào việc thanh toán gia tài. Nhưng về sau, trong thời gian gần đây nhu cầu tránh “giải quyết di sản” đã ít đi vì thủ tục này được đơn giản hóa rất nhiều, phần lớn các tiểu bang cho giảm bớt hoặc loại bỏ hẳn những đòi hỏi rắc rối, tốn kém. Dù rằng có thể chậm trễ, nhưng một vụ thanh toán gia tài trung bình hoàn tất trong vòng từ sáu cho đến chín tháng tùy theo luật tiểu bang. Thêm vào đó, thủ tục được cải cách ở nhiều tiểu bang bây giờ giúp cho vợ hoặc chồng của người quá cố cùng con cái vị thành niên, hay con tàn phế tật nguyền có thể nhận được tiền sinh sống ngay tức khắc, không cần đợi trọn vẹn gia tài hoàn tất hẳn mọi thủ tục pháp lý.
Đối với phần đông, thì mức độ phức tạp của thủ tục“giải quyết di sản” tại tiểu bang mình cư ngụ có lẽ là yếu tố quan trọng duy nhất để quyết định có nên tìm cách tránh hay không. Hãy hỏi luật sư cố vấn cho biết chi tiết về hệ thống tòa án “giải quyết di sản”nơi đang cư ngụ hoặc tại tiểu bang mình có tài sản, rồi suy nghiệm xem việc thoát thủ tục có phải là mục tiêu chính của kế hoạch dự trù tài sản hay không.
Một số người khác, nhất là những vị làm chủ khá nhiều nhà đất tại các tiểu bang khác nơi đang cư ngụ, hoặc những người cần nắm gia sản chóng vánh, thí dụ đang tàng trữ cổ phiếu hay làm chủ nghiệp vụ có thị trường trồi sụt nhanh chóng; người sống tại ngoại quốc; hay một số người khác đặt việc tránh né thủ tục “giải quyết di sản” là mục tiêu chính. Cách dễ nhất cho các trường hợp này thường là đặt gia tài vào một tín mục sinh thời (living trust). Tuy nhiên, đối với phần đông gia đình khác có tài sản trung bình, thì việc tránh “giải quyết di sản” thực ra gặp nhiều rắc rối hơn là cứ theo cho qua.
Mặc dù bản chất đôi lúc rắc rối, thủ tục “giải quyết di sản” quả thật có giúp bảo đảm cho người đáng được hưởng phần gia tài – chỉ những người này thôi – cho dù phải chờ đợi lâu năm mới lấy được phần. Điều này làm giảm thời gian chủ nợ trưng bằng cớ khiếu nại. Tuy đây là một thủ tục có tính cách phô ra công chúng, nhưng liệu đã có mấy ai chịu nhẫn nại truy cập cả chồng thư khố công cộng chứa liệt kê tài sản cao ngất? Vấn đề bảo mật dù được các tay trung gian bán tín mục thổi phồng cho quan trọng, nhưng thực ra chỉ có ảnh hưởng đối với những nhân vật danh tiếng hay giới tỷ phú mà thôi, chứ không đến lượt dân
thường.
Những vị quả có ý muốn bớt tốn bằng cách tránh thủ tục “giải quyết di sản,” nên tham khảo với luật sư. Tránh đừng dùng vài loại mẫu điền tổng quát lấy ra trong sách luật hay một vài nhu liệu không đủ chi tiết cần thiết về dự trù tài sản cho toàn gia đình và phù hợp với hiện trạng cá nhân. Hơn nữa, cũng nên hiểu rằng không thể tránh “giải quyết di sản” bằng cách không lập di chúc.
Ngay đến người không viết chúc thư lỡ bất ngờ chết không trăng trối, thì vẫn có như thường vì tiểu bang sẽ viết cho một bản. Tòa án chỉ định một đại diện cá nhân được gọi là “quản trị viên” (administrator). Nhiệm vụ của nhân vật này thật ra tương tự như người chấp hành di chúc (executor), nhưng chỉ có một điều khác biệt là do tòa án chỉ định chứ không phải do mình chọn theo di chúc. Như vậy, thủ tục “giải quyết di sản” vẫn tiến hành nhưng không những tốn kém hơn, mà còn kéo dài thêm thời gian vì lý do người quá cố không để lại di chúc.
Tuy vậy, thủ tục “giải quyết di sản” không hẳn quá tệ, cho nên cố giảm thiểu liên hệ với tòa án thì vẫn hơn, đặc biệt tại các tiểu bang không có thủ tục đơn giản hoặc cho lựa chọn cách khác thay thế. Phương tiện dùng để tránh “giải quyết di sản” thông dụng là lập tín mục sinh thời (living trust), liên chủ quyền tài sản và mua bảo hiểm nhân thọ. Các phương pháp này giúp cho phần lớn gia tài của người quá cố được phân chia ngoài vòng giám sát của tòa án. Dù sao vẫn cần lập di chúc, được vậy có lẽ sẽ giản dị hơn và chỉ cần thanh toán chút ít tài sản nên phí tổn và thời gian hoàn tất thủ tục giải quyết sẽ giảm xuống mức tối thiểu.
Một trở ngại có thể xảy ra liên quan đến thủ tục “giải quyết di sản” tại một vài tiểu bang là toàn bộ gia tài có thể tự động bị niêm phong (freezing) tức thời, ngay khi người sở hữu chủ mới chết và đưa vào thủ tục “giải quyết di sản.” Ngay đến trương mục chung ở ngân hàng, đôi khi cũng bị phong tỏa tức khắc cho đến khi được giới chức thuế vụ tiểu bang ước định trị giá tài sản đó. Cũng có luật nhiều tiểu bang cho phép người hôn phối được nhận một phần hay toàn phần số tiền đó trong vòng vài ngày sau khi chết, nhưng cũng có nhiều nơi
không chấp thuận như vậy.
Đây cũng là bài học trước khi lập kế hoạch tài sản phải cần tìm hiểu cho rõ luật lệ tiểu bang sở tại, sao cho thân nhân còn sống sót chắc chắn nắm được một vài cách đối phó với việc phong tỏa, để có tiền chi dụng trong thời gian tất cả ngân khoản bị niêm phong.
Làm cách nào để tiết kiệm phí tổn “giải quyết di sản?” Đối với đại đa số, thì bất đắc dĩ lắm mới phải cậy đến luật sư đứng ra chấp hành di chúc. Thay vào đó,một số tòa án tiểu bang cho ủy nhiệm thân nhân đứng ra làm người chấp hành mà không cần luật sư. Người này sẽ làm một số việc, thí dụ như sưu tập sự kiện và lưu trữ hồ sơ. Thêm vào còn phải điền và nộp một số mẫu tòa đòi hỏi, chiết tính và trả tiền thuế, cùng phân phối di sản. Nếu đương sự có vấn đề cần hỏi, thì có thể tham khảo với luật sư chuyên môn. Người này cũng có quyền trả công cho luật sư để duyệt lại mọi giấy tờ đã làm, sao cho thật chính xác và hợp
lệ hoặc cầu đến vài việc mà chỉ có luật sư mới làm được hữu hiệu.
Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó, nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
